Zakres regulacji. Komentowany przepis reguluje instytucje zatarcia skazania z mocy prawa oraz na podstawie
postanowienia sądu (w wyniku wniosku skazanego).
2.
Zatarcie skazania z mocy prawa. Jest ono uzależnione od kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek, tj. wykonania lub
darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania i upływu określonego ustawowo czasu od tego momentu.
3.
Zamiana kary a termin wymagany do zatarcia skazania. W sytuacji gdy rodzaj wymierzonej skazanemu kary w
pierwotnym wyroku został zmieniony aktem łaski Prezydenta RP, terminy zatarcia skazania liczy się dla kary określonej w
postanowieniu o ułaskawieniu. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przypadku orzeczenia o karze zastępczej (B.J. Stefańska,
Zatarcie skazania z mocy prawa, Prok. i Pr. 2008, nr 2, s. 64).
4.
Zatarcie skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Odnośnie do kary dożywotniego pozbawienia wolności,
w kontekście zatarcia skazania, nie można mówić o jej wykonaniu. W przypadku tej kary w grę może wchodzić tylko uznanie
jej za wykonaną po upływie 10 lat od warunkowego przedterminowego zwolnienia (art. 82 k.k.).
5.
Terminy wymagane do zatarcia skazania. Terminy, których upływ skutkuje zatarciem skazania z mocy prawa, uzależnione
zostały jedynie od rodzaju kary (ale już nie od jej wysokości), która wymierzona została skazanemu w wyroku. I tak, zatarcie
skazania ipso iure następuje po:
-10 latach - w razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 k.k. lub karę 25 lat lub karę
dożywotniego pozbawienia wolności (art. 107 § 1 i 3 k.k.);
-3 latach - w razie skazania na karę ograniczenia wolności (art. 107 § 4 k.k.);
-roku - w razie skazania na karę grzywny (art. 107 § 4a k.k.), a także w razie odstąpienia od wymierzenia kary (art.
107 § 5 k.k.).
6.
Zatarcie skazania na wniosek skazanego. Jest ono uzależnione od kumulatywnego wystąpienia następujących przesłanek,
tj. wykonania lub darowania kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat albo przedawnienia jej wykonania i upływu co
najmniej 5 lat od tego momentu oraz przestrzegania w tym czasie przez skazanego porządku prawnego. W przeciwieństwie do
instytucji zatarcia skazania z mocy prawa zatarcie skazania na wniosek ma charakter fakultatywny. Pojęcie przestrzegania
porządku prawnego ma charakter nieostry. Na ogół wiąże się je z naruszeniem norm prawa karnego, choć nie ma normatywnych
podstaw do przyjęcia tej interpretacji omawianego pojęcia. Okoliczność naruszenia porządku prawnego mieści się w gestii
swobodnej oceny sądu orzekającego.
7.
Zatarcie skazania w sytuacji, gdy orzeczono środek karny, przepadek, środek kompensacyjny lub obowiązek (art.
59, 60 § 7, art. 61 k.k.), nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania. Zatarcie
skazania nie może nastąpić również przed wykonaniem środka zabezpieczającego określonego w art. 93a § 2 k.k. Powyższa
instytucja nie ma zastosowania do środków karnych orzekanych dożywotnio (art. 41 § 1a i 1b, art. 41a § 4, art. 42 § 3 i 4
k.k.).
Bieg okresów określonych w art. 107 k.k., decydujących o zatarciu skazania z mocy prawa lub uprawniających do zatarcia
skazania w drodze orzeczenia sądu, nie może być liczony odrębnie dla poszczególnych wyroków, dotyczących sprawcy
skazanego za dwa przestępstwa niepozostające w zbiegu lub ich większą liczbę. Bieg tych okresów rozpoczyna się w takiej
sytuacji od daty wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary orzeczonej ostatnim, dotyczącym sprawcy wyrokiem,
a zatarcie skazania może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do wszystkich wyroków dotyczących konkretnego sprawcy
(postanowienie SN z dnia 23 marca 2010 r., III KK 339/09, LEX nr 577208).
postanowienia sądu (w wyniku wniosku skazanego).
2.
Zatarcie skazania z mocy prawa. Jest ono uzależnione od kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek, tj. wykonania lub
darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania i upływu określonego ustawowo czasu od tego momentu.
3.
Zamiana kary a termin wymagany do zatarcia skazania. W sytuacji gdy rodzaj wymierzonej skazanemu kary w
pierwotnym wyroku został zmieniony aktem łaski Prezydenta RP, terminy zatarcia skazania liczy się dla kary określonej w
postanowieniu o ułaskawieniu. Sytuacja taka nie ma jednak miejsca w przypadku orzeczenia o karze zastępczej (B.J. Stefańska,
Zatarcie skazania z mocy prawa, Prok. i Pr. 2008, nr 2, s. 64).
4.
Zatarcie skazania na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Odnośnie do kary dożywotniego pozbawienia wolności,
w kontekście zatarcia skazania, nie można mówić o jej wykonaniu. W przypadku tej kary w grę może wchodzić tylko uznanie
jej za wykonaną po upływie 10 lat od warunkowego przedterminowego zwolnienia (art. 82 k.k.).
5.
Terminy wymagane do zatarcia skazania. Terminy, których upływ skutkuje zatarciem skazania z mocy prawa, uzależnione
zostały jedynie od rodzaju kary (ale już nie od jej wysokości), która wymierzona została skazanemu w wyroku. I tak, zatarcie
skazania ipso iure następuje po:
-10 latach - w razie skazania na karę pozbawienia wolności wymienioną w art. 32 pkt 3 k.k. lub karę 25 lat lub karę
dożywotniego pozbawienia wolności (art. 107 § 1 i 3 k.k.);
-3 latach - w razie skazania na karę ograniczenia wolności (art. 107 § 4 k.k.);
-roku - w razie skazania na karę grzywny (art. 107 § 4a k.k.), a także w razie odstąpienia od wymierzenia kary (art.
107 § 5 k.k.).
6.
Zatarcie skazania na wniosek skazanego. Jest ono uzależnione od kumulatywnego wystąpienia następujących przesłanek,
tj. wykonania lub darowania kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat albo przedawnienia jej wykonania i upływu co
najmniej 5 lat od tego momentu oraz przestrzegania w tym czasie przez skazanego porządku prawnego. W przeciwieństwie do
instytucji zatarcia skazania z mocy prawa zatarcie skazania na wniosek ma charakter fakultatywny. Pojęcie przestrzegania
porządku prawnego ma charakter nieostry. Na ogół wiąże się je z naruszeniem norm prawa karnego, choć nie ma normatywnych
podstaw do przyjęcia tej interpretacji omawianego pojęcia. Okoliczność naruszenia porządku prawnego mieści się w gestii
swobodnej oceny sądu orzekającego.
7.
Zatarcie skazania w sytuacji, gdy orzeczono środek karny, przepadek, środek kompensacyjny lub obowiązek (art.
59, 60 § 7, art. 61 k.k.), nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania. Zatarcie
skazania nie może nastąpić również przed wykonaniem środka zabezpieczającego określonego w art. 93a § 2 k.k. Powyższa
instytucja nie ma zastosowania do środków karnych orzekanych dożywotnio (art. 41 § 1a i 1b, art. 41a § 4, art. 42 § 3 i 4
k.k.).
Bieg okresów określonych w art. 107 k.k., decydujących o zatarciu skazania z mocy prawa lub uprawniających do zatarcia
skazania w drodze orzeczenia sądu, nie może być liczony odrębnie dla poszczególnych wyroków, dotyczących sprawcy
skazanego za dwa przestępstwa niepozostające w zbiegu lub ich większą liczbę. Bieg tych okresów rozpoczyna się w takiej
sytuacji od daty wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary orzeczonej ostatnim, dotyczącym sprawcy wyrokiem,
a zatarcie skazania może nastąpić wyłącznie w odniesieniu do wszystkich wyroków dotyczących konkretnego sprawcy
(postanowienie SN z dnia 23 marca 2010 r., III KK 339/09, LEX nr 577208).