1.
Przedmiot ochrony. Dobrem chronionym jest podobnie jak w art. 274 k.k. pewność obrotu prawnego związana z
funkcjonowaniem w nim dokumentów stwierdzających tożsamość albo prawa majątkowe.
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny.
Strona podmiotowa. Posłużenie się dokumentem może mieć miejsce zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym.
Kradzieży i przywłaszczenia dokumentu można dokonać tylko w zamiarze bezpośrednim, podobnie jak ma to miejsce w
przypadku tych czynności skierowanych przeciwko mieniu (tak również T. Razowski (w
Kodeks karny. Część szczególna...,
red. J. Giezek, Warszawa 2014, s. 1044).
Przestępstwo z art. 275 § 2 k.k. można popełnić także w zamiarze ewentualnym.
4.
Strona przedmiotowa. Za posłużenie się dokumentem uznaje się w doktrynie "wszelkie czynności związane z
wykorzystaniem funkcji, jakie pełni dokument stwierdzający tożsamość lub prawa majątkowe" (W. Wróbel (w Kodeks karny.
Część szczególna. Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1582), czy też "czynne używanie tego dokumentu w odniesieniu do
innych osób" (R. Zawłocki (w Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, red. A. Wąsek, 2006, s. 734).
Jak uznał SA w Krakowie (wyrok z dnia 10 listopada 1999 r., II AKa 188/99, KZS 1999, z. 11, poz. 28), posłużenie się
dokumentem tożsamości ma miejsce nie tylko, gdy sprawca okazuje go, lecz także gdy przy legitymowaniu powołuje się na
cudzy dokument tożsamości znaleziony przy nim.
Co do pojęcia kradzieży i przywłaszczenia zob. komentarz do art. 278 i 284 k.k.
Przyjęcie, że dokument znalazł się za granicą wskutek przewiezienia, przeniesienia czy przesłania, zależy od
ustalenia, jakiego środka transportu lub komunikacji użył sprawca. Chodzi tu o ochronę samego dokumentu, a nie
jego treści czy danych osobowych, w związku z czym penalizacją nie będzie objęte np. przesłanie skanu dowodu osobistego za
granicę.
Trafnie przyjął SN (wyrok z dnia 16 lutego 2011 r., III KK 395/10, OSNKW 2011, nr 5, poz. 43), że: "Użyty w art. 275 § 2 k.k.
zwrot "przewozi za granicę dokument stwierdzający tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe" oznacza wywóz takiego
dokumentu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".
Odnośnie do pojęcia dokumentu stwierdzającego tożsamość zob. komentarz do art. 274 k.k.
Posłużenie się dokumentem stwierdzającym cudzą tożsamość dotyczy dokumentów oryginalnych, posłużenie się
sfałszowanym dowodem tożsamości wyczerpuje znamiona czynu z art. 270 § 1 k.k. (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 26
listopada 2003 r., II AKa 370/03, KZS 2004, z. 6, poz. 52).
Dokumentem stwierdzającym prawa majątkowe jest taki dokument, który w obrocie prawnym uznawany jest za
poświadczenie praw majątkowych.
Dokument stwierdzający prawa majątkowe może być imienny lub na okaziciela (zob. uchwała z dnia 26 listopada 2003 r., I KZP
21/03, OSNKW 2004, nr 1, poz. 1; wyrok SA w Lublinie z dnia 10 listopada 2005 r., II AKa 191/05, LEX nr 166022). Niektórzy
przedstawiciele doktryny kwestionują jednak objęcie ochroną art. 275 dokumentów na okaziciela (zob. W. Wróbel (w Kodeks
karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1583).
Akceptując brak wymogu wskazania w dokumencie konkretnej osoby, SN uznał za dokumenty stwierdzające prawa majątkowe
m.in. bilety (wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2015 r., II KK 82/15, LEX nr 1682147) oraz bony towarowe (uchwała z dnia 26
listopada 2003 r., I KZP 21/03, OSNKW 2004, nr 1, poz. 1).
Nie stwierdzają praw majątkowych dokumenty potwierdzające jedynie stan techniczny, uzyskanie pozwolenia, rejestrację
itp., np. dowody rejestracyjne samochodu i przyczepy (zob. wyrok SN z dnia 2 marca 2012 r., V KK 283/11, OSNKW 2012, nr
5, poz. 54; wyrok SA w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2012 r., II AKa 158/12, KZS 2012, z. 10, poz. 56). Przedmiotem
przestępstwa z art. 275 § 1 k.k. nie mogą być także czeki ani też blankiety czeków (wyrok SA w Katowicach z dnia 5 lipca 2001
r., II AKa 214/01, Prok.i Pr.-wkł. 2002, nr 5, s. 16).
Kradzież dokumentu potwierdzającego uprawnienia (np. prawa jazdy) lub przynależność do określonej grupy, lecz niebędącego
dokumentem stwierdzającym tożsamość, może być kwalifikowana z art. 126 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 3 grudnia 2012 r., III
KK 45/12, LEX nr 1231572).
5.
Zbieg przepisów. Możliwy jest zbieg art. 275 § 1 z art. 286 § 1 k.k., jeśli sprawca oszustwa wprowadza inną osobę w błąd,
posługując się cudzym dokumentem tożsamości.
Może także zajść zbieg z przepisami penalizującymi zabór mienia (art. 278-280 k.k.), jeśli sprawca dokonujący zaboru cudzej
rzeczy ruchomej kradnie jednocześnie dokument stwierdzający tożsamość.
Przedmiot ochrony. Dobrem chronionym jest podobnie jak w art. 274 k.k. pewność obrotu prawnego związana z
funkcjonowaniem w nim dokumentów stwierdzających tożsamość albo prawa majątkowe.
2.
Podmiot. Przestępstwo ma charakter powszechny.
Strona podmiotowa. Posłużenie się dokumentem może mieć miejsce zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym.
Kradzieży i przywłaszczenia dokumentu można dokonać tylko w zamiarze bezpośrednim, podobnie jak ma to miejsce w
przypadku tych czynności skierowanych przeciwko mieniu (tak również T. Razowski (w
Kodeks karny. Część szczególna..., red. J. Giezek, Warszawa 2014, s. 1044).
Przestępstwo z art. 275 § 2 k.k. można popełnić także w zamiarze ewentualnym.
4.
Strona przedmiotowa. Za posłużenie się dokumentem uznaje się w doktrynie "wszelkie czynności związane z
wykorzystaniem funkcji, jakie pełni dokument stwierdzający tożsamość lub prawa majątkowe" (W. Wróbel (w
Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1582), czy też "czynne używanie tego dokumentu w odniesieniu do
innych osób" (R. Zawłocki (w
Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, red. A. Wąsek, 2006, s. 734).Jak uznał SA w Krakowie (wyrok z dnia 10 listopada 1999 r., II AKa 188/99, KZS 1999, z. 11, poz. 28), posłużenie się
dokumentem tożsamości ma miejsce nie tylko, gdy sprawca okazuje go, lecz także gdy przy legitymowaniu powołuje się na
cudzy dokument tożsamości znaleziony przy nim.
Co do pojęcia kradzieży i przywłaszczenia zob. komentarz do art. 278 i 284 k.k.
Przyjęcie, że dokument znalazł się za granicą wskutek przewiezienia, przeniesienia czy przesłania, zależy od
ustalenia, jakiego środka transportu lub komunikacji użył sprawca. Chodzi tu o ochronę samego dokumentu, a nie
jego treści czy danych osobowych, w związku z czym penalizacją nie będzie objęte np. przesłanie skanu dowodu osobistego za
granicę.
Trafnie przyjął SN (wyrok z dnia 16 lutego 2011 r., III KK 395/10, OSNKW 2011, nr 5, poz. 43), że: "Użyty w art. 275 § 2 k.k.
zwrot "przewozi za granicę dokument stwierdzający tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe" oznacza wywóz takiego
dokumentu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej".
Odnośnie do pojęcia dokumentu stwierdzającego tożsamość zob. komentarz do art. 274 k.k.
Posłużenie się dokumentem stwierdzającym cudzą tożsamość dotyczy dokumentów oryginalnych, posłużenie się
sfałszowanym dowodem tożsamości wyczerpuje znamiona czynu z art. 270 § 1 k.k. (zob. wyrok SA w Katowicach z dnia 26
listopada 2003 r., II AKa 370/03, KZS 2004, z. 6, poz. 52).
Dokumentem stwierdzającym prawa majątkowe jest taki dokument, który w obrocie prawnym uznawany jest za
poświadczenie praw majątkowych.
Dokument stwierdzający prawa majątkowe może być imienny lub na okaziciela (zob. uchwała z dnia 26 listopada 2003 r., I KZP
21/03, OSNKW 2004, nr 1, poz. 1; wyrok SA w Lublinie z dnia 10 listopada 2005 r., II AKa 191/05, LEX nr 166022). Niektórzy
przedstawiciele doktryny kwestionują jednak objęcie ochroną art. 275 dokumentów na okaziciela (zob. W. Wróbel (w
Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, red. A. Zoll, 2013, s. 1583).
Akceptując brak wymogu wskazania w dokumencie konkretnej osoby, SN uznał za dokumenty stwierdzające prawa majątkowe
m.in. bilety (wyrok SN z dnia 23 kwietnia 2015 r., II KK 82/15, LEX nr 1682147) oraz bony towarowe (uchwała z dnia 26
listopada 2003 r., I KZP 21/03, OSNKW 2004, nr 1, poz. 1).
Nie stwierdzają praw majątkowych dokumenty potwierdzające jedynie stan techniczny, uzyskanie pozwolenia, rejestrację
itp., np. dowody rejestracyjne samochodu i przyczepy (zob. wyrok SN z dnia 2 marca 2012 r., V KK 283/11, OSNKW 2012, nr
5, poz. 54; wyrok SA w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2012 r., II AKa 158/12, KZS 2012, z. 10, poz. 56). Przedmiotem
przestępstwa z art. 275 § 1 k.k. nie mogą być także czeki ani też blankiety czeków (wyrok SA w Katowicach z dnia 5 lipca 2001
r., II AKa 214/01, Prok.i Pr.-wkł. 2002, nr 5, s. 16).
Kradzież dokumentu potwierdzającego uprawnienia (np. prawa jazdy) lub przynależność do określonej grupy, lecz niebędącego
dokumentem stwierdzającym tożsamość, może być kwalifikowana z art. 126 k.w. (zob. wyrok SN z dnia 3 grudnia 2012 r., III
KK 45/12, LEX nr 1231572).
5.
Zbieg przepisów. Możliwy jest zbieg art. 275 § 1 z art. 286 § 1 k.k., jeśli sprawca oszustwa wprowadza inną osobę w błąd,
posługując się cudzym dokumentem tożsamości.
Może także zajść zbieg z przepisami penalizującymi zabór mienia (art. 278-280 k.k.), jeśli sprawca dokonujący zaboru cudzej
rzeczy ruchomej kradnie jednocześnie dokument stwierdzający tożsamość.