Przedmiot ochrony. Przedmiotem ochrony na gruncie komentowanego przepisu jest prywatność oraz spokojne przebywanie
w określonym pomieszczeniu, wolność od ingerencji w sferę posiadania pokrzywdzonego przez osoby nieuprawnione (bliżej na
ten temat zob. T. Bojarski, Mir domowy jako przedmiot ochrony karnoprawnej. Geneza i analiza pojęcia, SP 1971, nr 28, s. 155
i n.; tenże, Karnoprawna ochrona nietykalności mieszkania jednostki, Lublin 1992, s. 22).
2.
Podmiot przestępstwa. Przestępstwo ma charakter ogólnosprawczy. Jego sprawcą może być również właściciel domu,
mieszkania, lokalu, pomieszczenia lub ogrodzonego terenu, jeśli stały się one przedmiotem najmu, użyczenia lub dzierżawy, a
nawet władztwa prekaryjnego za wiedzą i wolą właściciela (zob. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., I KZP 5/11, OSNKW
2011, nr 8, poz. 65). Jeśli bowiem właściciel oddaje swój przedmiot własności we władanie innej osobie w określonym zakresie,
wyłączając tym samym własne prawo do korzystania z tego przedmiotu, to narusza on mir domowy najemcy, dzierżawcy,
biorącego w użyczenie, jeśli wkroczy na ten teren wbrew woli korzystającego.
Dom, mieszkanie, lokal i pomieszczenie. Dom to budynek przeznaczony do zamieszkiwania ludzi - wolnostojący albo
bliźniaczy. Mieszkanie to lokal wyznaczony ścianami w budynku wielorodzinnym, przeznaczony do zamieszkiwania. Przez pojęcie
lokalu należy rozumieć pomieszczenie przeznaczone do wykorzystywania przez ludzi w innych celach niż zamieszkiwanie.
Pomieszczenie to pewna powierzchnia wyznaczona ścianami, niezależnie od przeznaczenia. Nie ma znaczenia, czy lokal ma
charakter publiczny, czy też prywatny. Pomieszczeniem może być również przyczepa kempingowa, samochód osobowy, wagon
kolejowy, a nawet restauracja czy namiot turystyczny; w tych trzech ostatnich przypadkach zwłaszcza wówczas, gdy sprawca
na żądanie uprawnionych osób pomieszczeń tych nie opuszcza (zob. N. Kłączyńska (w
Kodeks karny. Część szczególna...,
red. J. Giezek, Warszawa 2014, s. 492). Ponieważ balkon przynależy do lokalu, wydaje się, że wejście na niego bez zgody
właściciela lokalu również stanowi naruszenie miru domowego. Tak samo należy oceniać wejście na taras domu mieszkalnego.
Skoro ustawodawca wiąże odpowiedzialność karną z wdarciem się na ogrodzony teren, bez względu na jakość tego ogrodzenia,
to tym bardziej penalizacji podlega wejście na balkon przynależny do mieszkania, co wymaga od sprawcy najczęściej dużo
większego wysiłku. Nietrafny jest pogląd wyrażony przez N. Kłączyńską (tamże, s. 492), jakoby z wdarciem się mamy do
czynienia również wówczas, gdy drzwi są otwarte na oścież, a sprawca nie uprzedził o swoim nadejściu pukaniem czy też
dzwonkiem. Wdarcie się oznacza pokonanie pewnego oporu ze strony osoby uprawnionej do dysponowania pomieszczeniem, z
którym w przedstawionej sytuacji nie mamy do czynienia, ewentualnie naruszenie wyrażonej przez nią woli, aby osoby
nieuprawnione nie wchodziły do pomieszczenia.
4.
Ogrodzony teren. Teren ogrodzony to teren, którego granice zostały wyznaczone ciągłym ogrodzeniem. Nie ma znaczenia
rodzaj tego ogrodzenia. Ogrodzeniem nie jest zaznaczenie granic terenu jedynie słupami granicznymi. Jeśli zostałyby one ze
sobą połączone, wówczas można mówić o ogrodzeniu. Wysokość tego ogrodzenia nie ma znaczenia. Ogrodzeniem nie będzie
rów otaczający teren, a także - co do zasady - drzewa zasadzone na granicy działki wyznaczające tę granicę (por. postanowienie
SN z dnia 9 lipca 2013 r., III KK 73/13, LEX nr 1353965). W tym ostatnim przypadku trzeba jednak przyjąć, że mamy do
czynienia z ogrodzeniem w sytuacji, gdy drzewa (np. iglaki) są zasadzone tak gęsto, że znacznie utrudniają wejście na ten
teren, a nawet ograniczają lub wręcz uniemożliwiają obserwowanie z zewnątrz tego, co dzieje się na tym terenie. Takie drzewa
mogą przypominać żywopłot, który traktowany jest jako ogrodzenie. Ogrodzonym terenem nie jest balkon, ponieważ przez
pojęcie terenu należy rozumieć fragment powierzchni ziemi.
5.
Wdarcie się. Wdarcie się oznacza wejście do wnętrza domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia lub dostanie się na ogrodzony
teren z reguły po pokonaniu jakiejś przeszkody, przezwyciężeniu trudności, które stworzył dysponent tych powierzchni, dając
wyraz temu, że nie chce, aby osoby nieuprawnione przebywały na tym terenie lub w tym pomieszczeniu (zob. postanowienie
SN z dnia 14 sierpnia 2001 r., V KKN 338/98, LEX nr 52067; wyrok SA w Katowicach z dnia 9 grudnia 2010 r., II AKa 384/10,
LEX nr 785453). Wdarcie się implikuje z reguły stosowanie siły fizycznej, trafnie jednak nie wyklucza się w judykaturze, że
może ono polegać na werbalnym zmuszeniu osoby uprawnionej do wpuszczenia sprawcy do środka (zob. wyrok SN z dnia 1
października 2007 r., IV KK 232/07, OSNwSK 2007, nr 1, poz. 2147). Środki, które sprawca wykorzystuje, aby wedrzeć się do
pomieszczeń lub na teren, o którym mowa w art. 193 k.k., są obojętne (przemoc, groźba bezprawna, podstęp). Sprawca nie
musi wejść w całości do pomieszczenia. Nie ma znaczenia to, czy wejście do pomieszczenia było możliwe przez otwarte drzwi,
jeśli sprawca wybrał inny sposób dostania się do środka, polegający na pokonaniu pewnych trudności. Wdarciem się będzie
również wykorzystanie kodów zabezpieczających chroniących przed dostępem do wnętrza pomieszczenia lub terenu. Natomiast
nie realizuje znamion tego czynu niepokojenie sąsiadów pukaniem lub stukaniem do drzwi (wyrok SA w Białymstoku z dnia 17
lipca 2014 r., II AKa 140/14, LEX nr 1511617). Takie zachowanie może realizować znamiona wykroczenia z art. 107 k.w. Samo
pukanie do drzwi należy traktować jako przygotowanie do przestępstwa z art. 193 k.k. Jeśli jednak towarzyszą mu wrzaski i
domaganie się wpuszczenia do środka, należy oceniać je w kategoriach usiłowania przestępstwa z art. 193 k.k. Wdarciem się
będzie również przebicie się do sąsiadów przez ścianę lub sufit.
6.
Odmowa opuszczenia pomieszczenia lub terenu. Ta czynność sprawcza może być zrealizowana jedynie wówczas, gdy
pokrzywdzony w sposób jednoznaczny zażąda, aby sprawca opuścił pomieszczenie lub teren. Jeśli nie uczyni tego niezwłocznie,
mając taką możliwość, należy jego zachowanie potraktować jako odmowę i w konsekwencji realizację znamion czynu z art. 193
k.k.
7.
Osoba uprawniona. Osobą uprawnioną jest każdy podmiot mający tytuł prawny do dysponowania domem, lokalem,
pomieszczeniem lub ogrodzonym terenem. Będzie nią również każdy podmiot, którego korzystanie z danego pomieszczenia lub
terenu jest chronione przez prawo.
8.
Strona podmiotowa. Przestępstwo z art. 193 k.k. ma charakter umyślny i może być popełnione zarówno w zamiarze
bezpośrednim, jak i ewentualnym. Nie ma znaczenia motywacja, którą kieruje się sprawca. W szczególności nie uchyla
odpowiedzialności karnej zamiar odebrania pokrzywdzonemu przedmiotów stanowiących dowód popełnienia jakiegokolwiek
przestępstwa i wdarcie się w tym celu do jego mieszkania, jeśli sprawca nie jest funkcjonariuszem służby, która uprawniona
jest do dokonania czynności przeszukania w trybie k.p.k.
9
Tryb ścigania. Przestępstwo ścigane jest z urzędu, co świadczy o tym, że ustawodawca przykłada dużą wagę do dobra
prawnego, które legło u podstaw prawnokarnej ochrony na gruncie komentowanego uregulowania.
w określonym pomieszczeniu, wolność od ingerencji w sferę posiadania pokrzywdzonego przez osoby nieuprawnione (bliżej na
ten temat zob. T. Bojarski, Mir domowy jako przedmiot ochrony karnoprawnej. Geneza i analiza pojęcia, SP 1971, nr 28, s. 155
i n.; tenże, Karnoprawna ochrona nietykalności mieszkania jednostki, Lublin 1992, s. 22).
2.
Podmiot przestępstwa. Przestępstwo ma charakter ogólnosprawczy. Jego sprawcą może być również właściciel domu,
mieszkania, lokalu, pomieszczenia lub ogrodzonego terenu, jeśli stały się one przedmiotem najmu, użyczenia lub dzierżawy, a
nawet władztwa prekaryjnego za wiedzą i wolą właściciela (zob. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., I KZP 5/11, OSNKW
2011, nr 8, poz. 65). Jeśli bowiem właściciel oddaje swój przedmiot własności we władanie innej osobie w określonym zakresie,
wyłączając tym samym własne prawo do korzystania z tego przedmiotu, to narusza on mir domowy najemcy, dzierżawcy,
biorącego w użyczenie, jeśli wkroczy na ten teren wbrew woli korzystającego.
Dom, mieszkanie, lokal i pomieszczenie. Dom to budynek przeznaczony do zamieszkiwania ludzi - wolnostojący albo
bliźniaczy. Mieszkanie to lokal wyznaczony ścianami w budynku wielorodzinnym, przeznaczony do zamieszkiwania. Przez pojęcie
lokalu należy rozumieć pomieszczenie przeznaczone do wykorzystywania przez ludzi w innych celach niż zamieszkiwanie.
Pomieszczenie to pewna powierzchnia wyznaczona ścianami, niezależnie od przeznaczenia. Nie ma znaczenia, czy lokal ma
charakter publiczny, czy też prywatny. Pomieszczeniem może być również przyczepa kempingowa, samochód osobowy, wagon
kolejowy, a nawet restauracja czy namiot turystyczny; w tych trzech ostatnich przypadkach zwłaszcza wówczas, gdy sprawca
na żądanie uprawnionych osób pomieszczeń tych nie opuszcza (zob. N. Kłączyńska (w
Kodeks karny. Część szczególna..., red. J. Giezek, Warszawa 2014, s. 492). Ponieważ balkon przynależy do lokalu, wydaje się, że wejście na niego bez zgody
właściciela lokalu również stanowi naruszenie miru domowego. Tak samo należy oceniać wejście na taras domu mieszkalnego.
Skoro ustawodawca wiąże odpowiedzialność karną z wdarciem się na ogrodzony teren, bez względu na jakość tego ogrodzenia,
to tym bardziej penalizacji podlega wejście na balkon przynależny do mieszkania, co wymaga od sprawcy najczęściej dużo
większego wysiłku. Nietrafny jest pogląd wyrażony przez N. Kłączyńską (tamże, s. 492), jakoby z wdarciem się mamy do
czynienia również wówczas, gdy drzwi są otwarte na oścież, a sprawca nie uprzedził o swoim nadejściu pukaniem czy też
dzwonkiem. Wdarcie się oznacza pokonanie pewnego oporu ze strony osoby uprawnionej do dysponowania pomieszczeniem, z
którym w przedstawionej sytuacji nie mamy do czynienia, ewentualnie naruszenie wyrażonej przez nią woli, aby osoby
nieuprawnione nie wchodziły do pomieszczenia.
4.
Ogrodzony teren. Teren ogrodzony to teren, którego granice zostały wyznaczone ciągłym ogrodzeniem. Nie ma znaczenia
rodzaj tego ogrodzenia. Ogrodzeniem nie jest zaznaczenie granic terenu jedynie słupami granicznymi. Jeśli zostałyby one ze
sobą połączone, wówczas można mówić o ogrodzeniu. Wysokość tego ogrodzenia nie ma znaczenia. Ogrodzeniem nie będzie
rów otaczający teren, a także - co do zasady - drzewa zasadzone na granicy działki wyznaczające tę granicę (por. postanowienie
SN z dnia 9 lipca 2013 r., III KK 73/13, LEX nr 1353965). W tym ostatnim przypadku trzeba jednak przyjąć, że mamy do
czynienia z ogrodzeniem w sytuacji, gdy drzewa (np. iglaki) są zasadzone tak gęsto, że znacznie utrudniają wejście na ten
teren, a nawet ograniczają lub wręcz uniemożliwiają obserwowanie z zewnątrz tego, co dzieje się na tym terenie. Takie drzewa
mogą przypominać żywopłot, który traktowany jest jako ogrodzenie. Ogrodzonym terenem nie jest balkon, ponieważ przez
pojęcie terenu należy rozumieć fragment powierzchni ziemi.
5.
Wdarcie się. Wdarcie się oznacza wejście do wnętrza domu, mieszkania, lokalu, pomieszczenia lub dostanie się na ogrodzony
teren z reguły po pokonaniu jakiejś przeszkody, przezwyciężeniu trudności, które stworzył dysponent tych powierzchni, dając
wyraz temu, że nie chce, aby osoby nieuprawnione przebywały na tym terenie lub w tym pomieszczeniu (zob. postanowienie
SN z dnia 14 sierpnia 2001 r., V KKN 338/98, LEX nr 52067; wyrok SA w Katowicach z dnia 9 grudnia 2010 r., II AKa 384/10,
LEX nr 785453). Wdarcie się implikuje z reguły stosowanie siły fizycznej, trafnie jednak nie wyklucza się w judykaturze, że
może ono polegać na werbalnym zmuszeniu osoby uprawnionej do wpuszczenia sprawcy do środka (zob. wyrok SN z dnia 1
października 2007 r., IV KK 232/07, OSNwSK 2007, nr 1, poz. 2147). Środki, które sprawca wykorzystuje, aby wedrzeć się do
pomieszczeń lub na teren, o którym mowa w art. 193 k.k., są obojętne (przemoc, groźba bezprawna, podstęp). Sprawca nie
musi wejść w całości do pomieszczenia. Nie ma znaczenia to, czy wejście do pomieszczenia było możliwe przez otwarte drzwi,
jeśli sprawca wybrał inny sposób dostania się do środka, polegający na pokonaniu pewnych trudności. Wdarciem się będzie
również wykorzystanie kodów zabezpieczających chroniących przed dostępem do wnętrza pomieszczenia lub terenu. Natomiast
nie realizuje znamion tego czynu niepokojenie sąsiadów pukaniem lub stukaniem do drzwi (wyrok SA w Białymstoku z dnia 17
lipca 2014 r., II AKa 140/14, LEX nr 1511617). Takie zachowanie może realizować znamiona wykroczenia z art. 107 k.w. Samo
pukanie do drzwi należy traktować jako przygotowanie do przestępstwa z art. 193 k.k. Jeśli jednak towarzyszą mu wrzaski i
domaganie się wpuszczenia do środka, należy oceniać je w kategoriach usiłowania przestępstwa z art. 193 k.k. Wdarciem się
będzie również przebicie się do sąsiadów przez ścianę lub sufit.
6.
Odmowa opuszczenia pomieszczenia lub terenu. Ta czynność sprawcza może być zrealizowana jedynie wówczas, gdy
pokrzywdzony w sposób jednoznaczny zażąda, aby sprawca opuścił pomieszczenie lub teren. Jeśli nie uczyni tego niezwłocznie,
mając taką możliwość, należy jego zachowanie potraktować jako odmowę i w konsekwencji realizację znamion czynu z art. 193
k.k.
7.
Osoba uprawniona. Osobą uprawnioną jest każdy podmiot mający tytuł prawny do dysponowania domem, lokalem,
pomieszczeniem lub ogrodzonym terenem. Będzie nią również każdy podmiot, którego korzystanie z danego pomieszczenia lub
terenu jest chronione przez prawo.
8.
Strona podmiotowa. Przestępstwo z art. 193 k.k. ma charakter umyślny i może być popełnione zarówno w zamiarze
bezpośrednim, jak i ewentualnym. Nie ma znaczenia motywacja, którą kieruje się sprawca. W szczególności nie uchyla
odpowiedzialności karnej zamiar odebrania pokrzywdzonemu przedmiotów stanowiących dowód popełnienia jakiegokolwiek
przestępstwa i wdarcie się w tym celu do jego mieszkania, jeśli sprawca nie jest funkcjonariuszem służby, która uprawniona
jest do dokonania czynności przeszukania w trybie k.p.k.
9
Tryb ścigania. Przestępstwo ścigane jest z urzędu, co świadczy o tym, że ustawodawca przykłada dużą wagę do dobra
prawnego, które legło u podstaw prawnokarnej ochrony na gruncie komentowanego uregulowania.