[Rozbój]
1.
Wstęp. Komentowany przepis statuuje przestępstwo rozboju w typie podstawowym i kwalifikowanym. Pierwszy typ jest
występkiem, zaś drugi zbrodnią. Konstrukcja przepisu pozwala wyróżnić cztery formy czynności, za pomocą których sprawca
może osiągnąć swój cel, tj. użycie przemocy, grożenie natychmiastowym użyciem przemocy, doprowadzenie do stanu
nieprzytomności oraz doprowadzenie do stanu bezbronności. Formy te mają charakter alternatywny, choć mogą także
występować łącznie. Znamiona kwalifikujące zbrodnię rozboju z art. 280 § 2 k.k. to posłużenie się bronią palną, nożem, innym
podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu lub wspólnie z inną osobą,
która posługuje się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Przestępstwo rozboju, w obydwu typach, jest w istocie
kwalifikowaną postacią kradzieży. Znamię "kto kradnie" nawiązuje do wszystkich form kradzieży. W przypadku rozboju sprawca
używa jednak zdecydowanie bardziej drastycznych metod działania, aby osiągnąć swój cel, przez co stopień społecznej
szkodliwości jest tu niezwykle wysoki, a w zasadzie najwyższy pośród przestępstw przeciwko mieniu. Jest to także niestety
jedno z częściej występujących przestępstw. Problematyka związana ze stosowaniem przepisu oscyluje na ogół wokół kwestii
związanych z oceną wydania rzeczy na skutek żądania sprawcy stosującego groźbę przemocy, oceną sytuacji związanej z
brakiem rzeczy, którą sprawca miał zamiar zabrać osobie, wobec której usiłował dokonać rozboju, rozgraniczeniem czynności
przygotowawczych od usiłowania, pozornego lub rzeczywistego zbiegu przepisów, a także wielości czynów. Poglądy na te
kwestie w dalszym ciągu budzą duże kontrowersje doktrynalne, przy czym na ogół funkcjonuje w tym zakresie ugruntowana
linia orzecznicza.
2.
Przedmiot ochrony. Przy przestępstwie rozboju przedmiot ochrony jest złożony. Bliższym (rodzajowym) przedmiotem
ochrony jest mienie, zaś dalszym życie i zdrowie człowieka. Typ kwalifikowany rozboju (art. 280 § 2 k.k.) wzmacnia
ochronę dalszego przedmiotu ochrony, czego wyrazem jest surowsza sankcja w sytuacji, gdy działanie sprawcy bezpośrednio
zagraża życiu człowieka (wyrok SA w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2014 r., II AKa 155/14, LEX nr 1506705; postanowienie SN z
dnia 20 sierpnia 2009 r., WK 13/09, OSNwSK 2009, nr 1, poz. 1732; wyrok SA w Katowicach z dnia 22 lutego 1996 r., II AKr
385/95, Wokanda 1996, nr 11, s. 56; wyrok SA w Lublinie z dnia 15 listopada 2004 r., II AKa 246/04, Prok. i Pr.-wkł. 2005, nr
7-8, poz. 19; wyrok SA w Katowicach z dnia 22 lutego 1996 r., II AKr 385/95, Wokanda 1996, nr 1, s. 56). Na marginesie
niejako wypada zasygnalizować, że zdrowie, nietykalność i wolność człowieka to dobra zdecydowanie ważniejsze od posiadania
rzeczy lub innych przedmiotów zaboru, dlatego nie mogą, jak licznie wskazuje się w doktrynie (zob. np. M. Kulik, kom. do art.
280 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015; M. Gałązka, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks
karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015; L. Wilk, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny. Część szczególna, t. 2,
red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2013), być "ubocznym", względnie "pobocznym" przedmiotem ochrony. Adekwatne jest w tym
przypadku rozróżnienie na przedmiot ochrony "bliższy" i "dalszy", które wskazuje na rolę dóbr chronionych w klasyfikacji
przestępstwa, a nie określa ich znaczenia (por. A. Marek, Prawo..., s. 110-111; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek,
Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Należy natomiast zauważyć, że dobrem chronionym w art. 280 k.k. jest także cudzy program komputerowy oraz
energia i karta uprawniająca do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego (A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A.
Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010; zob. także wyrok SA w Katowicach z dnia 27 maja 2010 r., II AKa 151/10, KZS 2010, z.
9, poz. 40; wyrok SA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2009 r., II AKa 91/09, KZS 2010, z. 2, poz. 52). Z uwagi na złożony przedmiot
ochrony przestępstwa rozboju o stopniu społecznej szkodliwości czynu, który wyczerpuje znamiona tego przestępstwa,
decydować będzie nie tylko wartość skradzionego przez sprawcę mienia, ale także stopień zagrożenia dla życia, zdrowia i
wolności pokrzywdzonego wywołany zachowaniem sprawcy (wyrok SN z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, OSNKW 1995,
nr 33, poz. 7).
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Rozbój jest przestępstwem, które charakteryzuje się podwójną kierunkowością działania
sprawcy. Z jednej strony sprawca działa w celu przywłaszczenia mienia, a chcąc ten cel osiągnąć, stosuje określone w art. 280
k.k. środki, zmierzające przez sparaliżowanie woli ofiary do zaboru mienia znajdującego się w jej posiadaniu. Z tego też względu
użycie tych środków musi bądź poprzedzać zabór mienia, bądź też nastąpić jednocześnie z nim (E. Guzik-Makaruk, E.
Pływaczewski, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny..., red. M. Filar, LEX/el. 2014; wyrok SN z dnia 16 października 2014
r., II KK 262/14, LEX nr 1565760; wyrok SA w Katowicach z dnia 27 maja 1993 r., II AKa 169/93, OSA 1994, z. 2, poz. 8;
wyrok SN z dnia 20 listopada 1972 r., Rw 1161/72, OSNKW 1973, nr 2-3, poz. 40). Zamach na osobę stanowi jednak jedynie
środek prowadzący do realizacji celu, jakim jest zabór rzeczy w celu przywłaszczenia (postanowienie SN z dnia 16 października
2014 r., II KK 262/14, LEX nr 1565760). Nie jest natomiast konieczne, aby osoba pokrzywdzona stawiała sprawcy opór (wyrok
SA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., II AKa 464/04, LEX nr 16442177).
Znamię kradzieży dotyczy nie tylko zwykłej postaci tego przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., ale także czynów określonych w
art. 290 § 1, art. 119 § 1 i art. 130 § 1 k.w., jak również kwalifikowanej formy kradzieży z art. 294 § 1 k.k. W pierwszym z
wymienionych powyżej przepisów mowa jest o "kradzieży" rzeczy ruchomej, a w kolejnych jednostkach redakcyjnych tego
przepisu o programie komputerowym, energii i karcie uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego (wyrok SA
w Łodzi z dnia 16 czerwca 2009 r., II AKa 91/09, KZS 2010, z. 2, poz. 52).
Zamiar przywłaszczenia przez sprawcę cudzej rzeczy ruchomej powinien się pojawić bądź to przed stosowaniem, bądź w
trakcie stosowania względem dysponenta mienia przemocy, groźby jej natychmiastowego użycia, doprowadzania go do stanu
nieprzytomności lub bezbronności (wyrok SN z dnia 13 sierpnia 1974 r., VI KRN 37/74, OSNKW 1974, nr 11, poz. 199). Bez
znaczenia dla oceny zamiaru sprawcy pozostaje to, czy jego zachowanie motywowane było chęcią osiągnięcia korzyści
majątkowej (chęcią wzbogacenia), czy też działa on z innych pobudek, np. w celu zaspokojenia potrzeb innej osoby
(postanowienie SN z dnia 4 października 2012 r., III KK 285/12, LEX nr 1226714).
Zabór w celu przywłaszczenia oznacza działanie w zamiarze wyjęcia rzeczy spod władztwa osoby prawnie nią władającej i
wbrew jej woli objęcie we własne władanie przez sprawcę (wyrok SN z dnia 11 lutego 1980 r., II KR 333/79, OSNPG 1980, nr
11, poz. 131; postanowienie SN z dnia 1 września 2010 r., IV KK 73/10, Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 1, poz. 7).
Rzecz. Na gruncie art. 280 k.k. pojęcie rzeczy należy rozumieć podobnie jak w prawie cywilnym (zob. art. 45 k.c.). Rzecz
stanowiąca współwłasność sprawcy jest w rozumieniu przepisów prawa karnego, co do przestępstw przeciwko mieniu, rzeczą
cudzą. Pogląd ten odnosi się także do przestępstwa rozboju (wyrok SA w Warszawie z dnia 30 października 2013 r., II AKa
322/13, LEX nr 1392064).
Przedmiotem przestępstwa rozboju nie może być informacja. Działanie sprawcy, nawet w trakcie dokonywania rabunku,
zgodne ze sposobem działania wskazanym w art. 280 k.k. wyłącznie po to, aby uzyskać informację o miejscu przechowywania
innego mienia lub kodzie dostępu do niego, nie może stanowić podstawy przypisania odpowiedzialności za rozbój, jeśli zabór
tego innego mienia nie może nastąpić niezwłocznie, lecz dopiero po zakończeniu akcji rozbójniczej (wyrok SA we Wrocławiu z
dnia 23 grudnia 2003 r., II AKa 464/03, KZS 2004, z. 9, poz. 66).
Odpowiedzialność za rozbój nie jest warunkowana osobistym wykonaniem przez sprawcę czynności zabierania.
Użyte w art. 280 k.k. określenie "kradnie" odnosi się zarówno do sytuacji, gdy sprawca własnoręcznie odbiera pokrzywdzonemu
mienie, które zamierza przywłaszczyć, jak i do wypadków, gdy pokrzywdzony pod wpływem użycia przemocy czy też groźby jej
użycia sam natychmiast wydaje napastnikowi żądany przedmiot (wyrok SA w Łodzi z dnia 8 czerwca 1995 r., II AKr 109/95,
Prok. i Pr.-wkł. 1996, nr 7-8, poz. 17).
Przemoc należy interpretować jako fizyczne i bezpośrednie oddziaływanie na człowieka, ukierunkowane na przełamanie lub
uniemożliwienie oporu, a więc analogicznie do art. 191 § 1 k.k. (A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny...,
LEX/el. 2010). Powszechna praktyka sądowa przyjmuje, że już naruszenie nietykalności cielesnej może być uznane za użycie
przemocy wobec osoby, o ile jest odpowiednio ukierunkowane i stanowi sposób objęcia przez sprawcę władztwa nad rzeczą, a
ma większy od minimalnego stopień intensywności i dolegliwości wobec osoby (np. szarpanie za odzież, kopnięcie, wykręcenie
ucha, szarpnięcie za włosy, uderzenie w twarz lub brzuch) (wyrok SA w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2009 r., II AKa 38/09, KZS
2009, z. 10, poz. 42; wyrok SA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r., II AKa 273/12, LEX nr 1264425). Użycie przemocy
ograniczone zostało tylko do osoby. Oznacza to, że poza zakresem penalizacji znajduje się oddziaływanie na rzecz celem
wywołania u pokrzywdzonego określonej reakcji, tzn. wydania mienia (wyrok SN z dnia 16 lipca 2002, III KKN 329/01, Prok. i
Pr.-wkł. 2003, nr 1, poz. 9; S. Łagodziński, Przestępstwa rozbójnicze - wybrane zagadnienia, Prok. i Pr. 1999, nr 11-12, s. 72
i n.). Nie jest jednak konieczne, by użycie przemocy wobec osoby lub groźby jej natychmiastowego użycia skierowane były
bezpośrednio na osobę pokrzywdzoną. Może to być inna osoba, co godzi w pokrzywdzonego tylko pośrednio, o ile celem sprawcy
było oddziaływanie na posiadacza przedmiotu (por. wyrok SN z dnia 11 września 2014 r., WA 26/14, LEX nr 1506377).
Przemoc wobec osoby a gwałt na osobie. Generalnie znamię przemocy na osobie zastąpiło użyte w k.k. z 1969 r. znamię
gwałtu na osobie. Przyjmuje się ogólnie, że przemoc na osobie jest pojęciem szerszym od gwałtu na osobie, a polega na
posłużeniu się siłą fizyczną lub na wykorzystaniu określonego przedmiotu, w charakterze wspierającym siłę fizyczną. Na tej
płaszczyźnie nie ma znaczenia intensywność użycia siły, gdyż wystarczające jest naruszenie nietykalności cielesnej. Wykładnia
tych dwóch znamion budzi do chwili obecnej duże kontrowersje w doktrynie. Z kolei w judykaturze podjęta przez SN uchwała z
dnia 17 grudnia 2008 r., I KZP 27/08, LEX nr 467456, mająca rangę zasady prawnej, usunęła istniejące na tym polu rozbieżności
orzecznicze. Należy podzielić pogląd, że w obowiązującym stanie prawnym zakresy znaczeniowe zwrotu "przemoc wobec osoby",
użytego w art. 280 § 1 k.k., i zwrotu "gwałt na osobie", użytego w art. 130 § 3 k.w., są tożsame. Oznacza to m.in., że sprawca
zaboru mienia o wartości do wysokości 1/4 minimalnego wynagrodzenia, stosując przemoc, ponosi odpowiedzialność za
przestępstwo określone w art. 280 § 1 k.k., a nie za wykroczenie z art. 119 § 1 k.k. (zob. uchwała SN z dnia 17 grudnia 2008
r., I KZP 27/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 30 czerwca 2008 r., I KZP 10/08, OSNKW 2008, nr 7,
poz. 53; A. Marek, Prawo wykroczeń, Warszawa 2002, s. 136; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny...,
LEX/el. 2010; odmiennie M. Kulik, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015;
zob. także M. Gałązka, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Jak trafnie
wskazuje T. Oczkowski, "choć jasne jest, że na gruncie norm prawnych z k.k. nie są to pojęcia tożsame (gwałt jest pojęciem
węższym, związanym z większą intensywnością przemocy tj. zadawaniem takich fizycznych dolegliwości, które mogą prowadzić
do uszkodzenia ciała czy też nawet do dalszych następstw w postaci śmierci człowieka - zob. orzeczenia wydane na gruncie k.k.
z 1969 r.: wyrok SN z 6.10.1977 r., II KR 216/77, OSNKW 1977, nr 12, poz. 136; zob. wyrok SA w Rzeszowie z 20.10.1992 r.,
II AKR 98/92, OSA 1993, z. 8, poz. 45), to w tym przypadku [uchwała SN z dnia 17 grudnia 2008 r., I KZP 27/08 - przyp. aut.]
chodzi wyłącznie o jednoznaczne wskazanie, że rozbój nie jest czynem przepołowionym na przestępstwo i wykroczenie. Ta
ewidentna niezręczność legislacyjna wynika wyłącznie z niedbałości ustawodawcy, który nowelizując KW ustawą z dnia 28
sierpnia 1998 r. o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń, ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o
ustroju kolegiów do spraw wykroczeń, ustawy - Kodeks prac i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 717 ze zm.), nie
dokonał zmiany brzmienia art. 130 § 3 KW, który był dostosowany do znamion rozboju ujętych w art. 210 k.k. z 1969 r." (T.
Oczkowski, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).
Groźba musi charakteryzować się trzema cechami: po pierwsze, musi mieć cechy groźby karalnej z art. 190 § 1 k.k.; po wtóre,
groźba musi zapowiadać przemoc skierowaną wyłącznie przeciw osobie; po trzecie, groźba musi budzić uzasadnioną obawę
spełnienia (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., II AKa 23/12, KZS 2012, z. 5, poz. 67). W przypadku przestępstwa
rozboju do wystąpienia znamienia groźby nie jest konieczne jej werbalizowanie przez sprawcę. Może ona być
sformułowana w sposób konkludentny przez jego zachowanie (np. gestem, mimiką), które pozwoli pokrzywdzonemu
zorientować się, że jest zagrożony (wyrok SN z dnia 17 kwietnia 1972 r., III KR 29/72, RPEiS 1973, z. 1, s. 325; wyrok SN z
dnia 22 lutego 1968 r., Rw 93/68, OSNPG 1968, nr 7, poz. 75). Oceny takiej sytuacji należy dokonywać przy uwzględnieniu w
szczególności okoliczności zdarzenia i właściwości osobistych zagrożonego, z których wynikał (subiektywnie) jego lęk przed
groźbą (wyrok SA w Krakowie z dnia 15 listopada 2002 r., II AKa 303/02, KZS 2003, z. 1, poz. 20). "Natychmiastowość" w
kontekście znamion omawianego typu przestępstwa oznacza taki układ sytuacyjny, w którym spełnienie groźby możliwe jest
bezpośrednio po zapowiedzeniu jej użycia przez sprawcę (wyrok SN z dnia 26 listopada 1984 r., II KR 260/84, OSNKW 1985,
nr 7-8, poz. 64; wyrok SN z dnia 23 marca 1967 r., V KRN 23/67, OSPiKA 1968, z. 10, poz. 215).
"Doprowadzenie do stanu nieprzytomności" oznacza utratę świadomości. Człowiek znajdujący się w stanie
nieprzytomności ma zaburzoną percepcję, nie jest zdolny do racjonalnej oceny i podjęcia działań adekwatnych do zagrożenia
(S. Łagodziński, Przestępstwa rozbójnicze..., s. 72 i n.).
"Doprowadzenie do stanu bezbronności" polega na podjęciu przez napastnika takich zachowań, które nie będąc ani
użyciem przemocy, ani groźbą jej natychmiastowego użycia, jak również nie doprowadzając pokrzywdzonego do stanu
nieprzytomności, skutecznie pozbawiają go jednak możliwości podjęcia działań skierowanych przeciwko zaborowi mienia
(postanowienie SA w Krakowie z dnia 26 marca 1991 r., II AKz 9/91, KZS 1991, z. 4, poz. 14). Przez stan bezbronności należy
rozumieć nie sam brak chęci stawiania oporu, lecz tylko taką sytuację, w której świadoma rzeczywistości ofiara nie ma fizycznej
możności stawiania oporu wskutek braku sił (np. obezwładnienie ofiary przez zastosowanie środków farmakologicznych) lub
braku swobody ruchów (np. związanie) (wyrok SN z dnia 17 lutego 1975 r., II KR 285/74, OSNKW 1975, nr 7, poz. 89). Stan
bezbronności to zatem sytuacja, w której sprawca przez zachowanie niepolegające na zastosowaniu przemocy fizycznej lub
psychicznej wpływa na pokrzywdzonego w taki sposób, że pozbawia go możliwości przeciwdziałania zaborowi rzeczy (wyrok SA
w Katowicach z dnia 28 listopada 2002 r., II AKa 420/02, KZS 2003, z. 4, poz. 60). Stan bezbronności może być wynikiem
konkretnego układu okoliczności faktycznych, np. posiadanie przez sprawcę niebezpiecznego narzędzia sprawia, że ofiara
pozbawiona jest fizycznych i psychicznych możliwości przeciwdziałania zaborowi rzeczy lub też że możliwość takiego
przeciwdziałania jest znacznie ograniczona. Okazanie niebezpiecznego narzędzia może być więc uznane za doprowadzenie do
stanu bezbronności, jeżeli wywołało to u pokrzywdzonego odczucie tak wielkiego zagrożenia, że zaniechał wszelkiego oporu,
poddając się całkowicie woli sprawcy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2012 r., II AKa 80/12, LEX nr 1143444). Użycie
w art. 280 § 1 k.k. sformułowania "doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności" sprawia, że znamiona
tej postaci rozboju wypełniane są jedynie wówczas, gdy któryś z tych stanów jest efektem działań sprawcy, a nie okoliczności
istniejących od niego niezależnie, takich jak np.: nietrzeźwość pokrzywdzonego, jego bardzo młody albo podeszły wiek czy też
ułomność fizyczna bądź psychiczna (wyrok SA w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1994 r., II AKr 67/94, OSA 1994, z. 11-12, poz.
60; wyrok SN z dnia 5 lipca 1984 r., II KR 134/84, OSNKW 1985, nr 3-4, poz. 22; wyrok SN z dnia 26 listopada 1980 r., Rw
410/80, OSNKW 1981, nr 3, poz. 14).
Wypadek mniejszej wagi występku rozboju w typie podstawowym (art. 280 § 1 k.k.) określony został w art. 283 k.k. (zob.
komentarz do art. 283 k.k.)
Artykuł 280 § 2 k.k. ustanawia kwalifikowaną postać rozboju. Dla przyjęcia tej kwalifikacji wprowadzony jest wymóg,
aby sprawca posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem
obezwładniającym lub wspólnie z inną osobą, która posługiwała się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Typ
kwalifikowany przestępstwa rozboju został zatem zbudowany na podstawie kryterium stopnia zagrożenia życia
pokrzywdzonego, wynikającego z użytego wobec niego środka lub sposobu napadu (por. uchwała SN z dnia 24 stycznia 2001
r., I KZP 45/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 3, poz. 7).
"Posługuje się". Sformułowanie to należy interpretować szerzej niż występujące w art. 159 k.k. określenie "używa" (A. Marek,
kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). W zakres tego znamienia wchodzą wszelkie formy
manipulowania bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem. Zatem nawet samo okazanie tego
rodzaju przedmiotu przez sprawcę, pod warunkiem że zostało podjęte w celu wzbudzenia u pokrzywdzonego obawy użycia i
wywołania w jego psychice uczucia (stanu) bezbronności, jest spełnieniem tego znamienia (wyrok SA w Szczecinie z dnia 10
kwietnia 2014 r., II AKa 45/14, LEX nr 1455631; wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 września 2012 r., II AKa 167/12, KZS 2013,
z. 3, poz. 63; wyrok SA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2005 r., II AKa 244/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 9, poz. 30). A contrario,
posiadanie broni, noża czy innego niebezpiecznego narzędzia bez posługiwania się nim (okazania, manipulowania) nie
wyczerpuje znamion rozboju kwalifikowanego.
Broń palna to przede wszystkim przedmioty uznawane za broń w rozumieniu ustawy o broni i amunicji (zob. postanowienie
SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 46/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP
39/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 13; por. także A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010;
R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 485). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a. bronią palną jest m.in. broń bojowa,
myśliwska, sportowa, gazowa, alarmowa i sygnałowa. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 u.b.a. bronią palną jest każda przenośna
broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego pocisku lub ich
większej liczby lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. Podkreślenia wymaga pogląd, że ustawa o broni i
amunicji zawiera niepełną definicję broni palnej, ponieważ nie wymienia wszystkich elementów zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, zaliczając do nich jedynie przykładowo (o czym rozstrzyga zwrot "w tym") broń
bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Oznacza to, że do broni palnej będzie można zaliczyć
także inne jeszcze urządzenia niż tylko broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Mogą to być
nietypowe urządzenia, które pojawią się, co oczywiste, wraz z coraz szybszym rozwojem technicznym typów i rodzajów broni,
a które nie będąc bronią bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową, będą wypełniały kryteria zawarte w
definicji treściowej zawartej w art. 7 u.b.a. Jasne jest zatem, że art. 7 u.b.a. zawiera treściową definicję pojęcia broni palnej,
wskazując na te wszystkie cechy charakterystyczne, którym odpowiadać muszą wszystkie elementy zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, a nie tylko te, które zostały przykładowo wymienione w definicji zakresowej przyjętej w art. 4 ust.
1 pkt 1 u.b.a. Inaczej mówiąc, bronią palną są te wszystkie urządzenia które do niej zostały zaliczone w art. 4 ust. 1 pkt 1
u.b.a., oraz te nienazwane, które mogą pojawić się w przyszłości (postanowienie SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 40/02,
Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; zob. także uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP 39/03,
OSNKW 2004 nr 2, poz. 13).
Do przyjęcia, że przedmiot, którym posługiwał się sprawca rozboju, stanowi broń palną, konieczne jest stwierdzenie
jej cechy w postaci zdatności do rażenia pociskiem z odpowiedniej odległości. Straszaki i zbliżone do nich przedmioty, które
służą do zabawy, cechy tej nie mają. W podobny sposób należy ocenić broń palną, która na skutek trwałego uszkodzenia
nie nadaje się do użytku zgodnego z przeznaczeniem. Tego rodzaju przedmioty nie są bronią palną, choć mogłyby ewentualnie
być uznane za niebezpieczne narzędzie, gdyby zostały użyte w tym charakterze (np. przez zadanie nim i uderzeń w okolicę
głowy) (wyrok SN z dnia 8 października 1976 r., IV KR 196/76, OSNKW 1976, nr 12, poz. 147; wyrok SA w Krakowie z dnia 11
maja 2006 r., II AKa 61/06, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 10, poz. 17). Defekty broni, jednak nadające się do usunięcia, nie
pozbawiają danego urządzenia cech broni palnej (wyrok SA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 228/13, LEX nr
1441569). Rzecz jasna, ocena tego rodzaju mankamentów będzie uzależniona od okoliczności danego przypadku.
Broń alarmowa, aby mogła być uznana za broń palną, oprócz wywołania efektu akustycznego musi charakteryzować się
ponadto zdolnością rażenia celu na odległość nie większą niż 1 metr. Nieistotne dla tej oceny jest to, czy sprawca przykładał
broń do skroni, czy celował z odległości kilkunastu centymetrów, czy z odległości większej, w tym powyżej 1 metra. To konkretne
cechy danego urządzenia, a nie sposób czy okoliczności jego użycia decydują o tym, czy stanowi ono broń palną w rozumieniu
ustawy o broni i amunicji (wyrok SA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r., II AKa 199/11, KZS 2011, z. 9, poz. 131).
"Nóż" - chodzi tu generalnie o każdy nóż, który z uwagi na swą konstrukcję ma możliwość i łatwość powodowania ran ciętych
i/lub kłutych. Zależy to jednak od jego cech szczególnych (wyrok SA w Krakowie z dnia 4 maja 2005 r., II AKa 57/05, KZS
2005, z. 5, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 4 grudnia 1997 r., II AKa 227/97, KZS 1998, z. 1, poz. 7).
poddając się całkowicie woli sprawcy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2012 r., II AKa 80/12, LEX nr 1143444). Użycie
w art. 280 § 1 k.k. sformułowania "doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności" sprawia, że znamiona
tej postaci rozboju wypełniane są jedynie wówczas, gdy któryś z tych stanów jest efektem działań sprawcy, a nie okoliczności
istniejących od niego niezależnie, takich jak np.: nietrzeźwość pokrzywdzonego, jego bardzo młody albo podeszły wiek czy też
ułomność fizyczna bądź psychiczna (wyrok SA w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1994 r., II AKr 67/94, OSA 1994, z. 11-12, poz.
60; wyrok SN z dnia 5 lipca 1984 r., II KR 134/84, OSNKW 1985, nr 3-4, poz. 22; wyrok SN z dnia 26 listopada 1980 r., Rw
410/80, OSNKW 1981, nr 3, poz. 14).
Wypadek mniejszej wagi występku rozboju w typie podstawowym (art. 280 § 1 k.k.) określony został w art. 283 k.k. (zob.
komentarz do art. 283 k.k.)
Artykuł 280 § 2 k.k. ustanawia kwalifikowaną postać rozboju. Dla przyjęcia tej kwalifikacji wprowadzony jest wymóg,
aby sprawca posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem
obezwładniającym lub wspólnie z inną osobą, która posługiwała się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Typ
kwalifikowany przestępstwa rozboju został zatem zbudowany na podstawie kryterium stopnia zagrożenia życia
pokrzywdzonego, wynikającego z użytego wobec niego środka lub sposobu napadu (por. uchwała SN z dnia 24 stycznia 2001
r., I KZP 45/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 3, poz. 7).
"Posługuje się". Sformułowanie to należy interpretować szerzej niż występujące w art. 159 k.k. określenie "używa" (A. Marek,
kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). W zakres tego znamienia wchodzą wszelkie formy
manipulowania bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem. Zatem nawet samo okazanie tego
rodzaju przedmiotu przez sprawcę, pod warunkiem że zostało podjęte w celu wzbudzenia u pokrzywdzonego obawy użycia i
wywołania w jego psychice uczucia (stanu) bezbronności, jest spełnieniem tego znamienia (wyrok SA w Szczecinie z dnia 10
kwietnia 2014 r., II AKa 45/14, LEX nr 1455631; wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 września 2012 r., II AKa 167/12, KZS 2013,
z. 3, poz. 63; wyrok SA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2005 r., II AKa 244/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 9, poz. 30). A contrario,
posiadanie broni, noża czy innego niebezpiecznego narzędzia bez posługiwania się nim (okazania, manipulowania) nie
wyczerpuje znamion rozboju kwalifikowanego.
Broń palna to przede wszystkim przedmioty uznawane za broń w rozumieniu ustawy o broni i amunicji (zob. postanowienie
SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 46/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP
39/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 13; por. także A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010;
R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 485). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a. bronią palną jest m.in. broń bojowa,
myśliwska, sportowa, gazowa, alarmowa i sygnałowa. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 u.b.a. bronią palną jest każda przenośna
broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego pocisku lub ich
większej liczby lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. Podkreślenia wymaga pogląd, że ustawa o broni i
amunicji zawiera niepełną definicję broni palnej, ponieważ nie wymienia wszystkich elementów zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, zaliczając do nich jedynie przykładowo (o czym rozstrzyga zwrot "w tym") broń
bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Oznacza to, że do broni palnej będzie można zaliczyć
także inne jeszcze urządzenia niż tylko broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Mogą to być
nietypowe urządzenia, które pojawią się, co oczywiste, wraz z coraz szybszym rozwojem technicznym typów i rodzajów broni,
a które nie będąc bronią bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową, będą wypełniały kryteria zawarte w
definicji treściowej zawartej w art. 7 u.b.a. Jasne jest zatem, że art. 7 u.b.a. zawiera treściową definicję pojęcia broni palnej,
wskazując na te wszystkie cechy charakterystyczne, którym odpowiadać muszą wszystkie elementy zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, a nie tylko te, które zostały przykładowo wymienione w definicji zakresowej przyjętej w art. 4 ust.
1 pkt 1 u.b.a. Inaczej mówiąc, bronią palną są te wszystkie urządzenia które do niej zostały zaliczone w art. 4 ust. 1 pkt 1
u.b.a., oraz te nienazwane, które mogą pojawić się w przyszłości (postanowienie SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 40/02,
Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; zob. także uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP 39/03,
OSNKW 2004 nr 2, poz. 13).
Do przyjęcia, że przedmiot, którym posługiwał się sprawca rozboju, stanowi broń palną, konieczne jest stwierdzenie
jej cechy w postaci zdatności do rażenia pociskiem z odpowiedniej odległości. Straszaki i zbliżone do nich przedmioty, które
służą do zabawy, cechy tej nie mają. W podobny sposób należy ocenić broń palną, która na skutek trwałego uszkodzenia
nie nadaje się do użytku zgodnego z przeznaczeniem. Tego rodzaju przedmioty nie są bronią palną, choć mogłyby ewentualnie
być uznane za niebezpieczne narzędzie, gdyby zostały użyte w tym charakterze (np. przez zadanie nim i uderzeń w okolicę
głowy) (wyrok SN z dnia 8 października 1976 r., IV KR 196/76, OSNKW 1976, nr 12, poz. 147; wyrok SA w Krakowie z dnia 11
maja 2006 r., II AKa 61/06, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 10, poz. 17). Defekty broni, jednak nadające się do usunięcia, nie
pozbawiają danego urządzenia cech broni palnej (wyrok SA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 228/13, LEX nr
1441569). Rzecz jasna, ocena tego rodzaju mankamentów będzie uzależniona od okoliczności danego przypadku.
Broń alarmowa, aby mogła być uznana za broń palną, oprócz wywołania efektu akustycznego musi charakteryzować się
ponadto zdolnością rażenia celu na odległość nie większą niż 1 metr. Nieistotne dla tej oceny jest to, czy sprawca przykładał
broń do skroni, czy celował z odległości kilkunastu centymetrów, czy z odległości większej, w tym powyżej 1 metra. To konkretne
cechy danego urządzenia, a nie sposób czy okoliczności jego użycia decydują o tym, czy stanowi ono broń palną w rozumieniu
ustawy o broni i amunicji (wyrok SA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r., II AKa 199/11, KZS 2011, z. 9, poz. 131).
"Nóż" - chodzi tu generalnie o każdy nóż, który z uwagi na swą konstrukcję ma możliwość i łatwość powodowania ran ciętych
i/lub kłutych. Zależy to jednak od jego cech szczególnych (wyrok SA w Krakowie z dnia 4 maja 2005 r., II AKa 57/05, KZS
2005, z. 5, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 4 grudnia 1997 r., II AKa 227/97, KZS 1998, z. 1, poz. 7).
"Inny podobnie niebezpieczny przedmiot". Jest to znamię o charakterze nieostrym, dlatego w praktyce interpretacja tego
pojęcia - każdorazowo uzależniona od konkretnych okoliczności kauzalnych - spoczywa na sądzie meriti. O niebezpiecznych
cechach przedmiotu decydują przede wszystkim jego właściwości, a nie sposób użycia przez sprawcę, przy czym chodzi tu o
właściwości zbliżone do cech charakterystycznych broni palnej lub noża. Za inny podobnie niebezpieczny przedmiot można więc
uznać tylko taki, który ze względu na swój kształt, wymiary, masę, powierzchnię tnącą, ostrość albo zawarty w nim materiał
wybuchowy lub łatwopalny, użyty w sposób zwyczajny, zagraża bezpośrednim niebezpieczeństwem spowodowania śmierci lub
ciężkiego uszkodzenia ciała (wyrok SA w Lublinie z dnia 13 października 1998 r., II AKa 152/98, Apel.-Lub. 1998, nr 1, poz. 2;
wyrok SA w Łodzi z dnia 28 lutego 2001 r., II AKa 9/01, Prok. i Pr.-wkł. 2002, nr 9, poz. 28; postanowienie SN z dnia 29 maja
2003 r., I KZP 13/03, OSNKW 2003, nr 7-8, poz. 69; wyrok SA w Warszawie z dnia 8 października 2012 r., II AKa 278/12, LEX
nr 1238293; wyrok SA w Katowicach z dnia 29 września 2011 r., II AKa 352/11, Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 4, poz. 25; zob. także
T. Oczkowski, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).
Niedopuszczalne jest domniemanie, przy braku przedmiotu, że bliżej nieokreślona rzecz była podobnie niebezpieczna jak nóż i
broń palna (wyrok SA w Katowicach z dnia 1 czerwca 2006 r., II AKa 165/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 4, poz. 22; wyrok SA w
Gdańsku z dnia 14 października 1999 r., II AKa 246/99, Prok. i Pr.-wkł. 2010, nr 9, poz. 28). Do przyjęcia, że przedmiot,
którym posługiwał się sprawca rozboju, był niebezpieczny, konieczne jest więc stwierdzenie, że miał cechy, które go takim
czyniły. Nie idzie o ocenę skuteczności działania sprawcy, łatwość obezwładnienia ofiary, ale o winę sprawcy, wyrażoną użyciem
przedmiotu, którego skutki mogą być najpoważniejsze, aż po śmierć ofiary (wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2001 r., II
AKa 4/01, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 11, poz. 17). O przyjęciu kwalifikacji z art. 280 § 2 k.k. nie przesądzają skutki użycia
niebezpiecznego dla życia i zdrowia człowieka środka obezwładniającego, gdyż te na ogół warunkowane są indywidualnymi
predyspozycjami organizmu, ale sam fakt posługiwania się niebezpiecznym przedmiotem.
W orzecznictwie (niekiedy w sposób dyskusyjny) za "inny podobnie niebezpieczny przedmiot" uznano m.in.:
-25-centymetrowy śrubokręt z szerokim ostrym końcem , którego użycie wobec ciała człowieka stwarza
zagrożenie w postaci co najmniej spowodowania u niego obrażeń ciała w rozmiarach zbliżonych do takich, jakie
powstałyby na skutek działania noża; do spowodowania takich obrażeń nie byłyby konieczne jakiekolwiek specjalne
czynności wykonywane przez sprawcę, wystarczyłby zwykły ruch dłonią trzymającą śrubokręt, połączony z niewielką
siłą, charakterystyczną dla normalnego jego używania przy wkręcaniu lub wykręcaniu śrub (postanowienie SN z dnia 1
października 2008 r., IV KK 88/08 , OSNwSK 2008, nr 1, poz. 1944; wyrok SA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r.,
II AKa 274/12 , LEX nr 1254339);
-imitację kija bejsbolowego (odmiennie niż rozmaite kije, patyki, drewniane części innych przedmiotów itp.) (wyrok
SA we Wrocławiu z dnia 4 października 2001 r., II AKa 354/01 , OSA 2002, z. 2, poz. 12; wyrok SA w Krakowie z dnia
14 stycznia 1999 r., II AKa 201/98, KZS 1999, z. 2, poz. 22);
-młotek i siekierę (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 6 października 2014 r., II AKa 235/14 , LEX nr 1545000; wyrok SA
w Katowicach z dnia 31 października 2012 r., II AKa 314/12 , LEX nr 1236416);
-duży polny kamień , jako narzędzie twarde, tępokrawędziste i tępe powodujące "możliwość spowodowania zagrożenia
dla życia lub zdrowia człowieka w stopniu analogicznym i tożsamym jak broń palna czy nóż" (wyrok SA w Szczecinie z
dnia 24 lipca 2014 r., II AKa 138/14 , LEX nr 1504467);
-kawałek szkła (ma cechy obiektywnie niebezpiecznego przedmiotu, ponieważ wykorzystanie jego właściwości tnących
powstałych na skutek rozbicia jednolitej tafli może spowodować co najmniej bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia
człowieka) (wyrok SA w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2014 r., II AKa 104/14 , LEX nr 1506291);
-żelazko (jego podstawowa funkcja, tj. prasowanie, w odniesieniu do człowieka stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia;
spowodowanie oparzeń na rozległym obszarze ciała prowadzi do naruszenia ciągłości tkanki, a w wypadku poparzeń II i
III stopnia dochodzi do znacznej utraty przez ustrój płynu i składników niezbędnych do prawidłowej przemiany materii.
Może dojść do zakażeń, w tym do bardzo niebezpiecznej dla życia - sepsy; z powyższych względów rozgrzane żelazko
użyte wobec człowieka zaliczono do niebezpiecznych przedmiotów w rozumieniu art. 280 § 2 k.k.) (wyrok SA w
Katowicach z dnia 24 października 2013 r., II AKa 238/13, Prok. i Pr.-wkł. 2014, nr 10, poz. 30). Nie ma jednak
właściwości niebezpiecznego przedmiotu żelazko niepodłączone do źródła energii elektrycznej; zwykłe jego użycie,
wyłącznie jako narzędzia do zadawania uderzeń, nigdy nie spowoduje takich obrażeń jak broń palna czy nóż (wyrok SA
w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2013 r., II AKa 236/13, KZS 2014, z. 2, poz. 71);
-nunczako (wyrok SO w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2011 r., III K 104/11 , www.bialystok.so.gov.pl );
-miotacz gazu obezwładniającego, co jednak wymaga przede wszystkim ustalenia, że znajdujący się w jego zasobniku
gaz (środek obezwładniający) może być niebezpieczny dla życia człowieka. Miotacz gazu obezwładniającego z
wyczerpanym zasobnikiem, wykluczającym jego użycie, nie jest "innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem" w
rozumieniu przepisu art. 280 § 2 k.k.; takim przedmiotem nie jest również miotacz gazu obezwładniającego zawierający
gaz pieprzowy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r., II AKa 315/11, Prok. i Pr.-wkł. 2013, nr 1, poz.
25; wyrok SA w Łodzi z dnia 1 grudnia 2011 r., II AKa 230/11, OSAŁ 2012, nr 4, poz. 41);
-kabel przewodu elektrycznego podłączony do źródła prądu elektrycznego (jest przedmiotem niebezpiecznym, skoro
prąd elektryczny ze względu na swoje właściwości może spowodować co najmniej uszczerbek na zdrowiu atakowanego,
zwłaszcza jeśli zważy się zamiar sprawcy użycia go w sposób czyniący go niebezpiecznym nawet dla życia) (wyrok SA
w Katowicach z dnia 29 września 2011 r., II AKa 352/11 , Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 4, poz. 25);
- nie każdy kastet stanowi niebezpieczny przedmiot i w takim przypadku decyduje, dokonana in concreto , ocena jego
indywidualnych, obiektywnych właściwości (fizycznych cech), które muszą wskazywać na to, że użycie go w "zwykły"
sposób stwarza dla życia bądź zdrowia zaatakowanego podobne niebezpieczeństwo jak użycie noża bądź broni palnej
(wyrok SA w Katowicach z dnia 21 listopada 2008 r., II AKa 314/08 , Biul. SAKa 2009, nr 1, poz. 8-9),
-szczucie psem - wtedy gdy w jego wyniku następuje atak psa, którego właściwości eksterierowe (duża silna budowa)
i interierowe (agresja, zajadłość, nieustępliwość) powodują stan zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia ofiary, zaś
zamiarem sprawcy było posłużenie się psem jako narzędziem służącym do osiągnięcia określonego celu (wyrok SA w
Lublinie z dnia 2 października 1995 r., II AKr 204/95 , OSA 1995, z. 10, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 25 kwietnia
1996 r., II AKa 99/96 , KZS 1996, z. 5-6, poz. 57);
-pałkę typu tonfa (swoimi cechami jest zbliżona do kija bejsbolowego, który jest uznawany za "inny niebezpieczny
przedmiot"; takie właściwości tej pałki sprawiają, że jej wykorzystanie zagraża bezpośrednim niebezpieczeństwem dla
życia lub zdrowia ofiary) (wyrok SA w Katowicach z dnia 20 stycznia 2000 r., II AKa 340/99 , Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr
9, poz. 20);
-cegłę - z uwagi na właściwości fizyczne (ciężar i rodzaj materiału) - przedmiot niebezpieczny w stopniu zbliżonym do
takiego narzędzia jak nóż (wyrok SA w Katowicach z dnia 30 marca 2000 r., II AKa 4/00 , Biul. SAKa 2000, nr 2, s. 5).
"Środek obezwładniający" - podobnie jak pozostałe ujęte w art. 280 § 2 k.k. przedmioty musi być niebezpieczny, czyli musi
bezpośrednio zagrażać zdrowiu lub życiu człowieka. Z tego względu np. w judykaturze istnieje pogląd, że paralizator jest
typowym, zasilanym baterią 9 V urządzeniem, mogącym obezwładnić człowieka, nie zagraża on natomiast ludzkiemu życiu. Z
tego też względu nie może być uznany za środek obezwładniający, a wobec tego użycie przez sprawcę paralizatora nie uzasadnia
przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu z art. 280 § 2 k.k. (wyrok SA w Katowicach z dnia 24 maja 2005 r., II AKa 155/05, KZS
2005, z. 12, poz. 53).
Działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu oznacza zachowanie, które jest użyciem przemocy o szczególnej
intensywności i o takim natężeniu, że naraża pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Niezbędne jest
wykazanie, że na skutek działania sprawcy życie pokrzywdzonego było realnie i faktycznie zagrożone (postanowienie SA w
Katowicach z dnia 4 kwietnia 2002 r., II AKa 1/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 21; postanowienie SN z dnia 15 grudnia
2006 r., II KK 208/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 7-8, poz. 9; wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 października 1999 r., II AKa 294/99,
Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr 10, poz. 29; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). Surowsza
odpowiedzialność związana jest w tym przypadku nie tylko z rodzajem wykorzystanego narzędzia przez sprawcę rozboju, lecz
ze stworzeniem przez jego zachowanie niebezpieczeństwa dla życia pokrzywdzonego, które jest niezależne od środka, jaki
wykorzystuje sprawca. W sytuacji zatem, gdy sprawca posługuje się przedmiotem, który ze swej istoty nie ma charakteru
przedmiotu niebezpiecznego, lecz sprawca wykorzystuje go w taki sposób, że stwarza zagrożenie dla życia, będzie on
odpowiadał z art. 280 § 2 k.k., ze względu na stworzenie zagrożenia, a nie ze względu na wykorzystane w trakcie działania
przedmioty (wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 października 1999 r., II AKa 294/99, Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr 10, poz. 29).
Współsprawstwo w kwalifikowanej postaci rozboju. Dla przypisania współsprawstwa w przestępstwie określonym w art.
280 § 2 k.k. nie jest wymagane, aby każdy ze sprawców posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym
przedmiotem albo środkiem obezwładniającym. Wystarczy, że czyni to jeden ze współdziałających, zaś pozostali obejmują
swoim zamiarem zespół przedmiotowych znamion przestępnego działania. Surowsza odpowiedzialność za współdziałanie
z osobą posługującą się bronią palną, nożem lub niebezpiecznym przedmiotem, a także ze sprawcą działającym w
sposób niebezpieczny dla życia, wchodzi zatem w grę wówczas, gdy sprawca obejmował swoją świadomością
takie zachowanie innej osoby i co najmniej się z nim godził (wyrok SA w Katowicach z dnia 29 września 2005 r., II AKa
235/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 4, poz. 20; wyrok SA z dnia 25 maja 2006 r., II AKa 146/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 4, poz.
21). Nie jest konieczne, aby sprawcy "umówili się co do udziału w rozboju", bo może to wynikać z okoliczności
przedmiotowych przestępstwa, czynności konkludentnie świadczących o działaniu w porozumieniu (wyrok SA w
Krakowie z dnia 23 czerwca 2005 r., II AKa 116/05, KZS 2005, z. 7-8, poz. 82; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 17 września
2013 r., II AKa 264/13, LEX nr 1375921). W takiej sytuacji do bytu przestępstwa z art. 280 § 2 k.k. konieczne jest, aby pozostali
sprawcy na takie działanie wyrazili, nawet w sposób dorozumiany, zgodę, współdziałając ze sprawcą używającym np. noża, i
opowiedzieli się w ten sposób za popełnieniem przestępstwa kwalifikowanego (wyrok SA w Katowicach z dnia 21 marca 2001
r., II AKa 66/01, OSA 2001, z. 10, poz. 65). Nie może być uznana za współsprawcę przestępstwa określonego w art. 280 § 2
k.k. osoba, która jedynie nie przeciwstawia się działaniu innej osoby realizującej znamiona przestępstwa, nie wypełniając przy
tym w inny sposób jego znamion. Wiedza, że dana osoba dopuszcza się czynu zabronionego, a nawet bierna akceptacja tego
faktu, nie są równoznaczne ze współdziałaniem w popełnieniu przestępstwa. Bierna obserwacja zachowań innej osoby,
realizujących znamiona typu czynu zabronionego, świadomość, a nawet akceptacja zachowań innych osób, które to zachowania
stanowią przestępstwo, nie są wystarczające dla przyjęcia znamion współsprawstwa w popełnieniu tego czynu. Konieczna jest
przede wszystkim realizacja znamion przedmiotowych współsprawstwa, wyrażająca się we wspólnej realizacji znamion
określonego typu czynu zabronionego. To wspólne wykonanie może polegać na realizacji części znamion lub też podjęciu takiego
zachowania, które w sposób istotny warunkuje realizację znamion czynu zabronionego przez innego współsprawcę (wyrok SA
w Krakowie z dnia 7 listopada 2013 r., II AKa 210/13, LEX nr 1400321). Sprawca, który nakłania inne osoby do popełnienia
przestępstwa rozboju i odpowiada za zjawiskową postać tego typu przestępstwa (podżeganie), nie może
odpowiadać równocześnie za przestępstwo paserstwa nawet wtedy, gdy udziela pomocy do zbycia przedmiotów
pochodzących z tego przestępstwa. W takiej bowiem sytuacji zachowanie to należy traktować jako czyn współukarany
(wyrok SA w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2005 r., II AKa 72/05, OSA 2007, z. 6, poz. 1).
Przestępstwo określone w art. 280 k.k. jest przestępstwem materialnym, do jego znamion należy bowiem skutek w
postaci zaboru rzeczy. Do znamion rozboju z art. 280 § 1 lub 2 k.k. nie należą natomiast skutki w postaci powstania obrażeń
zagrażających życiu i zdrowiu pokrzywdzonego, ale sposób działania sprawcy ma bezpośrednio zagrażać życiu ofiary (wyrok SA
w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2014 r., II AKa 246/13, LEX nr 1504386).
4.
Podmiot przestępstwa. Przestępstwo rozboju jest przestępstwem powszechnym. Sprawcą tego przestępstwa może być
każda osoba zdolna do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Ponadto, w myśl art. 10 § 2 k.k., nieletni, który po ukończeniu 15
lat dopuścił się czynu zabronionego określonego w komentowanym przepisie, może odpowiadać karnie, jeżeli okoliczności
sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności jeżeli
poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne (zob. komentarz do art. 10 k.k.).
5.
Znamiona strony podmiotowej. Występek z art. 280 § 1 k.k., jak i zbrodnia z art. 280 § 2 k.k. mogą zostać
popełnione wyłącznie z winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim. Ustawa wymaga bowiem, aby zachowanie sprawcy
ukierunkowane było na określony cel, którym jest zamiar przywłaszczenia rzeczy (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 25
czerwca 2014 r., II AKa 175/14, LEX nr 1489212). Warto też, w odniesieniu do art. 280 § 2 k.k., wskazać na treść art. 8 k.k.,
zgodnie z którym zbrodnię można popełnić wyłącznie umyślnie.
6.
Sankcja karna i tryb ścigania. Rozbój w typie podstawowym to występek zagrożony karą pozbawienia wolności w wymiarze
od lat 2 do 12. Typ kwalifikowany rozboju stanowi z kolei zbrodnię, która jest zagrożona karą pozbawienia wolności na czas nie
krótszy od lat 3. W wypadku mniejszej wagi (art. 283 k.k.) rozbój zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do
lat 5. Rozbój jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego.
7.
Zbieg przepisów i zbieg przestępstw. W praktyce istnieją wątpliwości interpretacyjne na tle zbiegu przepisów normujących
rozbój i zabójstwo. Można tu w zasadzie wyróżnić dwa stanowiska. Wedle pierwszego zbieg art. 148 § 2 pkt 2 i art. 280 k.k.
jest zbiegiem rzeczywistym, kumulatywnym (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2013 r., II AKa 375/13, LEX nr
1416469; postanowienie SN z dnia 12 listopada 2003 r., III KK 422/02, LEX nr 82309; wyrok SA w Katowicach z dnia 16
sierpnia 2011 r., II AKa 232/11, OSA 2013, z. 2, poz. 3-51). Wedle drugiego stanowiska zbieg przepisów art. 148 § 2 pkt 2 i
art. 280 § 2 k.k. jest z kolei zbiegiem pozornym, pomijalnym (wyrok SA w Lublinie z dnia 15 listopada 2004 r., II AKa 246/04,
LEX nr 150721; wyrok SO w Olsztynie z dnia 4 lipca 2013 r., II K 93/13, LEX nr 1649996). Aprobująco należy się odnieść do
pierwszego z wyrażonych stanowisk, zgodnie z którym mamy tu w istocie do czynienia ze zbiegiem rzeczywistym. Właściwa
jest tu kwalifikacja z art. 148 § 2 pkt 2 w zw. z art. 280 w zw. z art. 11 § 2 k.k. Pogląd ten najczęściej prezentowany jest w
odniesieniu do art. 280 § 2 k.k., rzadziej pojawia się przy art. 280 § 1 k.k. (K. Janczukowicz, Zbieg przepisów: zabójstwo i
rozbój, LEX/el. 2015). Zatem jeśli użycie przez sprawcę rozboju przemocy stało się przyczyną dalszych następstw, np. w postaci
uszczerbku na zdrowiu czy pozbawienia życia ofiary rozboju, to zachodzi konieczność przyjęcia kumulatywnej kwalifikacji
prawnej, np. rozboju i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu czy rozboju i zabójstwa (T. Oczkowski, kom. do art. 280
k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015; zob. także wyrok SN z dnia 20 marca 1973 r., V KRN 23/73,
OSNKW 1973, nr 10, poz. 129; wyrok SN z dnia 22 stycznia 1974 r., II KR 258/73, OSNKW 1974, nr 6, poz. 110).
Poniżej zostaną przedstawione godne wyrażenia w tym miejscu inne zapatrywania judykatury.
Gdy w tym samym zajściu, jednolitym co do czasu, miejsca, akcji i uczestników, sprawcy zabierają mienie kilku osobom,
popełniają jeden rozbój, a nie kilka (wyrok SA w Krakowie z dnia 18 stycznia 2001 r., II AKa 142/00, KZS 2001, z. 2, poz. 23;
wyrok SA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2005 r., II AKa 63/05, KZS 2005, z. 5, poz. 40; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
W sprawie o napad rabunkowy na dom (mieszkanie) zbędne jest stosowanie kwalifikacji art. 193 k.k., naruszenie miru
domowego stanowi bowiem czyn współukarany uprzedni w stosunku do zbrodni rozboju (wyrok SA w Krakowie z dnia 8 listopada
2001 r., II AKa 258/01, KZS 2001, z. 12, poz. 29). Rozbój pochłania czynności polegające na wdarciu się z włamaniem do
pomieszczania ofiary. Jednak samo włamanie wpływa niewątpliwie na wyższy stopień szkodliwości czynu sprawcy, co powinno
być uwzględnione przy wymiarze kary (wyrok SA w Krakowie z dnia 16 września 1998 r., II AKa 165/98, Prok. i Pr.-wkł. 1999,
nr 4, poz. 19).
Przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. popełnione przez użycie środka obezwładniającego niebezpiecznego dla życia człowieka zawiera
już w sobie element narażenia ludzkiego życia na poważne zagrożenie, a zatem konsumuje ono kryminalną zawartość
odrębnego przestępstwa z narażenia, określonego w art. 160 § 1 k.k. (wyrok SA w Katowicach z dnia 31 października 2012 r.,
II AKa 310/12, LEX nr 1236415).
Przepis art. 280 § 1 k.k. nie pozostaje w kumulatywnym zbiegu z przepisem art. 158 § 1 k.k. Narażenie na niebezpieczeństwo
mieści się bowiem w zakresie ochrony przewidzianej przez art. 280 § 1 k.k., co przesądza, że przepis art. 280 § 1 k.k. ma
charakter lex specialis w stosunku do przepisu art. 158 § 1 k.k. (wyrok SA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r., II AKa
274/12, LEX nr 1254339)
Występek rozboju z art. 280 § 1 k.k., w zależności od szczególnych okoliczności jego popełnienia, może mieć charakter
chuligański. Popełnienie występku o charakterze chuligańskim wyklucza możliwość zakwalifikowania tego występku jako
wypadku mniejszej wagi (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 29 września 2010 r., II AKa 270/10, LEX nr 621279).
1.
Wstęp. Komentowany przepis statuuje przestępstwo rozboju w typie podstawowym i kwalifikowanym. Pierwszy typ jest
występkiem, zaś drugi zbrodnią. Konstrukcja przepisu pozwala wyróżnić cztery formy czynności, za pomocą których sprawca
może osiągnąć swój cel, tj. użycie przemocy, grożenie natychmiastowym użyciem przemocy, doprowadzenie do stanu
nieprzytomności oraz doprowadzenie do stanu bezbronności. Formy te mają charakter alternatywny, choć mogą także
występować łącznie. Znamiona kwalifikujące zbrodnię rozboju z art. 280 § 2 k.k. to posłużenie się bronią palną, nożem, innym
podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu lub wspólnie z inną osobą,
która posługuje się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Przestępstwo rozboju, w obydwu typach, jest w istocie
kwalifikowaną postacią kradzieży. Znamię "kto kradnie" nawiązuje do wszystkich form kradzieży. W przypadku rozboju sprawca
używa jednak zdecydowanie bardziej drastycznych metod działania, aby osiągnąć swój cel, przez co stopień społecznej
szkodliwości jest tu niezwykle wysoki, a w zasadzie najwyższy pośród przestępstw przeciwko mieniu. Jest to także niestety
jedno z częściej występujących przestępstw. Problematyka związana ze stosowaniem przepisu oscyluje na ogół wokół kwestii
związanych z oceną wydania rzeczy na skutek żądania sprawcy stosującego groźbę przemocy, oceną sytuacji związanej z
brakiem rzeczy, którą sprawca miał zamiar zabrać osobie, wobec której usiłował dokonać rozboju, rozgraniczeniem czynności
przygotowawczych od usiłowania, pozornego lub rzeczywistego zbiegu przepisów, a także wielości czynów. Poglądy na te
kwestie w dalszym ciągu budzą duże kontrowersje doktrynalne, przy czym na ogół funkcjonuje w tym zakresie ugruntowana
linia orzecznicza.
2.
Przedmiot ochrony. Przy przestępstwie rozboju przedmiot ochrony jest złożony. Bliższym (rodzajowym) przedmiotem
ochrony jest mienie, zaś dalszym życie i zdrowie człowieka. Typ kwalifikowany rozboju (art. 280 § 2 k.k.) wzmacnia
ochronę dalszego przedmiotu ochrony, czego wyrazem jest surowsza sankcja w sytuacji, gdy działanie sprawcy bezpośrednio
zagraża życiu człowieka (wyrok SA w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2014 r., II AKa 155/14, LEX nr 1506705; postanowienie SN z
dnia 20 sierpnia 2009 r., WK 13/09, OSNwSK 2009, nr 1, poz. 1732; wyrok SA w Katowicach z dnia 22 lutego 1996 r., II AKr
385/95, Wokanda 1996, nr 11, s. 56; wyrok SA w Lublinie z dnia 15 listopada 2004 r., II AKa 246/04, Prok. i Pr.-wkł. 2005, nr
7-8, poz. 19; wyrok SA w Katowicach z dnia 22 lutego 1996 r., II AKr 385/95, Wokanda 1996, nr 1, s. 56). Na marginesie
niejako wypada zasygnalizować, że zdrowie, nietykalność i wolność człowieka to dobra zdecydowanie ważniejsze od posiadania
rzeczy lub innych przedmiotów zaboru, dlatego nie mogą, jak licznie wskazuje się w doktrynie (zob. np. M. Kulik, kom. do art.
280 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015; M. Gałązka, kom. do art. 280 k.k. (w Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015; L. Wilk, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2013), być "ubocznym", względnie "pobocznym" przedmiotem ochrony. Adekwatne jest w tym
przypadku rozróżnienie na przedmiot ochrony "bliższy" i "dalszy", które wskazuje na rolę dóbr chronionych w klasyfikacji
przestępstwa, a nie określa ich znaczenia (por. A. Marek, Prawo..., s. 110-111; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Należy natomiast zauważyć, że dobrem chronionym w art. 280 k.k. jest także cudzy program komputerowy oraz
energia i karta uprawniająca do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego (A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010; zob. także wyrok SA w Katowicach z dnia 27 maja 2010 r., II AKa 151/10, KZS 2010, z.
9, poz. 40; wyrok SA w Łodzi z dnia 16 czerwca 2009 r., II AKa 91/09, KZS 2010, z. 2, poz. 52). Z uwagi na złożony przedmiot
ochrony przestępstwa rozboju o stopniu społecznej szkodliwości czynu, który wyczerpuje znamiona tego przestępstwa,
decydować będzie nie tylko wartość skradzionego przez sprawcę mienia, ale także stopień zagrożenia dla życia, zdrowia i
wolności pokrzywdzonego wywołany zachowaniem sprawcy (wyrok SN z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, OSNKW 1995,
nr 33, poz. 7).
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Rozbój jest przestępstwem, które charakteryzuje się podwójną kierunkowością działania
sprawcy. Z jednej strony sprawca działa w celu przywłaszczenia mienia, a chcąc ten cel osiągnąć, stosuje określone w art. 280
k.k. środki, zmierzające przez sparaliżowanie woli ofiary do zaboru mienia znajdującego się w jej posiadaniu. Z tego też względu
użycie tych środków musi bądź poprzedzać zabór mienia, bądź też nastąpić jednocześnie z nim (E. Guzik-Makaruk, E.
Pływaczewski, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny..., red. M. Filar, LEX/el. 2014; wyrok SN z dnia 16 października 2014 r., II KK 262/14, LEX nr 1565760; wyrok SA w Katowicach z dnia 27 maja 1993 r., II AKa 169/93, OSA 1994, z. 2, poz. 8;
wyrok SN z dnia 20 listopada 1972 r., Rw 1161/72, OSNKW 1973, nr 2-3, poz. 40). Zamach na osobę stanowi jednak jedynie
środek prowadzący do realizacji celu, jakim jest zabór rzeczy w celu przywłaszczenia (postanowienie SN z dnia 16 października
2014 r., II KK 262/14, LEX nr 1565760). Nie jest natomiast konieczne, aby osoba pokrzywdzona stawiała sprawcy opór (wyrok
SA w Warszawie z dnia 1 grudnia 2004 r., II AKa 464/04, LEX nr 16442177).
Znamię kradzieży dotyczy nie tylko zwykłej postaci tego przestępstwa z art. 278 § 1 k.k., ale także czynów określonych w
art. 290 § 1, art. 119 § 1 i art. 130 § 1 k.w., jak również kwalifikowanej formy kradzieży z art. 294 § 1 k.k. W pierwszym z
wymienionych powyżej przepisów mowa jest o "kradzieży" rzeczy ruchomej, a w kolejnych jednostkach redakcyjnych tego
przepisu o programie komputerowym, energii i karcie uprawniającej do podjęcia pieniędzy z automatu bankowego (wyrok SA
w Łodzi z dnia 16 czerwca 2009 r., II AKa 91/09, KZS 2010, z. 2, poz. 52).
Zamiar przywłaszczenia przez sprawcę cudzej rzeczy ruchomej powinien się pojawić bądź to przed stosowaniem, bądź w
trakcie stosowania względem dysponenta mienia przemocy, groźby jej natychmiastowego użycia, doprowadzania go do stanu
nieprzytomności lub bezbronności (wyrok SN z dnia 13 sierpnia 1974 r., VI KRN 37/74, OSNKW 1974, nr 11, poz. 199). Bez
znaczenia dla oceny zamiaru sprawcy pozostaje to, czy jego zachowanie motywowane było chęcią osiągnięcia korzyści
majątkowej (chęcią wzbogacenia), czy też działa on z innych pobudek, np. w celu zaspokojenia potrzeb innej osoby
(postanowienie SN z dnia 4 października 2012 r., III KK 285/12, LEX nr 1226714).
Zabór w celu przywłaszczenia oznacza działanie w zamiarze wyjęcia rzeczy spod władztwa osoby prawnie nią władającej i
wbrew jej woli objęcie we własne władanie przez sprawcę (wyrok SN z dnia 11 lutego 1980 r., II KR 333/79, OSNPG 1980, nr
11, poz. 131; postanowienie SN z dnia 1 września 2010 r., IV KK 73/10, Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 1, poz. 7).
Rzecz. Na gruncie art. 280 k.k. pojęcie rzeczy należy rozumieć podobnie jak w prawie cywilnym (zob. art. 45 k.c.). Rzecz
stanowiąca współwłasność sprawcy jest w rozumieniu przepisów prawa karnego, co do przestępstw przeciwko mieniu, rzeczą
cudzą. Pogląd ten odnosi się także do przestępstwa rozboju (wyrok SA w Warszawie z dnia 30 października 2013 r., II AKa
322/13, LEX nr 1392064).
Przedmiotem przestępstwa rozboju nie może być informacja. Działanie sprawcy, nawet w trakcie dokonywania rabunku,
zgodne ze sposobem działania wskazanym w art. 280 k.k. wyłącznie po to, aby uzyskać informację o miejscu przechowywania
innego mienia lub kodzie dostępu do niego, nie może stanowić podstawy przypisania odpowiedzialności za rozbój, jeśli zabór
tego innego mienia nie może nastąpić niezwłocznie, lecz dopiero po zakończeniu akcji rozbójniczej (wyrok SA we Wrocławiu z
dnia 23 grudnia 2003 r., II AKa 464/03, KZS 2004, z. 9, poz. 66).
Odpowiedzialność za rozbój nie jest warunkowana osobistym wykonaniem przez sprawcę czynności zabierania.
Użyte w art. 280 k.k. określenie "kradnie" odnosi się zarówno do sytuacji, gdy sprawca własnoręcznie odbiera pokrzywdzonemu
mienie, które zamierza przywłaszczyć, jak i do wypadków, gdy pokrzywdzony pod wpływem użycia przemocy czy też groźby jej
użycia sam natychmiast wydaje napastnikowi żądany przedmiot (wyrok SA w Łodzi z dnia 8 czerwca 1995 r., II AKr 109/95,
Prok. i Pr.-wkł. 1996, nr 7-8, poz. 17).
Przemoc należy interpretować jako fizyczne i bezpośrednie oddziaływanie na człowieka, ukierunkowane na przełamanie lub
uniemożliwienie oporu, a więc analogicznie do art. 191 § 1 k.k. (A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). Powszechna praktyka sądowa przyjmuje, że już naruszenie nietykalności cielesnej może być uznane za użycie
przemocy wobec osoby, o ile jest odpowiednio ukierunkowane i stanowi sposób objęcia przez sprawcę władztwa nad rzeczą, a
ma większy od minimalnego stopień intensywności i dolegliwości wobec osoby (np. szarpanie za odzież, kopnięcie, wykręcenie
ucha, szarpnięcie za włosy, uderzenie w twarz lub brzuch) (wyrok SA w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2009 r., II AKa 38/09, KZS
2009, z. 10, poz. 42; wyrok SA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2012 r., II AKa 273/12, LEX nr 1264425). Użycie przemocy
ograniczone zostało tylko do osoby. Oznacza to, że poza zakresem penalizacji znajduje się oddziaływanie na rzecz celem
wywołania u pokrzywdzonego określonej reakcji, tzn. wydania mienia (wyrok SN z dnia 16 lipca 2002, III KKN 329/01, Prok. i
Pr.-wkł. 2003, nr 1, poz. 9; S. Łagodziński, Przestępstwa rozbójnicze - wybrane zagadnienia, Prok. i Pr. 1999, nr 11-12, s. 72
i n.). Nie jest jednak konieczne, by użycie przemocy wobec osoby lub groźby jej natychmiastowego użycia skierowane były
bezpośrednio na osobę pokrzywdzoną. Może to być inna osoba, co godzi w pokrzywdzonego tylko pośrednio, o ile celem sprawcy
było oddziaływanie na posiadacza przedmiotu (por. wyrok SN z dnia 11 września 2014 r., WA 26/14, LEX nr 1506377).
Przemoc wobec osoby a gwałt na osobie. Generalnie znamię przemocy na osobie zastąpiło użyte w k.k. z 1969 r. znamię
gwałtu na osobie. Przyjmuje się ogólnie, że przemoc na osobie jest pojęciem szerszym od gwałtu na osobie, a polega na
posłużeniu się siłą fizyczną lub na wykorzystaniu określonego przedmiotu, w charakterze wspierającym siłę fizyczną. Na tej
płaszczyźnie nie ma znaczenia intensywność użycia siły, gdyż wystarczające jest naruszenie nietykalności cielesnej. Wykładnia
tych dwóch znamion budzi do chwili obecnej duże kontrowersje w doktrynie. Z kolei w judykaturze podjęta przez SN uchwała z
dnia 17 grudnia 2008 r., I KZP 27/08, LEX nr 467456, mająca rangę zasady prawnej, usunęła istniejące na tym polu rozbieżności
orzecznicze. Należy podzielić pogląd, że w obowiązującym stanie prawnym zakresy znaczeniowe zwrotu "przemoc wobec osoby",
użytego w art. 280 § 1 k.k., i zwrotu "gwałt na osobie", użytego w art. 130 § 3 k.w., są tożsame. Oznacza to m.in., że sprawca
zaboru mienia o wartości do wysokości 1/4 minimalnego wynagrodzenia, stosując przemoc, ponosi odpowiedzialność za
przestępstwo określone w art. 280 § 1 k.k., a nie za wykroczenie z art. 119 § 1 k.k. (zob. uchwała SN z dnia 17 grudnia 2008
r., I KZP 27/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 30 czerwca 2008 r., I KZP 10/08, OSNKW 2008, nr 7,
poz. 53; A. Marek, Prawo wykroczeń, Warszawa 2002, s. 136; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010; odmiennie M. Kulik, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015; zob. także M. Gałązka, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Jak trafnie wskazuje T. Oczkowski, "choć jasne jest, że na gruncie norm prawnych z k.k. nie są to pojęcia tożsame (gwałt jest pojęciem
węższym, związanym z większą intensywnością przemocy tj. zadawaniem takich fizycznych dolegliwości, które mogą prowadzić
do uszkodzenia ciała czy też nawet do dalszych następstw w postaci śmierci człowieka - zob. orzeczenia wydane na gruncie k.k.
z 1969 r.: wyrok SN z 6.10.1977 r., II KR 216/77, OSNKW 1977, nr 12, poz. 136; zob. wyrok SA w Rzeszowie z 20.10.1992 r.,
II AKR 98/92, OSA 1993, z. 8, poz. 45), to w tym przypadku [uchwała SN z dnia 17 grudnia 2008 r., I KZP 27/08 - przyp. aut.]
chodzi wyłącznie o jednoznaczne wskazanie, że rozbój nie jest czynem przepołowionym na przestępstwo i wykroczenie. Ta
ewidentna niezręczność legislacyjna wynika wyłącznie z niedbałości ustawodawcy, który nowelizując KW ustawą z dnia 28
sierpnia 1998 r. o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń, ustawy - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawy o
ustroju kolegiów do spraw wykroczeń, ustawy - Kodeks prac i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 717 ze zm.), nie
dokonał zmiany brzmienia art. 130 § 3 KW, który był dostosowany do znamion rozboju ujętych w art. 210 k.k. z 1969 r." (T.
Oczkowski, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).Groźba musi charakteryzować się trzema cechami: po pierwsze, musi mieć cechy groźby karalnej z art. 190 § 1 k.k.; po wtóre,
groźba musi zapowiadać przemoc skierowaną wyłącznie przeciw osobie; po trzecie, groźba musi budzić uzasadnioną obawę
spełnienia (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., II AKa 23/12, KZS 2012, z. 5, poz. 67). W przypadku przestępstwa
rozboju do wystąpienia znamienia groźby nie jest konieczne jej werbalizowanie przez sprawcę. Może ona być
sformułowana w sposób konkludentny przez jego zachowanie (np. gestem, mimiką), które pozwoli pokrzywdzonemu
zorientować się, że jest zagrożony (wyrok SN z dnia 17 kwietnia 1972 r., III KR 29/72, RPEiS 1973, z. 1, s. 325; wyrok SN z
dnia 22 lutego 1968 r., Rw 93/68, OSNPG 1968, nr 7, poz. 75). Oceny takiej sytuacji należy dokonywać przy uwzględnieniu w
szczególności okoliczności zdarzenia i właściwości osobistych zagrożonego, z których wynikał (subiektywnie) jego lęk przed
groźbą (wyrok SA w Krakowie z dnia 15 listopada 2002 r., II AKa 303/02, KZS 2003, z. 1, poz. 20). "Natychmiastowość" w
kontekście znamion omawianego typu przestępstwa oznacza taki układ sytuacyjny, w którym spełnienie groźby możliwe jest
bezpośrednio po zapowiedzeniu jej użycia przez sprawcę (wyrok SN z dnia 26 listopada 1984 r., II KR 260/84, OSNKW 1985,
nr 7-8, poz. 64; wyrok SN z dnia 23 marca 1967 r., V KRN 23/67, OSPiKA 1968, z. 10, poz. 215).
"Doprowadzenie do stanu nieprzytomności" oznacza utratę świadomości. Człowiek znajdujący się w stanie
nieprzytomności ma zaburzoną percepcję, nie jest zdolny do racjonalnej oceny i podjęcia działań adekwatnych do zagrożenia
(S. Łagodziński, Przestępstwa rozbójnicze..., s. 72 i n.).
"Doprowadzenie do stanu bezbronności" polega na podjęciu przez napastnika takich zachowań, które nie będąc ani
użyciem przemocy, ani groźbą jej natychmiastowego użycia, jak również nie doprowadzając pokrzywdzonego do stanu
nieprzytomności, skutecznie pozbawiają go jednak możliwości podjęcia działań skierowanych przeciwko zaborowi mienia
(postanowienie SA w Krakowie z dnia 26 marca 1991 r., II AKz 9/91, KZS 1991, z. 4, poz. 14). Przez stan bezbronności należy
rozumieć nie sam brak chęci stawiania oporu, lecz tylko taką sytuację, w której świadoma rzeczywistości ofiara nie ma fizycznej
możności stawiania oporu wskutek braku sił (np. obezwładnienie ofiary przez zastosowanie środków farmakologicznych) lub
braku swobody ruchów (np. związanie) (wyrok SN z dnia 17 lutego 1975 r., II KR 285/74, OSNKW 1975, nr 7, poz. 89). Stan
bezbronności to zatem sytuacja, w której sprawca przez zachowanie niepolegające na zastosowaniu przemocy fizycznej lub
psychicznej wpływa na pokrzywdzonego w taki sposób, że pozbawia go możliwości przeciwdziałania zaborowi rzeczy (wyrok SA
w Katowicach z dnia 28 listopada 2002 r., II AKa 420/02, KZS 2003, z. 4, poz. 60). Stan bezbronności może być wynikiem
konkretnego układu okoliczności faktycznych, np. posiadanie przez sprawcę niebezpiecznego narzędzia sprawia, że ofiara
pozbawiona jest fizycznych i psychicznych możliwości przeciwdziałania zaborowi rzeczy lub też że możliwość takiego
przeciwdziałania jest znacznie ograniczona. Okazanie niebezpiecznego narzędzia może być więc uznane za doprowadzenie do
stanu bezbronności, jeżeli wywołało to u pokrzywdzonego odczucie tak wielkiego zagrożenia, że zaniechał wszelkiego oporu,
poddając się całkowicie woli sprawcy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2012 r., II AKa 80/12, LEX nr 1143444). Użycie
w art. 280 § 1 k.k. sformułowania "doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności" sprawia, że znamiona
tej postaci rozboju wypełniane są jedynie wówczas, gdy któryś z tych stanów jest efektem działań sprawcy, a nie okoliczności
istniejących od niego niezależnie, takich jak np.: nietrzeźwość pokrzywdzonego, jego bardzo młody albo podeszły wiek czy też
ułomność fizyczna bądź psychiczna (wyrok SA w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1994 r., II AKr 67/94, OSA 1994, z. 11-12, poz.
60; wyrok SN z dnia 5 lipca 1984 r., II KR 134/84, OSNKW 1985, nr 3-4, poz. 22; wyrok SN z dnia 26 listopada 1980 r., Rw
410/80, OSNKW 1981, nr 3, poz. 14).
Wypadek mniejszej wagi występku rozboju w typie podstawowym (art. 280 § 1 k.k.) określony został w art. 283 k.k. (zob.
komentarz do art. 283 k.k.)
Artykuł 280 § 2 k.k. ustanawia kwalifikowaną postać rozboju. Dla przyjęcia tej kwalifikacji wprowadzony jest wymóg,
aby sprawca posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem
obezwładniającym lub wspólnie z inną osobą, która posługiwała się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Typ
kwalifikowany przestępstwa rozboju został zatem zbudowany na podstawie kryterium stopnia zagrożenia życia
pokrzywdzonego, wynikającego z użytego wobec niego środka lub sposobu napadu (por. uchwała SN z dnia 24 stycznia 2001
r., I KZP 45/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 3, poz. 7).
"Posługuje się". Sformułowanie to należy interpretować szerzej niż występujące w art. 159 k.k. określenie "używa" (A. Marek,
kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). W zakres tego znamienia wchodzą wszelkie formy manipulowania bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem. Zatem nawet samo okazanie tego
rodzaju przedmiotu przez sprawcę, pod warunkiem że zostało podjęte w celu wzbudzenia u pokrzywdzonego obawy użycia i
wywołania w jego psychice uczucia (stanu) bezbronności, jest spełnieniem tego znamienia (wyrok SA w Szczecinie z dnia 10
kwietnia 2014 r., II AKa 45/14, LEX nr 1455631; wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 września 2012 r., II AKa 167/12, KZS 2013,
z. 3, poz. 63; wyrok SA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2005 r., II AKa 244/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 9, poz. 30). A contrario,
posiadanie broni, noża czy innego niebezpiecznego narzędzia bez posługiwania się nim (okazania, manipulowania) nie
wyczerpuje znamion rozboju kwalifikowanego.
Broń palna to przede wszystkim przedmioty uznawane za broń w rozumieniu ustawy o broni i amunicji (zob. postanowienie
SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 46/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP
39/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 13; por. także A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010; R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 485). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a. bronią palną jest m.in. broń bojowa,
myśliwska, sportowa, gazowa, alarmowa i sygnałowa. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 u.b.a. bronią palną jest każda przenośna
broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego pocisku lub ich
większej liczby lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. Podkreślenia wymaga pogląd, że ustawa o broni i
amunicji zawiera niepełną definicję broni palnej, ponieważ nie wymienia wszystkich elementów zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, zaliczając do nich jedynie przykładowo (o czym rozstrzyga zwrot "w tym") broń
bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Oznacza to, że do broni palnej będzie można zaliczyć
także inne jeszcze urządzenia niż tylko broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Mogą to być
nietypowe urządzenia, które pojawią się, co oczywiste, wraz z coraz szybszym rozwojem technicznym typów i rodzajów broni,
a które nie będąc bronią bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową, będą wypełniały kryteria zawarte w
definicji treściowej zawartej w art. 7 u.b.a. Jasne jest zatem, że art. 7 u.b.a. zawiera treściową definicję pojęcia broni palnej,
wskazując na te wszystkie cechy charakterystyczne, którym odpowiadać muszą wszystkie elementy zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, a nie tylko te, które zostały przykładowo wymienione w definicji zakresowej przyjętej w art. 4 ust.
1 pkt 1 u.b.a. Inaczej mówiąc, bronią palną są te wszystkie urządzenia które do niej zostały zaliczone w art. 4 ust. 1 pkt 1
u.b.a., oraz te nienazwane, które mogą pojawić się w przyszłości (postanowienie SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 40/02,
Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; zob. także uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP 39/03,
OSNKW 2004 nr 2, poz. 13).
Do przyjęcia, że przedmiot, którym posługiwał się sprawca rozboju, stanowi broń palną, konieczne jest stwierdzenie
jej cechy w postaci zdatności do rażenia pociskiem z odpowiedniej odległości. Straszaki i zbliżone do nich przedmioty, które
służą do zabawy, cechy tej nie mają. W podobny sposób należy ocenić broń palną, która na skutek trwałego uszkodzenia
nie nadaje się do użytku zgodnego z przeznaczeniem. Tego rodzaju przedmioty nie są bronią palną, choć mogłyby ewentualnie
być uznane za niebezpieczne narzędzie, gdyby zostały użyte w tym charakterze (np. przez zadanie nim i uderzeń w okolicę
głowy) (wyrok SN z dnia 8 października 1976 r., IV KR 196/76, OSNKW 1976, nr 12, poz. 147; wyrok SA w Krakowie z dnia 11
maja 2006 r., II AKa 61/06, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 10, poz. 17). Defekty broni, jednak nadające się do usunięcia, nie
pozbawiają danego urządzenia cech broni palnej (wyrok SA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 228/13, LEX nr
1441569). Rzecz jasna, ocena tego rodzaju mankamentów będzie uzależniona od okoliczności danego przypadku.
Broń alarmowa, aby mogła być uznana za broń palną, oprócz wywołania efektu akustycznego musi charakteryzować się
ponadto zdolnością rażenia celu na odległość nie większą niż 1 metr. Nieistotne dla tej oceny jest to, czy sprawca przykładał
broń do skroni, czy celował z odległości kilkunastu centymetrów, czy z odległości większej, w tym powyżej 1 metra. To konkretne
cechy danego urządzenia, a nie sposób czy okoliczności jego użycia decydują o tym, czy stanowi ono broń palną w rozumieniu
ustawy o broni i amunicji (wyrok SA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r., II AKa 199/11, KZS 2011, z. 9, poz. 131).
"Nóż" - chodzi tu generalnie o każdy nóż, który z uwagi na swą konstrukcję ma możliwość i łatwość powodowania ran ciętych
i/lub kłutych. Zależy to jednak od jego cech szczególnych (wyrok SA w Krakowie z dnia 4 maja 2005 r., II AKa 57/05, KZS
2005, z. 5, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 4 grudnia 1997 r., II AKa 227/97, KZS 1998, z. 1, poz. 7).
poddając się całkowicie woli sprawcy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2012 r., II AKa 80/12, LEX nr 1143444). Użycie
w art. 280 § 1 k.k. sformułowania "doprowadzając człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności" sprawia, że znamiona
tej postaci rozboju wypełniane są jedynie wówczas, gdy któryś z tych stanów jest efektem działań sprawcy, a nie okoliczności
istniejących od niego niezależnie, takich jak np.: nietrzeźwość pokrzywdzonego, jego bardzo młody albo podeszły wiek czy też
ułomność fizyczna bądź psychiczna (wyrok SA w Katowicach z dnia 7 kwietnia 1994 r., II AKr 67/94, OSA 1994, z. 11-12, poz.
60; wyrok SN z dnia 5 lipca 1984 r., II KR 134/84, OSNKW 1985, nr 3-4, poz. 22; wyrok SN z dnia 26 listopada 1980 r., Rw
410/80, OSNKW 1981, nr 3, poz. 14).
Wypadek mniejszej wagi występku rozboju w typie podstawowym (art. 280 § 1 k.k.) określony został w art. 283 k.k. (zob.
komentarz do art. 283 k.k.)
Artykuł 280 § 2 k.k. ustanawia kwalifikowaną postać rozboju. Dla przyjęcia tej kwalifikacji wprowadzony jest wymóg,
aby sprawca posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem
obezwładniającym lub wspólnie z inną osobą, która posługiwała się taką bronią, przedmiotem, środkiem lub sposobem. Typ
kwalifikowany przestępstwa rozboju został zatem zbudowany na podstawie kryterium stopnia zagrożenia życia
pokrzywdzonego, wynikającego z użytego wobec niego środka lub sposobu napadu (por. uchwała SN z dnia 24 stycznia 2001
r., I KZP 45/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 3, poz. 7).
"Posługuje się". Sformułowanie to należy interpretować szerzej niż występujące w art. 159 k.k. określenie "używa" (A. Marek,
kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). W zakres tego znamienia wchodzą wszelkie formy manipulowania bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem. Zatem nawet samo okazanie tego
rodzaju przedmiotu przez sprawcę, pod warunkiem że zostało podjęte w celu wzbudzenia u pokrzywdzonego obawy użycia i
wywołania w jego psychice uczucia (stanu) bezbronności, jest spełnieniem tego znamienia (wyrok SA w Szczecinie z dnia 10
kwietnia 2014 r., II AKa 45/14, LEX nr 1455631; wyrok SA w Poznaniu z dnia 11 września 2012 r., II AKa 167/12, KZS 2013,
z. 3, poz. 63; wyrok SA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2005 r., II AKa 244/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 9, poz. 30). A contrario,
posiadanie broni, noża czy innego niebezpiecznego narzędzia bez posługiwania się nim (okazania, manipulowania) nie
wyczerpuje znamion rozboju kwalifikowanego.
Broń palna to przede wszystkim przedmioty uznawane za broń w rozumieniu ustawy o broni i amunicji (zob. postanowienie
SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 46/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; uchwała SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP
39/03, OSNKW 2004, nr 2, poz. 13; por. także A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010; R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 485). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.b.a. bronią palną jest m.in. broń bojowa,
myśliwska, sportowa, gazowa, alarmowa i sygnałowa. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 u.b.a. bronią palną jest każda przenośna
broń lufowa, która miota, jest przeznaczona do miotania lub może być przystosowana do miotania jednego pocisku lub ich
większej liczby lub substancji w wyniku działania materiału miotającego. Podkreślenia wymaga pogląd, że ustawa o broni i
amunicji zawiera niepełną definicję broni palnej, ponieważ nie wymienia wszystkich elementów zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, zaliczając do nich jedynie przykładowo (o czym rozstrzyga zwrot "w tym") broń
bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Oznacza to, że do broni palnej będzie można zaliczyć
także inne jeszcze urządzenia niż tylko broń bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową. Mogą to być
nietypowe urządzenia, które pojawią się, co oczywiste, wraz z coraz szybszym rozwojem technicznym typów i rodzajów broni,
a które nie będąc bronią bojową, myśliwską, sportową, gazową, alarmową i sygnałową, będą wypełniały kryteria zawarte w
definicji treściowej zawartej w art. 7 u.b.a. Jasne jest zatem, że art. 7 u.b.a. zawiera treściową definicję pojęcia broni palnej,
wskazując na te wszystkie cechy charakterystyczne, którym odpowiadać muszą wszystkie elementy zbioru urządzeń
określanych jako broń palna, a nie tylko te, które zostały przykładowo wymienione w definicji zakresowej przyjętej w art. 4 ust.
1 pkt 1 u.b.a. Inaczej mówiąc, bronią palną są te wszystkie urządzenia które do niej zostały zaliczone w art. 4 ust. 1 pkt 1
u.b.a., oraz te nienazwane, które mogą pojawić się w przyszłości (postanowienie SN z dnia 22 stycznia 2003 r., I KZP 40/02,
Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 3, poz. 10; zob. także uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 29 stycznia 2004 r., I KZP 39/03,
OSNKW 2004 nr 2, poz. 13).
Do przyjęcia, że przedmiot, którym posługiwał się sprawca rozboju, stanowi broń palną, konieczne jest stwierdzenie
jej cechy w postaci zdatności do rażenia pociskiem z odpowiedniej odległości. Straszaki i zbliżone do nich przedmioty, które
służą do zabawy, cechy tej nie mają. W podobny sposób należy ocenić broń palną, która na skutek trwałego uszkodzenia
nie nadaje się do użytku zgodnego z przeznaczeniem. Tego rodzaju przedmioty nie są bronią palną, choć mogłyby ewentualnie
być uznane za niebezpieczne narzędzie, gdyby zostały użyte w tym charakterze (np. przez zadanie nim i uderzeń w okolicę
głowy) (wyrok SN z dnia 8 października 1976 r., IV KR 196/76, OSNKW 1976, nr 12, poz. 147; wyrok SA w Krakowie z dnia 11
maja 2006 r., II AKa 61/06, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 10, poz. 17). Defekty broni, jednak nadające się do usunięcia, nie
pozbawiają danego urządzenia cech broni palnej (wyrok SA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2014 r., II AKa 228/13, LEX nr
1441569). Rzecz jasna, ocena tego rodzaju mankamentów będzie uzależniona od okoliczności danego przypadku.
Broń alarmowa, aby mogła być uznana za broń palną, oprócz wywołania efektu akustycznego musi charakteryzować się
ponadto zdolnością rażenia celu na odległość nie większą niż 1 metr. Nieistotne dla tej oceny jest to, czy sprawca przykładał
broń do skroni, czy celował z odległości kilkunastu centymetrów, czy z odległości większej, w tym powyżej 1 metra. To konkretne
cechy danego urządzenia, a nie sposób czy okoliczności jego użycia decydują o tym, czy stanowi ono broń palną w rozumieniu
ustawy o broni i amunicji (wyrok SA w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r., II AKa 199/11, KZS 2011, z. 9, poz. 131).
"Nóż" - chodzi tu generalnie o każdy nóż, który z uwagi na swą konstrukcję ma możliwość i łatwość powodowania ran ciętych
i/lub kłutych. Zależy to jednak od jego cech szczególnych (wyrok SA w Krakowie z dnia 4 maja 2005 r., II AKa 57/05, KZS
2005, z. 5, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 4 grudnia 1997 r., II AKa 227/97, KZS 1998, z. 1, poz. 7).
"Inny podobnie niebezpieczny przedmiot". Jest to znamię o charakterze nieostrym, dlatego w praktyce interpretacja tego
pojęcia - każdorazowo uzależniona od konkretnych okoliczności kauzalnych - spoczywa na sądzie meriti. O niebezpiecznych
cechach przedmiotu decydują przede wszystkim jego właściwości, a nie sposób użycia przez sprawcę, przy czym chodzi tu o
właściwości zbliżone do cech charakterystycznych broni palnej lub noża. Za inny podobnie niebezpieczny przedmiot można więc
uznać tylko taki, który ze względu na swój kształt, wymiary, masę, powierzchnię tnącą, ostrość albo zawarty w nim materiał
wybuchowy lub łatwopalny, użyty w sposób zwyczajny, zagraża bezpośrednim niebezpieczeństwem spowodowania śmierci lub
ciężkiego uszkodzenia ciała (wyrok SA w Lublinie z dnia 13 października 1998 r., II AKa 152/98, Apel.-Lub. 1998, nr 1, poz. 2;
wyrok SA w Łodzi z dnia 28 lutego 2001 r., II AKa 9/01, Prok. i Pr.-wkł. 2002, nr 9, poz. 28; postanowienie SN z dnia 29 maja
2003 r., I KZP 13/03, OSNKW 2003, nr 7-8, poz. 69; wyrok SA w Warszawie z dnia 8 października 2012 r., II AKa 278/12, LEX
nr 1238293; wyrok SA w Katowicach z dnia 29 września 2011 r., II AKa 352/11, Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 4, poz. 25; zob. także
T. Oczkowski, kom. do art. 280 k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).Niedopuszczalne jest domniemanie, przy braku przedmiotu, że bliżej nieokreślona rzecz była podobnie niebezpieczna jak nóż i
broń palna (wyrok SA w Katowicach z dnia 1 czerwca 2006 r., II AKa 165/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 4, poz. 22; wyrok SA w
Gdańsku z dnia 14 października 1999 r., II AKa 246/99, Prok. i Pr.-wkł. 2010, nr 9, poz. 28). Do przyjęcia, że przedmiot,
którym posługiwał się sprawca rozboju, był niebezpieczny, konieczne jest więc stwierdzenie, że miał cechy, które go takim
czyniły. Nie idzie o ocenę skuteczności działania sprawcy, łatwość obezwładnienia ofiary, ale o winę sprawcy, wyrażoną użyciem
przedmiotu, którego skutki mogą być najpoważniejsze, aż po śmierć ofiary (wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2001 r., II
AKa 4/01, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 11, poz. 17). O przyjęciu kwalifikacji z art. 280 § 2 k.k. nie przesądzają skutki użycia
niebezpiecznego dla życia i zdrowia człowieka środka obezwładniającego, gdyż te na ogół warunkowane są indywidualnymi
predyspozycjami organizmu, ale sam fakt posługiwania się niebezpiecznym przedmiotem.
W orzecznictwie (niekiedy w sposób dyskusyjny) za "inny podobnie niebezpieczny przedmiot" uznano m.in.:
-25-centymetrowy śrubokręt z szerokim ostrym końcem , którego użycie wobec ciała człowieka stwarza
zagrożenie w postaci co najmniej spowodowania u niego obrażeń ciała w rozmiarach zbliżonych do takich, jakie
powstałyby na skutek działania noża; do spowodowania takich obrażeń nie byłyby konieczne jakiekolwiek specjalne
czynności wykonywane przez sprawcę, wystarczyłby zwykły ruch dłonią trzymającą śrubokręt, połączony z niewielką
siłą, charakterystyczną dla normalnego jego używania przy wkręcaniu lub wykręcaniu śrub (postanowienie SN z dnia 1
października 2008 r., IV KK 88/08 , OSNwSK 2008, nr 1, poz. 1944; wyrok SA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r.,
II AKa 274/12 , LEX nr 1254339);
-imitację kija bejsbolowego (odmiennie niż rozmaite kije, patyki, drewniane części innych przedmiotów itp.) (wyrok
SA we Wrocławiu z dnia 4 października 2001 r., II AKa 354/01 , OSA 2002, z. 2, poz. 12; wyrok SA w Krakowie z dnia
14 stycznia 1999 r., II AKa 201/98, KZS 1999, z. 2, poz. 22);
-młotek i siekierę (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 6 października 2014 r., II AKa 235/14 , LEX nr 1545000; wyrok SA
w Katowicach z dnia 31 października 2012 r., II AKa 314/12 , LEX nr 1236416);
-duży polny kamień , jako narzędzie twarde, tępokrawędziste i tępe powodujące "możliwość spowodowania zagrożenia
dla życia lub zdrowia człowieka w stopniu analogicznym i tożsamym jak broń palna czy nóż" (wyrok SA w Szczecinie z
dnia 24 lipca 2014 r., II AKa 138/14 , LEX nr 1504467);
-kawałek szkła (ma cechy obiektywnie niebezpiecznego przedmiotu, ponieważ wykorzystanie jego właściwości tnących
powstałych na skutek rozbicia jednolitej tafli może spowodować co najmniej bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia
człowieka) (wyrok SA w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2014 r., II AKa 104/14 , LEX nr 1506291);
-żelazko (jego podstawowa funkcja, tj. prasowanie, w odniesieniu do człowieka stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia;
spowodowanie oparzeń na rozległym obszarze ciała prowadzi do naruszenia ciągłości tkanki, a w wypadku poparzeń II i
III stopnia dochodzi do znacznej utraty przez ustrój płynu i składników niezbędnych do prawidłowej przemiany materii.
Może dojść do zakażeń, w tym do bardzo niebezpiecznej dla życia - sepsy; z powyższych względów rozgrzane żelazko
użyte wobec człowieka zaliczono do niebezpiecznych przedmiotów w rozumieniu art. 280 § 2 k.k.) (wyrok SA w
Katowicach z dnia 24 października 2013 r., II AKa 238/13, Prok. i Pr.-wkł. 2014, nr 10, poz. 30). Nie ma jednak
właściwości niebezpiecznego przedmiotu żelazko niepodłączone do źródła energii elektrycznej; zwykłe jego użycie,
wyłącznie jako narzędzia do zadawania uderzeń, nigdy nie spowoduje takich obrażeń jak broń palna czy nóż (wyrok SA
w Katowicach z dnia 1 sierpnia 2013 r., II AKa 236/13, KZS 2014, z. 2, poz. 71);
-nunczako (wyrok SO w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2011 r., III K 104/11 , www.bialystok.so.gov.pl );
-miotacz gazu obezwładniającego, co jednak wymaga przede wszystkim ustalenia, że znajdujący się w jego zasobniku
gaz (środek obezwładniający) może być niebezpieczny dla życia człowieka. Miotacz gazu obezwładniającego z
wyczerpanym zasobnikiem, wykluczającym jego użycie, nie jest "innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem" w
rozumieniu przepisu art. 280 § 2 k.k.; takim przedmiotem nie jest również miotacz gazu obezwładniającego zawierający
gaz pieprzowy (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 20 października 2011 r., II AKa 315/11, Prok. i Pr.-wkł. 2013, nr 1, poz.
25; wyrok SA w Łodzi z dnia 1 grudnia 2011 r., II AKa 230/11, OSAŁ 2012, nr 4, poz. 41);
-kabel przewodu elektrycznego podłączony do źródła prądu elektrycznego (jest przedmiotem niebezpiecznym, skoro
prąd elektryczny ze względu na swoje właściwości może spowodować co najmniej uszczerbek na zdrowiu atakowanego,
zwłaszcza jeśli zważy się zamiar sprawcy użycia go w sposób czyniący go niebezpiecznym nawet dla życia) (wyrok SA
w Katowicach z dnia 29 września 2011 r., II AKa 352/11 , Prok. i Pr.-wkł. 2011, nr 4, poz. 25);
- nie każdy kastet stanowi niebezpieczny przedmiot i w takim przypadku decyduje, dokonana in concreto , ocena jego
indywidualnych, obiektywnych właściwości (fizycznych cech), które muszą wskazywać na to, że użycie go w "zwykły"
sposób stwarza dla życia bądź zdrowia zaatakowanego podobne niebezpieczeństwo jak użycie noża bądź broni palnej
(wyrok SA w Katowicach z dnia 21 listopada 2008 r., II AKa 314/08 , Biul. SAKa 2009, nr 1, poz. 8-9),
-szczucie psem - wtedy gdy w jego wyniku następuje atak psa, którego właściwości eksterierowe (duża silna budowa)
i interierowe (agresja, zajadłość, nieustępliwość) powodują stan zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia ofiary, zaś
zamiarem sprawcy było posłużenie się psem jako narzędziem służącym do osiągnięcia określonego celu (wyrok SA w
Lublinie z dnia 2 października 1995 r., II AKr 204/95 , OSA 1995, z. 10, poz. 41; wyrok SA w Krakowie z dnia 25 kwietnia
1996 r., II AKa 99/96 , KZS 1996, z. 5-6, poz. 57);
-pałkę typu tonfa (swoimi cechami jest zbliżona do kija bejsbolowego, który jest uznawany za "inny niebezpieczny
przedmiot"; takie właściwości tej pałki sprawiają, że jej wykorzystanie zagraża bezpośrednim niebezpieczeństwem dla
życia lub zdrowia ofiary) (wyrok SA w Katowicach z dnia 20 stycznia 2000 r., II AKa 340/99 , Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr
9, poz. 20);
-cegłę - z uwagi na właściwości fizyczne (ciężar i rodzaj materiału) - przedmiot niebezpieczny w stopniu zbliżonym do
takiego narzędzia jak nóż (wyrok SA w Katowicach z dnia 30 marca 2000 r., II AKa 4/00 , Biul. SAKa 2000, nr 2, s. 5).
"Środek obezwładniający" - podobnie jak pozostałe ujęte w art. 280 § 2 k.k. przedmioty musi być niebezpieczny, czyli musi
bezpośrednio zagrażać zdrowiu lub życiu człowieka. Z tego względu np. w judykaturze istnieje pogląd, że paralizator jest
typowym, zasilanym baterią 9 V urządzeniem, mogącym obezwładnić człowieka, nie zagraża on natomiast ludzkiemu życiu. Z
tego też względu nie może być uznany za środek obezwładniający, a wobec tego użycie przez sprawcę paralizatora nie uzasadnia
przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu z art. 280 § 2 k.k. (wyrok SA w Katowicach z dnia 24 maja 2005 r., II AKa 155/05, KZS
2005, z. 12, poz. 53).
Działanie w inny sposób bezpośrednio zagrażający życiu oznacza zachowanie, które jest użyciem przemocy o szczególnej
intensywności i o takim natężeniu, że naraża pokrzywdzonego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia. Niezbędne jest
wykazanie, że na skutek działania sprawcy życie pokrzywdzonego było realnie i faktycznie zagrożone (postanowienie SA w
Katowicach z dnia 4 kwietnia 2002 r., II AKa 1/02, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 21; postanowienie SN z dnia 15 grudnia
2006 r., II KK 208/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 7-8, poz. 9; wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 października 1999 r., II AKa 294/99,
Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr 10, poz. 29; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010). Surowsza odpowiedzialność związana jest w tym przypadku nie tylko z rodzajem wykorzystanego narzędzia przez sprawcę rozboju, lecz
ze stworzeniem przez jego zachowanie niebezpieczeństwa dla życia pokrzywdzonego, które jest niezależne od środka, jaki
wykorzystuje sprawca. W sytuacji zatem, gdy sprawca posługuje się przedmiotem, który ze swej istoty nie ma charakteru
przedmiotu niebezpiecznego, lecz sprawca wykorzystuje go w taki sposób, że stwarza zagrożenie dla życia, będzie on
odpowiadał z art. 280 § 2 k.k., ze względu na stworzenie zagrożenia, a nie ze względu na wykorzystane w trakcie działania
przedmioty (wyrok SA w Gdańsku z dnia 27 października 1999 r., II AKa 294/99, Prok. i Pr.-wkł. 2000, nr 10, poz. 29).
Współsprawstwo w kwalifikowanej postaci rozboju. Dla przypisania współsprawstwa w przestępstwie określonym w art.
280 § 2 k.k. nie jest wymagane, aby każdy ze sprawców posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym
przedmiotem albo środkiem obezwładniającym. Wystarczy, że czyni to jeden ze współdziałających, zaś pozostali obejmują
swoim zamiarem zespół przedmiotowych znamion przestępnego działania. Surowsza odpowiedzialność za współdziałanie
z osobą posługującą się bronią palną, nożem lub niebezpiecznym przedmiotem, a także ze sprawcą działającym w
sposób niebezpieczny dla życia, wchodzi zatem w grę wówczas, gdy sprawca obejmował swoją świadomością
takie zachowanie innej osoby i co najmniej się z nim godził (wyrok SA w Katowicach z dnia 29 września 2005 r., II AKa
235/05, Prok. i Pr.-wkł. 2006, nr 4, poz. 20; wyrok SA z dnia 25 maja 2006 r., II AKa 146/06, Prok. i Pr.-wkł. 2007, nr 4, poz.
21). Nie jest konieczne, aby sprawcy "umówili się co do udziału w rozboju", bo może to wynikać z okoliczności
przedmiotowych przestępstwa, czynności konkludentnie świadczących o działaniu w porozumieniu (wyrok SA w
Krakowie z dnia 23 czerwca 2005 r., II AKa 116/05, KZS 2005, z. 7-8, poz. 82; wyrok SA we Wrocławiu z dnia 17 września
2013 r., II AKa 264/13, LEX nr 1375921). W takiej sytuacji do bytu przestępstwa z art. 280 § 2 k.k. konieczne jest, aby pozostali
sprawcy na takie działanie wyrazili, nawet w sposób dorozumiany, zgodę, współdziałając ze sprawcą używającym np. noża, i
opowiedzieli się w ten sposób za popełnieniem przestępstwa kwalifikowanego (wyrok SA w Katowicach z dnia 21 marca 2001
r., II AKa 66/01, OSA 2001, z. 10, poz. 65). Nie może być uznana za współsprawcę przestępstwa określonego w art. 280 § 2
k.k. osoba, która jedynie nie przeciwstawia się działaniu innej osoby realizującej znamiona przestępstwa, nie wypełniając przy
tym w inny sposób jego znamion. Wiedza, że dana osoba dopuszcza się czynu zabronionego, a nawet bierna akceptacja tego
faktu, nie są równoznaczne ze współdziałaniem w popełnieniu przestępstwa. Bierna obserwacja zachowań innej osoby,
realizujących znamiona typu czynu zabronionego, świadomość, a nawet akceptacja zachowań innych osób, które to zachowania
stanowią przestępstwo, nie są wystarczające dla przyjęcia znamion współsprawstwa w popełnieniu tego czynu. Konieczna jest
przede wszystkim realizacja znamion przedmiotowych współsprawstwa, wyrażająca się we wspólnej realizacji znamion
określonego typu czynu zabronionego. To wspólne wykonanie może polegać na realizacji części znamion lub też podjęciu takiego
zachowania, które w sposób istotny warunkuje realizację znamion czynu zabronionego przez innego współsprawcę (wyrok SA
w Krakowie z dnia 7 listopada 2013 r., II AKa 210/13, LEX nr 1400321). Sprawca, który nakłania inne osoby do popełnienia
przestępstwa rozboju i odpowiada za zjawiskową postać tego typu przestępstwa (podżeganie), nie może
odpowiadać równocześnie za przestępstwo paserstwa nawet wtedy, gdy udziela pomocy do zbycia przedmiotów
pochodzących z tego przestępstwa. W takiej bowiem sytuacji zachowanie to należy traktować jako czyn współukarany
(wyrok SA w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2005 r., II AKa 72/05, OSA 2007, z. 6, poz. 1).
Przestępstwo określone w art. 280 k.k. jest przestępstwem materialnym, do jego znamion należy bowiem skutek w
postaci zaboru rzeczy. Do znamion rozboju z art. 280 § 1 lub 2 k.k. nie należą natomiast skutki w postaci powstania obrażeń
zagrażających życiu i zdrowiu pokrzywdzonego, ale sposób działania sprawcy ma bezpośrednio zagrażać życiu ofiary (wyrok SA
w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2014 r., II AKa 246/13, LEX nr 1504386).
4.
Podmiot przestępstwa. Przestępstwo rozboju jest przestępstwem powszechnym. Sprawcą tego przestępstwa może być
każda osoba zdolna do ponoszenia odpowiedzialności karnej. Ponadto, w myśl art. 10 § 2 k.k., nieletni, który po ukończeniu 15
lat dopuścił się czynu zabronionego określonego w komentowanym przepisie, może odpowiadać karnie, jeżeli okoliczności
sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności jeżeli
poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne (zob. komentarz do art. 10 k.k.).
5.
Znamiona strony podmiotowej. Występek z art. 280 § 1 k.k., jak i zbrodnia z art. 280 § 2 k.k. mogą zostać
popełnione wyłącznie z winy umyślnej, w zamiarze bezpośrednim. Ustawa wymaga bowiem, aby zachowanie sprawcy
ukierunkowane było na określony cel, którym jest zamiar przywłaszczenia rzeczy (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 25
czerwca 2014 r., II AKa 175/14, LEX nr 1489212). Warto też, w odniesieniu do art. 280 § 2 k.k., wskazać na treść art. 8 k.k.,
zgodnie z którym zbrodnię można popełnić wyłącznie umyślnie.
6.
Sankcja karna i tryb ścigania. Rozbój w typie podstawowym to występek zagrożony karą pozbawienia wolności w wymiarze
od lat 2 do 12. Typ kwalifikowany rozboju stanowi z kolei zbrodnię, która jest zagrożona karą pozbawienia wolności na czas nie
krótszy od lat 3. W wypadku mniejszej wagi (art. 283 k.k.) rozbój zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do
lat 5. Rozbój jest przestępstwem ściganym z oskarżenia publicznego.
7.
Zbieg przepisów i zbieg przestępstw. W praktyce istnieją wątpliwości interpretacyjne na tle zbiegu przepisów normujących
rozbój i zabójstwo. Można tu w zasadzie wyróżnić dwa stanowiska. Wedle pierwszego zbieg art. 148 § 2 pkt 2 i art. 280 k.k.
jest zbiegiem rzeczywistym, kumulatywnym (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2013 r., II AKa 375/13, LEX nr
1416469; postanowienie SN z dnia 12 listopada 2003 r., III KK 422/02, LEX nr 82309; wyrok SA w Katowicach z dnia 16
sierpnia 2011 r., II AKa 232/11, OSA 2013, z. 2, poz. 3-51). Wedle drugiego stanowiska zbieg przepisów art. 148 § 2 pkt 2 i
art. 280 § 2 k.k. jest z kolei zbiegiem pozornym, pomijalnym (wyrok SA w Lublinie z dnia 15 listopada 2004 r., II AKa 246/04,
LEX nr 150721; wyrok SO w Olsztynie z dnia 4 lipca 2013 r., II K 93/13, LEX nr 1649996). Aprobująco należy się odnieść do
pierwszego z wyrażonych stanowisk, zgodnie z którym mamy tu w istocie do czynienia ze zbiegiem rzeczywistym. Właściwa
jest tu kwalifikacja z art. 148 § 2 pkt 2 w zw. z art. 280 w zw. z art. 11 § 2 k.k. Pogląd ten najczęściej prezentowany jest w
odniesieniu do art. 280 § 2 k.k., rzadziej pojawia się przy art. 280 § 1 k.k. (K. Janczukowicz, Zbieg przepisów: zabójstwo i
rozbój, LEX/el. 2015). Zatem jeśli użycie przez sprawcę rozboju przemocy stało się przyczyną dalszych następstw, np. w postaci
uszczerbku na zdrowiu czy pozbawienia życia ofiary rozboju, to zachodzi konieczność przyjęcia kumulatywnej kwalifikacji
prawnej, np. rozboju i spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu czy rozboju i zabójstwa (T. Oczkowski, kom. do art. 280
k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015; zob. także wyrok SN z dnia 20 marca 1973 r., V KRN 23/73, OSNKW 1973, nr 10, poz. 129; wyrok SN z dnia 22 stycznia 1974 r., II KR 258/73, OSNKW 1974, nr 6, poz. 110).
Poniżej zostaną przedstawione godne wyrażenia w tym miejscu inne zapatrywania judykatury.
Gdy w tym samym zajściu, jednolitym co do czasu, miejsca, akcji i uczestników, sprawcy zabierają mienie kilku osobom,
popełniają jeden rozbój, a nie kilka (wyrok SA w Krakowie z dnia 18 stycznia 2001 r., II AKa 142/00, KZS 2001, z. 2, poz. 23;
wyrok SA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2005 r., II AKa 63/05, KZS 2005, z. 5, poz. 40; A. Marek, kom. do art. 280 k.k. (w
A. Marek, Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
W sprawie o napad rabunkowy na dom (mieszkanie) zbędne jest stosowanie kwalifikacji art. 193 k.k., naruszenie miru
domowego stanowi bowiem czyn współukarany uprzedni w stosunku do zbrodni rozboju (wyrok SA w Krakowie z dnia 8 listopada
2001 r., II AKa 258/01, KZS 2001, z. 12, poz. 29). Rozbój pochłania czynności polegające na wdarciu się z włamaniem do
pomieszczania ofiary. Jednak samo włamanie wpływa niewątpliwie na wyższy stopień szkodliwości czynu sprawcy, co powinno
być uwzględnione przy wymiarze kary (wyrok SA w Krakowie z dnia 16 września 1998 r., II AKa 165/98, Prok. i Pr.-wkł. 1999,
nr 4, poz. 19).
Przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. popełnione przez użycie środka obezwładniającego niebezpiecznego dla życia człowieka zawiera
już w sobie element narażenia ludzkiego życia na poważne zagrożenie, a zatem konsumuje ono kryminalną zawartość
odrębnego przestępstwa z narażenia, określonego w art. 160 § 1 k.k. (wyrok SA w Katowicach z dnia 31 października 2012 r.,
II AKa 310/12, LEX nr 1236415).
Przepis art. 280 § 1 k.k. nie pozostaje w kumulatywnym zbiegu z przepisem art. 158 § 1 k.k. Narażenie na niebezpieczeństwo
mieści się bowiem w zakresie ochrony przewidzianej przez art. 280 § 1 k.k., co przesądza, że przepis art. 280 § 1 k.k. ma
charakter lex specialis w stosunku do przepisu art. 158 § 1 k.k. (wyrok SA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2012 r., II AKa
274/12, LEX nr 1254339)
Występek rozboju z art. 280 § 1 k.k., w zależności od szczególnych okoliczności jego popełnienia, może mieć charakter
chuligański. Popełnienie występku o charakterze chuligańskim wyklucza możliwość zakwalifikowania tego występku jako
wypadku mniejszej wagi (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 29 września 2010 r., II AKa 270/10, LEX nr 621279).