Art. 115 § 5
Definicja mienia znacznej oraz wielkiej wartości, szkody znacznej oraz w wielkich rozmiarach
Art. 115 § 6
Art. 155 § 7
1.
Kryterium parametryczne szkody i mienia w pierwotnym tekście k.k. W pierwotnie uchwalonym tekście k.k. przyjęto
kryterium parametryczne, czyli kryterium zmienne, odnoszące się do wielokrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia.
Niemniej jednak jeszcze przed nowelizacją art. 115 § 5-8 z 2010 r. również w k.k. de facto wprowadzono kryterium kwotowe.
Zmiana tego stanu prawnego była konsekwencją zmian w sferze pozakarnej. Nowa ustawa z dnia 10 października 2002 r. o
minimalnym wynagrodzeniu za pracę (test jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2008) wprowadziła nowe pojęcie prawne w postaci
minimalnego wynagrodzenia, stanowiąc jednocześnie, że jeśli inne akty prawne nadal odwołują się do "najniższego
wynagrodzenia", to oznacza to kwotę 760 złotych (art. 25 tej ustawy). Ponieważ poza k.k.w. stosownych pojęć nie zmieniono
w k.k., to siłą rzeczy musiało to oznaczać, że kwoty, o których była mowa w art. 115 § 5 i 6 k.k., stały się i tak stałe.
2.
Kryterium kwotowe mienia i szkody oraz znaczenie tych pojęć w k.k. Aktualnie przepisy art. 115 § 5-7 k.k. w sposób
jednoznaczny definiują terminy "mienie znacznej i wielkiej wartości", "znaczna szkoda" i "szkoda wielkiej wartości". Przyjęto
przy tym stałe kryteria kwotowe - i tak, mienie znacznej wartości to mienie, którego wartość w chwili popełnienia czynu
zabronionego przekracza 200 000 złotych, a mienie wielkiej wartości to dobra o wartości przekraczającej 1 000 000 złotych. Te
same progi dotyczą znacznej szkody i szkody w wielkich rozmiarach (art. 115 § 7 k.k.). Taki zabieg ustawodawcy ma znaczenie,
gdyż w k.k. występują typy kwalifikowane przestępstw, których znamieniem jest wartość mienia lub wartość szkody (np. art.
294 § 1 k.k. - kwalifikowany typ niektórych przestępstw, czy też art. 296 § 3 k.k. - kwalifikowany typ przestępstwa nadużycia
zaufania, gdy szkoda wyrządzona czynem przyjmuje wielkie rozmiary). Analogiczne rozwiązanie prawne obowiązywało także w
k.k. z 1969 r. przed nowelizacją z dnia 23 lutego 1990 r. (art. 120 § 9), gdzie również przyjęto kryteria kwotowe. Jednak na
mocy ustawy z dnia 23 lutego 1990 r. o zmianie Kodeksu karnego i niektórych innych ustaw przepis ten uchylono, co
spowodowało, że w doktrynie i orzecznictwie pojawiały się różne kryteria przy wykładni tych pojęć (zob. A. Marek, Kodeks
karny..., 2010, s. 313). Kryterium ekonomiczne, decydujące o zakresie pojęcia szkody, o której mowa w art. 115 § 7 k.k., nie
ma bezpośredniego zastosowania przy wykładni znamion czynów przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu z art. 163 i 173
k.k., gdzie występuje przede wszystkim kryterium przestrzenne (mienie wielkich rozmiarów). Oczywiście, z zasady przedmiotem
wykonawczym czynu będą tu budynki czy też inne budowle, a więc konstrukcje na ogół przekraczające nawet wielką wartość
w rozumieniu art. 115 § 6 k.k., jednak ich wartość zawsze będzie tu tylko kryterium pomocniczym. Występujący w k.k. termin
"istotna szkoda" (np. art. 181 § 2-3 czy też art. 231 § 3 k.k.) oraz "zniszczenie w świecie roślinnym i zwierzęcym w znacznych
rozmiarach" są również pojęciami odrębnymi od szkody w rozumieniu art. 115 § 7 k.k., które podlegają odrębnej wykładni.
Ustalenie wartości mienia. Wartość mienia ocenia się według wartości z chwili dokonania czynu, a nie według stanu z
dnia orzekania. Do wartości tej rzeczy nie dolicza się utraconych korzyści, jakich doznał pokrzywdzony na skutek czynu
sprawcy (A. Marek, Kodeks karny..., 2010, s. 592; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 września 1994 r., II AKr 277/94, Prok. i
Pr.-wkł. 1995, nr 6, poz. 24; wyrok SA w Krakowie z dnia 17 września 1992 r., II AKr 201/91, KZS 1992, z. 10, poz. 12). O
wartości rzeczy decydują kryteria obiektywne, z wyłączeniem subiektywnych ocen pokrzywdzonego (wyrok SA w
Katowicach z dnia 22 kwietnia 2004 r., II AKa 98/04, KZS 2005, z. 6, poz. 72). Oznacza to, że chodzi tu przede wszystkim o
wartość rynkową danej rzeczy (np. cena zakupu), nie można jednak wykluczyć, że w toku postępowania karnego do ustalenia
wartości mienia konieczne będzie przeprowadzenie dodatkowych dowodów (por. wyrok SN z dnia 16 lipca 1973 r., I KR 324/72,
OSNKW 1974, nr 1, poz. 9). Jeśli jednak zebrany materiał dowodowy nie usunie wszystkich wątpliwości co do wartości mienia
w zakresie wartości wyższych, to przyjmuje się dla sprawy wartości niższe jako korzystniejsze dla oskarżonego (por.
wyrok SN z dnia 31 maja 1983 r., IV KR 83/83, OSNKW 1984, nr 1, poz. 19; zob. również R. Zawłocki (w
Kodeks karny.
Część ogólna, t. 2, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2011, s. 1138-1139).
Definicja mienia znacznej oraz wielkiej wartości, szkody znacznej oraz w wielkich rozmiarach
Art. 115 § 6
Art. 155 § 7
1.
Kryterium parametryczne szkody i mienia w pierwotnym tekście k.k. W pierwotnie uchwalonym tekście k.k. przyjęto
kryterium parametryczne, czyli kryterium zmienne, odnoszące się do wielokrotności najniższego miesięcznego wynagrodzenia.
Niemniej jednak jeszcze przed nowelizacją art. 115 § 5-8 z 2010 r. również w k.k. de facto wprowadzono kryterium kwotowe.
Zmiana tego stanu prawnego była konsekwencją zmian w sferze pozakarnej. Nowa ustawa z dnia 10 października 2002 r. o
minimalnym wynagrodzeniu za pracę (test jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2008) wprowadziła nowe pojęcie prawne w postaci
minimalnego wynagrodzenia, stanowiąc jednocześnie, że jeśli inne akty prawne nadal odwołują się do "najniższego
wynagrodzenia", to oznacza to kwotę 760 złotych (art. 25 tej ustawy). Ponieważ poza k.k.w. stosownych pojęć nie zmieniono
w k.k., to siłą rzeczy musiało to oznaczać, że kwoty, o których była mowa w art. 115 § 5 i 6 k.k., stały się i tak stałe.
2.
Kryterium kwotowe mienia i szkody oraz znaczenie tych pojęć w k.k. Aktualnie przepisy art. 115 § 5-7 k.k. w sposób
jednoznaczny definiują terminy "mienie znacznej i wielkiej wartości", "znaczna szkoda" i "szkoda wielkiej wartości". Przyjęto
przy tym stałe kryteria kwotowe - i tak, mienie znacznej wartości to mienie, którego wartość w chwili popełnienia czynu
zabronionego przekracza 200 000 złotych, a mienie wielkiej wartości to dobra o wartości przekraczającej 1 000 000 złotych. Te
same progi dotyczą znacznej szkody i szkody w wielkich rozmiarach (art. 115 § 7 k.k.). Taki zabieg ustawodawcy ma znaczenie,
gdyż w k.k. występują typy kwalifikowane przestępstw, których znamieniem jest wartość mienia lub wartość szkody (np. art.
294 § 1 k.k. - kwalifikowany typ niektórych przestępstw, czy też art. 296 § 3 k.k. - kwalifikowany typ przestępstwa nadużycia
zaufania, gdy szkoda wyrządzona czynem przyjmuje wielkie rozmiary). Analogiczne rozwiązanie prawne obowiązywało także w
k.k. z 1969 r. przed nowelizacją z dnia 23 lutego 1990 r. (art. 120 § 9), gdzie również przyjęto kryteria kwotowe. Jednak na
mocy ustawy z dnia 23 lutego 1990 r. o zmianie Kodeksu karnego i niektórych innych ustaw przepis ten uchylono, co
spowodowało, że w doktrynie i orzecznictwie pojawiały się różne kryteria przy wykładni tych pojęć (zob. A. Marek, Kodeks
karny..., 2010, s. 313). Kryterium ekonomiczne, decydujące o zakresie pojęcia szkody, o której mowa w art. 115 § 7 k.k., nie
ma bezpośredniego zastosowania przy wykładni znamion czynów przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu z art. 163 i 173
k.k., gdzie występuje przede wszystkim kryterium przestrzenne (mienie wielkich rozmiarów). Oczywiście, z zasady przedmiotem
wykonawczym czynu będą tu budynki czy też inne budowle, a więc konstrukcje na ogół przekraczające nawet wielką wartość
w rozumieniu art. 115 § 6 k.k., jednak ich wartość zawsze będzie tu tylko kryterium pomocniczym. Występujący w k.k. termin
"istotna szkoda" (np. art. 181 § 2-3 czy też art. 231 § 3 k.k.) oraz "zniszczenie w świecie roślinnym i zwierzęcym w znacznych
rozmiarach" są również pojęciami odrębnymi od szkody w rozumieniu art. 115 § 7 k.k., które podlegają odrębnej wykładni.
Ustalenie wartości mienia. Wartość mienia ocenia się według wartości z chwili dokonania czynu, a nie według stanu z
dnia orzekania. Do wartości tej rzeczy nie dolicza się utraconych korzyści, jakich doznał pokrzywdzony na skutek czynu
sprawcy (A. Marek, Kodeks karny..., 2010, s. 592; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 15 września 1994 r., II AKr 277/94, Prok. i
Pr.-wkł. 1995, nr 6, poz. 24; wyrok SA w Krakowie z dnia 17 września 1992 r., II AKr 201/91, KZS 1992, z. 10, poz. 12). O
wartości rzeczy decydują kryteria obiektywne, z wyłączeniem subiektywnych ocen pokrzywdzonego (wyrok SA w
Katowicach z dnia 22 kwietnia 2004 r., II AKa 98/04, KZS 2005, z. 6, poz. 72). Oznacza to, że chodzi tu przede wszystkim o
wartość rynkową danej rzeczy (np. cena zakupu), nie można jednak wykluczyć, że w toku postępowania karnego do ustalenia
wartości mienia konieczne będzie przeprowadzenie dodatkowych dowodów (por. wyrok SN z dnia 16 lipca 1973 r., I KR 324/72,
OSNKW 1974, nr 1, poz. 9). Jeśli jednak zebrany materiał dowodowy nie usunie wszystkich wątpliwości co do wartości mienia
w zakresie wartości wyższych, to przyjmuje się dla sprawy wartości niższe jako korzystniejsze dla oskarżonego (por.
wyrok SN z dnia 31 maja 1983 r., IV KR 83/83, OSNKW 1984, nr 1, poz. 19; zob. również R. Zawłocki (w
Kodeks karny. Część ogólna, t. 2, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2011, s. 1138-1139).