Przedmiot ochrony. Przedmiotem ochrony jest zaufanie do obiektywnego funkcjonowania instytucji publicznych, organizacji
międzynarodowych i jednostek organizacyjnych dysponujących środkami publicznymi. Dobrem chronionym (nawet dalszym)
nie jest zatem interes prywatny, co nie pozwala osobie, która zleca pośrednictwo, na wystąpienie w charakterze
pokrzywdzonego (zob. postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2015 r., I KZP 24/14, OSNKW 2015, nr 4, poz. 30).
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny. Sprawca nie musi być pracownikiem instytucji wymienionych w § 1 ani
mieć w nich rzeczywistych wpływów.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwo można popełnić tylko w zamiarze bezpośrednim. Jest to przede wszystkim konsekwencją
użycia przez ustawodawcę znamienia czasownikowego "podejmuje się".
4.
Strona przedmiotowa. Wpływy, o których mowa w komentowanym przepisie, mogą być różnego rodzaju, w szczególności
oparte na relacjach osobistych lub służbowych.
Powoływanie się na wpływy powinno mieć miejsce w sposób wyraźny; jeśli sprawca robi to w sposób dorozumiany (np. nie
zaprzecza twierdzeniom innej osoby), będzie można mówić o wywoływaniu przekonania lub utwierdzaniu w nim.
Pośrednictwo oznacza bycie łącznikiem pomiędzy oferującym korzyść albo jej obietnicę a osobą uprawnioną do załatwienia
sprawy lub mającą wpływ na jej załatwienie.
Załatwienie sprawy w danej instytucji w rozumieniu art. 230 k.k. nie musi się wiązać z naruszeniem prawa, a wręcz
przeciwnie, może być zachowaniem prawnie pożądanym. Jako przykład można tu podać szybkie rozpoznanie sprawy w
postępowaniu sądowym czy wydanie decyzji administracyjnej w terminie.
Sprawca nie musi powoływać się na swoje bezpośrednie wpływy w instytucji, lecz może także powołać się na inną osobę, która
ma wpływ bezpośredni na osobę powiązaną z instytucją (zob. wyrok SN z dnia 10 października 2007 r., III KK 25/07, OSNwSK
2007, nr 1, poz. 2200).
Dla wyczerpania znamion przestępstwa nie ma znaczenia, czy sprawca rzeczywiście ma możliwość wpłynięcia na załatwienie
sprawy. Wystarczy, że podejmuje się wywarcia takiego wpływu.
Co do pojęcia korzyści majątkowej i osobistej oraz ich obietnicy zob. komentarz do art. 228 k.k.
Pojęcie wypadku mniejszej wagi należy interpretować przede wszystkim przez pryzmat wysokości korzyści, rodzaju instytucji
lub organizacji, rodzaju sprawy oraz wpływu działania sprawcy na postrzeganie instytucji lub organizacji w społeczeństwie.
5.
Zbieg przepisów. W doktrynie nie ma zgodności co do tego, czy może mieć miejsce zbieg art. 230 § 1 i art. 286 § 1 k.k.,
jeżeli sprawca, wprowadzając w błąd co do posiadanych wpływów, powoduje rozporządzenie mieniem przez inną osobę (taką
możliwość widzą A. Marek, Kodeks karny..., 2010, s. 510, oraz A. Barczak-Oplustil (w
Kodeks karny. Część szczególna.
Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1196; odmiennie Kodeks karny. Część szczególna..., red. J. Giezek, Warszawa 2014, s.
750-751; R.A. Stefański (w Kodeks karny..., red. M. Filar, 2008, s. 933). Należy wypowiedzieć się negatywnie w tej
kwestii, ponieważ trudno traktować wręczającego korzyść jako pokrzywdzonego, a samo wręczenie jako niekorzystne
rozporządzenie mieniem (por. L. Kubicki, Przestępstwo płatnej protekcji a przestępstwo oszustwa (problem zbiegu przepisów
ustawy), PiP 2005, z. 5, s. 31 i n.).
Może także mieć miejsce zbieg art. 230 § 1 i art. 227 k.k., jeżeli sprawca, powołując się na wpływy w instytucji, podaje się za
funkcjonariusza publicznego.
międzynarodowych i jednostek organizacyjnych dysponujących środkami publicznymi. Dobrem chronionym (nawet dalszym)
nie jest zatem interes prywatny, co nie pozwala osobie, która zleca pośrednictwo, na wystąpienie w charakterze
pokrzywdzonego (zob. postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2015 r., I KZP 24/14, OSNKW 2015, nr 4, poz. 30).
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny. Sprawca nie musi być pracownikiem instytucji wymienionych w § 1 ani
mieć w nich rzeczywistych wpływów.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwo można popełnić tylko w zamiarze bezpośrednim. Jest to przede wszystkim konsekwencją
użycia przez ustawodawcę znamienia czasownikowego "podejmuje się".
4.
Strona przedmiotowa. Wpływy, o których mowa w komentowanym przepisie, mogą być różnego rodzaju, w szczególności
oparte na relacjach osobistych lub służbowych.
Powoływanie się na wpływy powinno mieć miejsce w sposób wyraźny; jeśli sprawca robi to w sposób dorozumiany (np. nie
zaprzecza twierdzeniom innej osoby), będzie można mówić o wywoływaniu przekonania lub utwierdzaniu w nim.
Pośrednictwo oznacza bycie łącznikiem pomiędzy oferującym korzyść albo jej obietnicę a osobą uprawnioną do załatwienia
sprawy lub mającą wpływ na jej załatwienie.
Załatwienie sprawy w danej instytucji w rozumieniu art. 230 k.k. nie musi się wiązać z naruszeniem prawa, a wręcz
przeciwnie, może być zachowaniem prawnie pożądanym. Jako przykład można tu podać szybkie rozpoznanie sprawy w
postępowaniu sądowym czy wydanie decyzji administracyjnej w terminie.
Sprawca nie musi powoływać się na swoje bezpośrednie wpływy w instytucji, lecz może także powołać się na inną osobę, która
ma wpływ bezpośredni na osobę powiązaną z instytucją (zob. wyrok SN z dnia 10 października 2007 r., III KK 25/07, OSNwSK
2007, nr 1, poz. 2200).
Dla wyczerpania znamion przestępstwa nie ma znaczenia, czy sprawca rzeczywiście ma możliwość wpłynięcia na załatwienie
sprawy. Wystarczy, że podejmuje się wywarcia takiego wpływu.
Co do pojęcia korzyści majątkowej i osobistej oraz ich obietnicy zob. komentarz do art. 228 k.k.
Pojęcie wypadku mniejszej wagi należy interpretować przede wszystkim przez pryzmat wysokości korzyści, rodzaju instytucji
lub organizacji, rodzaju sprawy oraz wpływu działania sprawcy na postrzeganie instytucji lub organizacji w społeczeństwie.
5.
Zbieg przepisów. W doktrynie nie ma zgodności co do tego, czy może mieć miejsce zbieg art. 230 § 1 i art. 286 § 1 k.k.,
jeżeli sprawca, wprowadzając w błąd co do posiadanych wpływów, powoduje rozporządzenie mieniem przez inną osobę (taką
możliwość widzą A. Marek, Kodeks karny..., 2010, s. 510, oraz A. Barczak-Oplustil (w
Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1196; odmiennie Kodeks karny. Część szczególna..., red. J. Giezek, Warszawa 2014, s.
750-751; R.A. Stefański (w
Kodeks karny..., red. M. Filar, 2008, s. 933). Należy wypowiedzieć się negatywnie w tej kwestii, ponieważ trudno traktować wręczającego korzyść jako pokrzywdzonego, a samo wręczenie jako niekorzystne
rozporządzenie mieniem (por. L. Kubicki, Przestępstwo płatnej protekcji a przestępstwo oszustwa (problem zbiegu przepisów
ustawy), PiP 2005, z. 5, s. 31 i n.).
Może także mieć miejsce zbieg art. 230 § 1 i art. 227 k.k., jeżeli sprawca, powołując się na wpływy w instytucji, podaje się za
funkcjonariusza publicznego.