1.
Zasady dotyczące wykonania orzeczonych kar. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie
stało się wykonalne (art. 9 § 1 k.k.w.). W miarę upływu czasu dolegliwość i znaczenie orzeczonej sankcji maleją (zob. I.
Zgoliński, kom. do art. 9 k.k.w. (w
Kodeks karny wykonawczy..., red. J. Lachowski, s. 61). Instytucja przedawnienia
wykonania kary stanowi natomiast wyłom od zasady jej bezzwłocznego wykonania. Samo przedawnienie wykonania kary opiera
się bowiem na zerwaniu więzi pomiędzy czynem sprawcy a wymierzoną karą. Upływ odpowiedniego czasu, w którym
sankcja kryminalna nie została wyegzekwowana, skutkuje bowiem dezaktualizacją celów karania. Stosowanie
komentowanej instytucji ma też na względzie uniknięcie destrukcji procesu integracji społecznej sprawcy
przestępstwa (Uzasadnienie rządowego projektu kodeksu karnego (w Nowe kodeksy karne z 1997 r. uzasadnieniami, red.
I. Fredrich-Michalska, B. Stachurska-Marcińczak, Warszawa 1997, s. 171).
2.
Terminy przedawnienia wykonania kary uzależnione zostały od rodzaju wymierzonej sankcji. W tym względzie art.
103 § 1 k.k. stanowi, że nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło lat:
1) 30 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat albo karę surowszą,
2) 15 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat,
3) 10 - w razie skazania na inną karę.
3.
Początkiem terminu przedawnienia wykonania kary jest data uprawomocnienia się wyroku skazującego. Przez
orzeczenie prawomocne należy rozumieć co do zasady orzeczenie, które nie podlega zaskarżeniu w drodze tzw.
zwyczajnych środków odwoławczych. Chodzi tu o orzeczenie niewzruszalne - tzw. prawomocność formalną, która ma
miejsce w wypadkach zakończenia toku instancyjnego (niezależnie od tego, czy nastąpiło to wskutek rozpoznania środka
odwoławczego przez organ wyższej instancji, cofnięcia środka zaskarżenia przez stronę, czy też rezygnacji z jego wniesienia)
lub niedopuszczalności zaskarżenia decyzji organu I instancji. Chodzi przy tym o karę pierwotnie wymierzoną prawomocnym
wyrokiem, dlatego późniejsze zmiany, wprowadzone do wyroku w postępowaniu wykonawczym w formie postanowień, nie
mogą mieć wpływu na zmianę terminu przedawnienia (uchwała SN z dnia 25 marca 2003 r., I KZP 4/03, OSNKW 2003, nr 3-4,
poz. 27).
4.
Przedawnienie wykonania kary nie biegnie w okresie jej wykonywania. Odmienny pogląd, dopuszczający bieg
przedawnienia także w czasie odbywania kary, mógłby prowadzić do sytuacji absurdalnej, np. że kara dożywotniego
pozbawienia wolności po upływie 30 lat nie mogłaby być wykonywana z powodu przedawnienia (uchwała SN z dnia 18 lipca
1996 r., I KZP 11/96, OSNKW 1996, nr 9-10, poz. 53; A. Marek, Komentarz do kodeksu karnego..., 1999, s. 277-278; Z. Hołda,
K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 1998, s. 67; R.A. Stefański, Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu
Najwyższego w zakresie prawa karnego materialnego za 1996 r., WPP 1997, nr 1, s. 96).
5.
W wypadku wydania wyroku łącznego bieg przedawnienia wykonania kary liczy się od daty uprawomocnienia się
poszczególnych wyroków, ponieważ terminy przedawnienia wykonania kary odnoszą się do kar wymierzonych za
poszczególne przestępstwa, a nie do kary łącznej orzeczonej za zbiegające się przestępstwa (uchwała SN z dnia 21
grudnia 1976 r., VII KZP 18/76, OSNKW 1977, nr 3, poz. 18; uchwała SN z dnia 21 września 1978 r., VII KZP 26/78, OSNKW
1978, nr 11, poz. 78; postanowienie SA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2010 r., II AKzw 47/10, Prok. i Pr.-wkł. 2010, nr 11, poz.
13; K. Marszał, Przedawnienie w prawie..., s. 129; M. Cieślak, J. Waszczyński, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego w
zakresie części ogólnej prawa karnego za rok 1977, Warszawa 1979, s. 97, Palestra 1980, z. 4-5, s. 100; odmiennie K. Buchała,
A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna, 1998, s. 594-595).
6.
Przedawnienie wykonania kary zastępczej. Ze względu na to, że termin przedawnienia wykonania kary biegnie od
uprawomocnienia się wyroku skazującego, okres przedawnienia wykonania kary zastępczej należy liczyć według zasad
obowiązujących dla kary pierwotnej.
7.
Przedawnienie wykonania środków karnych, przepadku i środków kompensacyjnych. W myśl art. 103 § 2 k.k. po
upływie 10 lat od uprawomocnienia się wyroku skazującego przedawnieniu ulega wykonanie wszystkich środków
karnych określonych w art. 39 k.k. oraz przepadku i środków kompensacyjnych określonych w rozdziale Va k.k.
Trzeba wskazać, że przedawnienie wykonania powyższych środków ulega zawieszeniu (spoczywaniu) w okresie wykonywania
kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo (A. Marek, kom. do art. 103 k.k. (w A. Marek, Kodeks
karny..., LEX/el. 2010).
Zasady dotyczące wykonania orzeczonych kar. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie
stało się wykonalne (art. 9 § 1 k.k.w.). W miarę upływu czasu dolegliwość i znaczenie orzeczonej sankcji maleją (zob. I.
Zgoliński, kom. do art. 9 k.k.w. (w
Kodeks karny wykonawczy..., red. J. Lachowski, s. 61). Instytucja przedawnienia wykonania kary stanowi natomiast wyłom od zasady jej bezzwłocznego wykonania. Samo przedawnienie wykonania kary opiera
się bowiem na zerwaniu więzi pomiędzy czynem sprawcy a wymierzoną karą. Upływ odpowiedniego czasu, w którym
sankcja kryminalna nie została wyegzekwowana, skutkuje bowiem dezaktualizacją celów karania. Stosowanie
komentowanej instytucji ma też na względzie uniknięcie destrukcji procesu integracji społecznej sprawcy
przestępstwa (Uzasadnienie rządowego projektu kodeksu karnego (w
Nowe kodeksy karne z 1997 r. uzasadnieniami, red. I. Fredrich-Michalska, B. Stachurska-Marcińczak, Warszawa 1997, s. 171).
2.
Terminy przedawnienia wykonania kary uzależnione zostały od rodzaju wymierzonej sankcji. W tym względzie art.
103 § 1 k.k. stanowi, że nie można wykonać kary, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku skazującego upłynęło lat:
1) 30 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności przekraczającą 5 lat albo karę surowszą,
2) 15 - w razie skazania na karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 5 lat,
3) 10 - w razie skazania na inną karę.
3.
Początkiem terminu przedawnienia wykonania kary jest data uprawomocnienia się wyroku skazującego. Przez
orzeczenie prawomocne należy rozumieć co do zasady orzeczenie, które nie podlega zaskarżeniu w drodze tzw.
zwyczajnych środków odwoławczych. Chodzi tu o orzeczenie niewzruszalne - tzw. prawomocność formalną, która ma
miejsce w wypadkach zakończenia toku instancyjnego (niezależnie od tego, czy nastąpiło to wskutek rozpoznania środka
odwoławczego przez organ wyższej instancji, cofnięcia środka zaskarżenia przez stronę, czy też rezygnacji z jego wniesienia)
lub niedopuszczalności zaskarżenia decyzji organu I instancji. Chodzi przy tym o karę pierwotnie wymierzoną prawomocnym
wyrokiem, dlatego późniejsze zmiany, wprowadzone do wyroku w postępowaniu wykonawczym w formie postanowień, nie
mogą mieć wpływu na zmianę terminu przedawnienia (uchwała SN z dnia 25 marca 2003 r., I KZP 4/03, OSNKW 2003, nr 3-4,
poz. 27).
4.
Przedawnienie wykonania kary nie biegnie w okresie jej wykonywania. Odmienny pogląd, dopuszczający bieg
przedawnienia także w czasie odbywania kary, mógłby prowadzić do sytuacji absurdalnej, np. że kara dożywotniego
pozbawienia wolności po upływie 30 lat nie mogłaby być wykonywana z powodu przedawnienia (uchwała SN z dnia 18 lipca
1996 r., I KZP 11/96, OSNKW 1996, nr 9-10, poz. 53; A. Marek, Komentarz do kodeksu karnego..., 1999, s. 277-278; Z. Hołda,
K. Postulski, Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Gdańsk 1998, s. 67; R.A. Stefański, Przegląd uchwał Izby Karnej Sądu
Najwyższego w zakresie prawa karnego materialnego za 1996 r., WPP 1997, nr 1, s. 96).
5.
W wypadku wydania wyroku łącznego bieg przedawnienia wykonania kary liczy się od daty uprawomocnienia się
poszczególnych wyroków, ponieważ terminy przedawnienia wykonania kary odnoszą się do kar wymierzonych za
poszczególne przestępstwa, a nie do kary łącznej orzeczonej za zbiegające się przestępstwa (uchwała SN z dnia 21
grudnia 1976 r., VII KZP 18/76, OSNKW 1977, nr 3, poz. 18; uchwała SN z dnia 21 września 1978 r., VII KZP 26/78, OSNKW
1978, nr 11, poz. 78; postanowienie SA we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2010 r., II AKzw 47/10, Prok. i Pr.-wkł. 2010, nr 11, poz.
13; K. Marszał, Przedawnienie w prawie..., s. 129; M. Cieślak, J. Waszczyński, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego w
zakresie części ogólnej prawa karnego za rok 1977, Warszawa 1979, s. 97, Palestra 1980, z. 4-5, s. 100; odmiennie K. Buchała,
A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna, 1998, s. 594-595).
6.
Przedawnienie wykonania kary zastępczej. Ze względu na to, że termin przedawnienia wykonania kary biegnie od
uprawomocnienia się wyroku skazującego, okres przedawnienia wykonania kary zastępczej należy liczyć według zasad
obowiązujących dla kary pierwotnej.
7.
Przedawnienie wykonania środków karnych, przepadku i środków kompensacyjnych. W myśl art. 103 § 2 k.k. po
upływie 10 lat od uprawomocnienia się wyroku skazującego przedawnieniu ulega wykonanie wszystkich środków
karnych określonych w art. 39 k.k. oraz przepadku i środków kompensacyjnych określonych w rozdziale Va k.k.
Trzeba wskazać, że przedawnienie wykonania powyższych środków ulega zawieszeniu (spoczywaniu) w okresie wykonywania
kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo (A. Marek, kom. do art. 103 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010).