1.
Przedmiot ochrony. Przedmiotem ochrony jest wiarygodność dokumentów na płaszczyźnie ich treści.
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwo można popełnić zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym.
4.
Strona przedmiotowa. Co do pojęcia dokumentu i użycia zob. komentarz do art. 270 k.k.
Trafnie przyjął SN (wyrok z dnia 21 sierpnia 2012 r., IV KK 76/12, LEX nr 1220933), że: "Pojęcie "używa", o którym mowa w
art. 273 k.k., sprowadza się do wykorzystania funkcji, jaką dokument może pełnić i będzie nim np. przedstawienie go osobie
uprawnionej w czasie kontroli, ale już nie będzie miało przestępnego charakteru "używania" samo "posiadanie" przy sobie
sfałszowanego prawa jazdy".
Użycie nie musi się wiązać z przedstawieniem dokumentu innej osobie lub organowi, wystarczy, że sprawca wykorzystuje jego
funkcję, np. ujmuje w deklaracjach podatkowych (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 16 stycznia 2014 r., II AKa 397/13, KZS
2014, z. 4, poz. 63).
Dla wyczerpania znamion art. 273 k.k. fałsz dokumentu powinien mieć znaczenie przy późniejszym użyciu go, a więc innymi
słowy, nieprawdziwe okoliczności poświadczone w dokumencie powinny mieć związek ze sposobem użycia dokumentu przez
sprawcę (por. postanowienie SN z dnia 23 listopada 2006 r., IV KK 321/06, OSNwSK 2006, nr 1, poz. 2251).
Odwołanie się w art. 273 do art. 271 i 272 k.k. obliguje organ procesowy przyjmujący kwalifikację z art. 273 k.k. do wskazania,
którym z dokumentów się posłużono. Nie ma wtedy rzecz jasna kwalifikacji kumulatywnej, a jedynie wskazanie związku między
art. 273 k.k. a jednym z dwóch przepisów, co powinno znaleźć odzwierciedlenie zarówno w opisie czynu, jak i w jego kwalifikacji
prawnej (zob. wyrok SN z dnia 4 grudnia 2003 r., WA 53/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 20). Odmienny, lecz nietrafny pogląd w
zakresie powoływania art. 271 lub 272 k.k. w kwalifikacji prawnej przyjął SA w Katowicach w wyroku z dnia 21 marca 2013 r.,
II AKa 34/13, LEX nr 1341981.
5.
Zbieg przepisów. Zdaniem SA w Katowicach, jeśli sprawca najpierw wystawia dokument poświadczający nieprawdę,
realizując znamiona czynu z art. 271 k.k., a następnie takiego dokumentu używa, mamy do czynienia z dwoma zachowaniami,
które mogą być albo objęte art. 12 k.k. i wówczas kwalifikowane kumulatywnie z powołaniem art. 11 § 2 k.k., albo dwoma
odrębnymi przestępstwami pozostającymi w zbiegu realnym (wyrok SA w Katowicach z dnia 20 grudnia 2012 r., II AKa 444/12,
KZS 2013, z. 5, poz. 60). Z kolei SN przyjął, że sprawca wyłudzający poświadczenie nieprawdy, a następnie
używający go, dopuszcza się jednego przestępstwa kwalifikowanego z art. 272 k.k. (postanowienie SN z dnia 23 maja
2002 r., V KKN 433/00, LEX nr 54394).
Artykuł 273 k.k. może pozostawać w zbiegu realnym z art. 286 § 1 k.k., jeżeli sprawca oszustwa posługuje się dokumentem
poświadczającym nieprawdę. Natomiast w zbiegu pomijalnym pozostaje art. 273 z art. 297 § 1 k.k. (J. Piórkowska-Flieger (w
System Prawa Karnego, t. 8, red. L. Gardocki, s. 1052).
Przedmiot ochrony. Przedmiotem ochrony jest wiarygodność dokumentów na płaszczyźnie ich treści.
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny.
3.
Strona podmiotowa. Przestępstwo można popełnić zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym.
4.
Strona przedmiotowa. Co do pojęcia dokumentu i użycia zob. komentarz do art. 270 k.k.
Trafnie przyjął SN (wyrok z dnia 21 sierpnia 2012 r., IV KK 76/12, LEX nr 1220933), że: "Pojęcie "używa", o którym mowa w
art. 273 k.k., sprowadza się do wykorzystania funkcji, jaką dokument może pełnić i będzie nim np. przedstawienie go osobie
uprawnionej w czasie kontroli, ale już nie będzie miało przestępnego charakteru "używania" samo "posiadanie" przy sobie
sfałszowanego prawa jazdy".
Użycie nie musi się wiązać z przedstawieniem dokumentu innej osobie lub organowi, wystarczy, że sprawca wykorzystuje jego
funkcję, np. ujmuje w deklaracjach podatkowych (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 16 stycznia 2014 r., II AKa 397/13, KZS
2014, z. 4, poz. 63).
Dla wyczerpania znamion art. 273 k.k. fałsz dokumentu powinien mieć znaczenie przy późniejszym użyciu go, a więc innymi
słowy, nieprawdziwe okoliczności poświadczone w dokumencie powinny mieć związek ze sposobem użycia dokumentu przez
sprawcę (por. postanowienie SN z dnia 23 listopada 2006 r., IV KK 321/06, OSNwSK 2006, nr 1, poz. 2251).
Odwołanie się w art. 273 do art. 271 i 272 k.k. obliguje organ procesowy przyjmujący kwalifikację z art. 273 k.k. do wskazania,
którym z dokumentów się posłużono. Nie ma wtedy rzecz jasna kwalifikacji kumulatywnej, a jedynie wskazanie związku między
art. 273 k.k. a jednym z dwóch przepisów, co powinno znaleźć odzwierciedlenie zarówno w opisie czynu, jak i w jego kwalifikacji
prawnej (zob. wyrok SN z dnia 4 grudnia 2003 r., WA 53/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 20). Odmienny, lecz nietrafny pogląd w
zakresie powoływania art. 271 lub 272 k.k. w kwalifikacji prawnej przyjął SA w Katowicach w wyroku z dnia 21 marca 2013 r.,
II AKa 34/13, LEX nr 1341981.
5.
Zbieg przepisów. Zdaniem SA w Katowicach, jeśli sprawca najpierw wystawia dokument poświadczający nieprawdę,
realizując znamiona czynu z art. 271 k.k., a następnie takiego dokumentu używa, mamy do czynienia z dwoma zachowaniami,
które mogą być albo objęte art. 12 k.k. i wówczas kwalifikowane kumulatywnie z powołaniem art. 11 § 2 k.k., albo dwoma
odrębnymi przestępstwami pozostającymi w zbiegu realnym (wyrok SA w Katowicach z dnia 20 grudnia 2012 r., II AKa 444/12,
KZS 2013, z. 5, poz. 60). Z kolei SN przyjął, że sprawca wyłudzający poświadczenie nieprawdy, a następnie
używający go, dopuszcza się jednego przestępstwa kwalifikowanego z art. 272 k.k. (postanowienie SN z dnia 23 maja
2002 r., V KKN 433/00, LEX nr 54394).
Artykuł 273 k.k. może pozostawać w zbiegu realnym z art. 286 § 1 k.k., jeżeli sprawca oszustwa posługuje się dokumentem
poświadczającym nieprawdę. Natomiast w zbiegu pomijalnym pozostaje art. 273 z art. 297 § 1 k.k. (J. Piórkowska-Flieger (w
System Prawa Karnego, t. 8, red. L. Gardocki, s. 1052).