Przedmiot ochrony. Przedmiotem ochrony przy przestępstwie z § 1 jest niezakłócone funkcjonowanie instytucji publicznych
oraz godność funkcjonariuszy publicznych i osób przybranych do pomocy (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2012
r., II AKa 218/12, LEX nr 1254312). Z kolei § 3 chroni respekt wobec konstytucyjnych organów państwa.
2.
Podmiot. Przestępstwa z art. 226 k.k. mają charakter powszechny.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwa z art. 226 k.k. mogą być popełnione tylko w zamiarze bezpośrednim.
4.
Strona przedmiotowa. Ustalenie prawidłowego brzmienia przepisu z punktu widzenia aksjologicznego nastręczyło
ustawodawcy problemów. W wersji pierwotnej art. 226 k.k. penalizował znieważenie funkcjonariusza albo osoby przybranej do
pomocy podczas pełnienia obowiązków służbowych lub w związku z nimi. Po wyroku TK z dnia 11 października 2006 r., P 3/06,
OTK-A 2006, nr 9, poz. 121, w którym uznano, że przepis art. 226 k.k. "w zakresie, w jakim penalizuje znieważenie
funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej dokonane niepublicznie lub dokonane publicznie, lecz nie
podczas pełnienia czynności służbowych, jest niezgodny z art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej", w 2008 r. znowelizowano go, zastępując alternatywę łączną koniunkcją. Znowelizowany przepis przeszedł kontrolę
konstytucyjną. W wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., SK 70/13, OTK-A 2015/2/14, TK orzekł, że w zakresie, w jakim art. 226
k.k. penalizuje znieważenie funkcjonariusza publicznego dokonane niepublicznie, jest on zgodny z art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31
ust. 3 Konstytucji RP.
Pojęcie znieważenia należy interpretować tak jak w art. 216 k.k.
Znieważenie jest przestępstwem formalnym, nie trzeba wykazywać, że działanie sprawcy wywołało u pokrzywdzonego poczucie
poniżenia lub zastraszenia (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2012 r., II AKa 218/12, LEX nr 1254312).
W uchwale z dnia 20 czerwca 2012 r., I KZP 8/12, OSNKW 2012, nr 7, poz. 71, SN wskazał, że: "Do znamion przestępstwa
określonego w art. 226 § 1 k.k. nie należy publiczne działanie sprawcy". Tym samym nie podzielono wyrażanych po nowelizacji
z 2008 r. w orzecznictwie poglądów, że prokonstytucyjna wykładnia art. 226 § 1 k.k. wymaga publicznego działania sprawcy
(zob. wyrok SN z dnia 9 lutego 2010 r., II KK 176/09, OSNKW 2010, nr 7, poz. 61).
Co do pojęcia funkcjonariusza publicznego oraz osoby przybranej zob. komentarz do art. 222 k.k.
Konstytucyjnym organem państwa jest każdy organ wymieniony w Konstytucji RP (zob. J. Potulski (w
System Prawa
Karnego, t. 8, red. L. Gardocki, s. 561).
Poniżeniem organu konstytucyjnego będzie uwłaczanie mu, lżenie.
Co do terminu "podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych" zob. komentarz do art. 222 k.k. Należy wszakże
zauważyć, że ustawodawca posługuje się w art. 226 k.k. koniunkcją, a nie alternatywą.
Sprawca czynu z § 3 musi działać publicznie, tzn. w takim miejscu lub w takich okolicznościach, lub w taki sposób, że może
to być dostrzeżone przez większą, bliżej nieokreśloną liczbę osób (zob. wyrok SN z dnia 3 sierpnia 1972 r., Rw 743/72, LEX nr
21508).
5.
Zbieg przepisów. Możliwy jest zbieg art. 226 § 1 z art. 226 § 3 lub art. 216 k.k., jeśli sprawca jednym czynem znieważa
różne podmioty wymienione w tych przepisach
oraz godność funkcjonariuszy publicznych i osób przybranych do pomocy (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2012
r., II AKa 218/12, LEX nr 1254312). Z kolei § 3 chroni respekt wobec konstytucyjnych organów państwa.
2.
Podmiot. Przestępstwa z art. 226 k.k. mają charakter powszechny.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwa z art. 226 k.k. mogą być popełnione tylko w zamiarze bezpośrednim.
4.
Strona przedmiotowa. Ustalenie prawidłowego brzmienia przepisu z punktu widzenia aksjologicznego nastręczyło
ustawodawcy problemów. W wersji pierwotnej art. 226 k.k. penalizował znieważenie funkcjonariusza albo osoby przybranej do
pomocy podczas pełnienia obowiązków służbowych lub w związku z nimi. Po wyroku TK z dnia 11 października 2006 r., P 3/06,
OTK-A 2006, nr 9, poz. 121, w którym uznano, że przepis art. 226 k.k. "w zakresie, w jakim penalizuje znieważenie
funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej dokonane niepublicznie lub dokonane publicznie, lecz nie
podczas pełnienia czynności służbowych, jest niezgodny z art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej", w 2008 r. znowelizowano go, zastępując alternatywę łączną koniunkcją. Znowelizowany przepis przeszedł kontrolę
konstytucyjną. W wyroku z dnia 12 lutego 2015 r., SK 70/13, OTK-A 2015/2/14, TK orzekł, że w zakresie, w jakim art. 226
k.k. penalizuje znieważenie funkcjonariusza publicznego dokonane niepublicznie, jest on zgodny z art. 54 ust. 1 w zw. z art. 31
ust. 3 Konstytucji RP.
Pojęcie znieważenia należy interpretować tak jak w art. 216 k.k.
Znieważenie jest przestępstwem formalnym, nie trzeba wykazywać, że działanie sprawcy wywołało u pokrzywdzonego poczucie
poniżenia lub zastraszenia (zob. wyrok SA w Białymstoku z dnia 6 grudnia 2012 r., II AKa 218/12, LEX nr 1254312).
W uchwale z dnia 20 czerwca 2012 r., I KZP 8/12, OSNKW 2012, nr 7, poz. 71, SN wskazał, że: "Do znamion przestępstwa
określonego w art. 226 § 1 k.k. nie należy publiczne działanie sprawcy". Tym samym nie podzielono wyrażanych po nowelizacji
z 2008 r. w orzecznictwie poglądów, że prokonstytucyjna wykładnia art. 226 § 1 k.k. wymaga publicznego działania sprawcy
(zob. wyrok SN z dnia 9 lutego 2010 r., II KK 176/09, OSNKW 2010, nr 7, poz. 61).
Co do pojęcia funkcjonariusza publicznego oraz osoby przybranej zob. komentarz do art. 222 k.k.
Konstytucyjnym organem państwa jest każdy organ wymieniony w Konstytucji RP (zob. J. Potulski (w
System PrawaKarnego, t. 8, red. L. Gardocki, s. 561).
Poniżeniem organu konstytucyjnego będzie uwłaczanie mu, lżenie.
Co do terminu "podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych" zob. komentarz do art. 222 k.k. Należy wszakże
zauważyć, że ustawodawca posługuje się w art. 226 k.k. koniunkcją, a nie alternatywą.
Sprawca czynu z § 3 musi działać publicznie, tzn. w takim miejscu lub w takich okolicznościach, lub w taki sposób, że może
to być dostrzeżone przez większą, bliżej nieokreśloną liczbę osób (zob. wyrok SN z dnia 3 sierpnia 1972 r., Rw 743/72, LEX nr
21508).
5.
Zbieg przepisów. Możliwy jest zbieg art. 226 § 1 z art. 226 § 3 lub art. 216 k.k., jeśli sprawca jednym czynem znieważa
różne podmioty wymienione w tych przepisach