1.
Wstęp. Artykuł 288 k.k. statuuje formy występku zniszczenia mienia, tj. podstawową i uprzywilejowaną. Penalizacji podlega
ponadto przerwanie, uszkodzenie kabla podmorskiego lub naruszenie przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie
tego rodzaju kabla. Zasadniczym znamieniem występku zniszczenia mienia jest zamach sprawcy na fizyczną strukturę rzeczy.
2.
Przedmiot ochrony. W przypadku art. 288 § 1 i 2 k.k. jest nim nienaruszalność i integralność cudzej rzeczy, a także jej
zdatność do używania zgodnie z przeznaczeniem (R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 498; M. Gałązka, kom. do
art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Dobrem chronionym art. 288 § 3 k.k. jest
natomiast nienaruszalność kabla podmorskiego oraz jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przy
zakładaniu lub naprawie przepisami.
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Zachowanie sprawcy niszczenia mienia polega na zniszczeniu, uszkodzeniu lub uczynieniu
niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
"Cudza rzecz" to rzecz ruchoma bądź nieruchomość, którą sprawca nie ma prawa samodzielnie dysponować, pod jakimkolwiek
tytułem (zob. art. 45 k.c. i art. 115 § 9 k.k.).
"Niszczenie" to fizyczne działanie na rzecz, którego skutkiem jest jej unicestwienie, tzn. wywołanie przez sprawcę sytuacji, w
której rzecz, na którą działał, przestała istnieć. Za niszczenie uznać też należy nieodwracalne pozbawienie właściwości
charakterystycznych dla danej rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,
LEX/el. 2015).
"Uszkodzenie" oznacza fizyczne oddziaływanie na rzecz, którego skutkiem jest czasowa albo trwała zmiana w zakresie jej
substancji, uniemożliwiająca wykorzystanie jej zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że uszkodzenie może mieć charakter
odwracalny (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).
"Uczynienie rzeczy niezdatnej do użytku" to działanie, które skutkuje niemożliwością wykorzystania rzeczy zgodnie z
przeznaczeniem. Nie wiąże się ono z ingerencją w fizyczną strukturę rzeczy (A. Marek, kom. do art. 288 k.k. (w A. Marek,
Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Charakter występku. Występek określony w komentowanym przepisie ma charakter materialny. Do jego znamion należy
skutek w postaci zniszczenia, uszkodzenia lub uczynienia niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
Kryterium rozgraniczenia przestępstwa od wykroczenia zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy. Dla zakwalifikowania
zachowania sprawcy jako przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. niezbędne jest, aby skutkiem jego zachowania była szkoda majątkowa
przekraczająca 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Występek z art. 288 k.k. należy bowiem do czynów przepołowionych, a więc
w zależności od okoliczności może być kwalifikowany albo jako występek, albo jako wykroczenie z art. 124 § 1 k.w. Należy też
wskazać, że art. 124 § 1 k.w. określa granicę przewidzianego w nim wykroczenia i odnosi ją do wysokości szkody, a nie wartości
uszkodzonej rzeczy (wyrok SN z dnia 22 października 1998 r., III KKN 146/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 2, poz. 16). Wartość
tę wyznacza więc suma rzeczywistych strat (damnum emergens) i utraconych korzyści (lucrum cessans) w związku ze
zniszczeniem albo uszkodzeniem rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,
LEX/el. 2015; uchwała SN z dnia 19 października 1972 r., VI KZP 41/72, OSNKW 1973, nr 1, poz. 4). Podkreślenia wymaga
fakt, że opisane powyżej kryterium przepołowienia nie ma zastosowania, jeśli czyn sprawcy dotyczył broni, amunicji lub
materiałów wybuchowych (zob. art. 130 § 1 pkt 2 k.w.).
Graffiti i samowolne plakatowanie. Uszkodzenie rzeczy przez umieszczenie napisu w miejscu do tego niewyznaczonym tylko
wówczas może stanowić przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., jeśli w wyniku tego działania nastąpiło pomniejszenie wartości
materialnej lub użytkowej budynku, obiektu lub innej rzeczy na tyle, że do usunięcia tego uszkodzenia konieczne było
naruszenie ich substancji (wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 r., V KKN 362/01, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 15). W praktyce
zatem takie zachowanie będzie najczęściej występkiem z art. 288 k.k., gdyż na ogół w takich sytuacjach konieczne jest
poniesienie znacznych nakładów. Analogicznie należy traktować zachowania polegające na samowolnym umieszczeniu na
1.
Wstęp. Artykuł 288 k.k. statuuje formy występku zniszczenia mienia, tj. podstawową i uprzywilejowaną. Penalizacji podlega
ponadto przerwanie, uszkodzenie kabla podmorskiego lub naruszenie przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie
tego rodzaju kabla. Zasadniczym znamieniem występku zniszczenia mienia jest zamach sprawcy na fizyczną strukturę rzeczy.
2.
Przedmiot ochrony. W przypadku art. 288 § 1 i 2 k.k. jest nim nienaruszalność i integralność cudzej rzeczy, a także jej
zdatność do używania zgodnie z przeznaczeniem (R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 498; M. Gałązka, kom. do
art. 288 k.k. (w Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Dobrem chronionym art. 288 § 3 k.k. jest
natomiast nienaruszalność kabla podmorskiego oraz jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przy
zakładaniu lub naprawie przepisami.
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Zachowanie sprawcy niszczenia mienia polega na zniszczeniu, uszkodzeniu lub uczynieniu
niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
"Cudza rzecz" to rzecz ruchoma bądź nieruchomość, którą sprawca nie ma prawa samodzielnie dysponować, pod jakimkolwiek
tytułem (zob. art. 45 k.c. i art. 115 § 9 k.k.).
"Niszczenie" to fizyczne działanie na rzecz, którego skutkiem jest jej unicestwienie, tzn. wywołanie przez sprawcę sytuacji, w
której rzecz, na którą działał, przestała istnieć. Za niszczenie uznać też należy nieodwracalne pozbawienie właściwości
charakterystycznych dla danej rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,
LEX/el. 2015).
"Uszkodzenie" oznacza fizyczne oddziaływanie na rzecz, którego skutkiem jest czasowa albo trwała zmiana w zakresie jej
substancji, uniemożliwiająca wykorzystanie jej zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że uszkodzenie może mieć charakter
odwracalny (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015).
"Uczynienie rzeczy niezdatnej do użytku" to działanie, które skutkuje niemożliwością wykorzystania rzeczy zgodnie z
przeznaczeniem. Nie wiąże się ono z ingerencją w fizyczną strukturę rzeczy (A. Marek, kom. do art. 288 k.k. (w A. Marek,
Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Charakter występku. Występek określony w komentowanym przepisie ma charakter materialny. Do jego znamion należy
skutek w postaci zniszczenia, uszkodzenia lub uczynienia niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
Kryterium rozgraniczenia przestępstwa od wykroczenia zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy. Dla zakwalifikowania
zachowania sprawcy jako przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. niezbędne jest, aby skutkiem jego zachowania była szkoda majątkowa
przekraczająca 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Występek z art. 288 k.k. należy bowiem do czynów przepołowionych, a więc
w zależności od okoliczności może być kwalifikowany albo jako występek, albo jako wykroczenie z art. 124 § 1 k.w. Należy też
wskazać, że art. 124 § 1 k.w. określa granicę przewidzianego w nim wykroczenia i odnosi ją do wysokości szkody, a nie wartości
uszkodzonej rzeczy (wyrok SN z dnia 22 października 1998 r., III KKN 146/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 2, poz. 16). Wartość
tę wyznacza więc suma rzeczywistych strat (damnum emergens) i utraconych korzyści (lucrum cessans) w związku ze
zniszczeniem albo uszkodzeniem rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,
LEX/el. 2015; uchwała SN z dnia 19 października 1972 r., VI KZP 41/72, OSNKW 1973, nr 1, poz. 4). Podkreślenia wymaga
fakt, że opisane powyżej kryterium przepołowienia nie ma zastosowania, jeśli czyn sprawcy dotyczył broni, amunicji lub
materiałów wybuchowych (zob. art. 130 § 1 pkt 2 k.w.).
Graffiti i samowolne plakatowanie. Uszkodzenie rzeczy przez umieszczenie napisu w miejscu do tego niewyznaczonym tylko
wówczas może stanowić przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., jeśli w wyniku tego działania nastąpiło pomniejszenie wartości
materialnej lub użytkowej budynku, obiektu lub innej rzeczy na tyle, że do usunięcia tego uszkodzenia konieczne było
naruszenie ich substancji (wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 r., V KKN 362/01, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 15). W praktyce
zatem takie zachowanie będzie najczęściej występkiem z art. 288 k.k., gdyż na ogół w takich sytuacjach konieczne jest
poniesienie znacznych nakładów. Analogicznie należy traktować zachowania polegające na samowolnym umieszczeniu na
fasadzie budynku plakatów, tablic itd. (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis
2015; zob. także uchwała SN z dnia 13 marca 1984 r., VI KZP 48/83, OSNKW 1984, nr 7-8, poz. 71).
Wyrąb, niszczenie, uszkodzenie lub karczowanie w lesie nienależącym do sprawcy albo zabór z takiego lasu mienia
wymienionego w art. 148 k.w. stanowi wykroczenie przewidziane w tym przepisie, bez względu na wartość mienia (uchwała SN
z dnia 19 sierpnia 1993 r., I KZP 17/93, OSNKW 1993, nr 9-10, poz. 54).
Występek mniejszej wagi. W przepisie art. 288 § 2 k.k. umieszczony został typ uprzywilejowany występku zniszczenia
rzeczy. Zaistnienie występku mniejszej wagi należy łączyć głównie z wysokością szkody, ewentualnie z innymi okolicznościami
łagodzącymi. W tym zakresie por. komentarz do art. 278, 283 i 291 k.k.
Kabel podmorski. W art. 288 § 3 k.k. spenalizowano zachowanie polegające na przerwaniu lub uszkodzeniu kabla
podmorskiego oraz naruszeniu przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie takiego kabla. Unormowanie to stanowi
element wypełnienia przez Polskę przyjętych na siebie zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych (m.in. Konwencji
z dnia 14 marca 1934 r. o ochronie kabli podmorskich, Dz. U. z 1935 r. Nr 17, poz. 97).
Kwalifikowana postać występku z art. 288 § 1 i 3 k.k. została określona w art. 294 k.k. Ma miejsce w sytuacji, gdy sprawca
dopuszcza się przestępstwa w stosunku do mienia znacznej wartości lub w stosunku do dobra o szczególnym znaczeniu dla
kultury. Sankcją za tego rodzaju czyn jest kara pozbawienia wolności od roku do lat 10. Zob. komentarz do art. 294 k.k.
4.
Podmiot przestępstwa. Podmiotem przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. może być każdy, jest to bowiem przestępstwo
powszechne.
5.
Znamiona strony podmiotowej. Przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. może być popełnione wyłącznie umyślnie w obu postaciach
zamiaru, tj. bezpośrednim i ewentualnym.
6.
Sankcja karna i tryb ścigania. Występek z art. 288 § 1 i 3 k.k. jest zagrożony karą pozbawienia wolności w wymiarze od 3
miesięcy do lat 5. Znajdzie tu zastosowanie dyrektywa z art. 37a k.k. Typ uprzywilejowany zagrożony jest grzywną, karą
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W wypadku mniejszej wagi sąd jest uprawniony, na podstawie treści
art. 59 k.k., do odstąpienia od wymierzenia kary. W obu natomiast przypadkach, zgodnie z art. 66 k.k., sąd władny jest
warunkowo umorzyć postępowanie. Ściganie przestępstwa określonego w art. 288 § 1 i 2 k.k. następuje na wniosek
pokrzywdzonego (art. 288 § 4 k.k.). Osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie jest nie tylko właściciel rzeczy, lecz
także każda inna osoba, której przysługuje inne prawo rzeczowe lub prawo obligacyjne do rzeczy, a także posiadacz (wyrok SN
z dnia 9 grudnia 2003 r., III KK 165/03, LEX nr 140098; wyrok SN z dnia 24 kwietnia 1990 r., WR 116/90, OSNKW 1991, nr
1-3, poz. 6; wyrok SN z dnia 3 listopada 1971 r., I KR 183/71, OSNKW 1972, nr 3, poz. 52; T. Grzegorczyk, Wnioskowy tryb
ścigania czynów karalnych, Acta Universitatis Lodziensis 1986, s. 143-149). Ściganie przestępstwa określonego w art. 288 § 3
k.k. następuje z urzędu.
7.
Zbieg przepisów. Przepis art. 163 § 1 pkt 1 k.k. ma charakter przepisu szczególnego wobec art. 288 k.k., tak więc nie może
zachodzić zbieg tych przepisów (wyrok SA w Katowicach z dnia 21 grudnia 2000 r., II AKa 353/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 10,
poz. 14). Należy jednak dodać, że przedmiotem przestępstwa z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. zamieszczonego w rozdziale normującym
odpowiedzialność za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu nie jest samo spowodowanie pożaru
postrzeganego przez pryzmat wysokości szkody w mieniu, lecz sprowadzenie tego rodzaju zdarzenia, które zagraża życiu lub
zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach i przybiera postać pożaru. Jeżeli brak takiego zagrożenia, to zachowanie
sprawcy powodującego pożar może być oceniane w kategoriach niszczenia lub uszkadzania mienia w rozumieniu przepisu art.
288 § 1 k.k. (wyrok SN z dnia 27 października 2010 r., V KK 129/10, LEX nr 621196). Przepis o kradzieży z włamaniem (art.
279 k.k.) konsumuje przepis o zniszczeniu lub uszkodzeniu rzeczy (art. 288 § 1 k.k.) wtedy, gdy szkoda wyrządzona włamaniem
jest nieporównywalnie niższa od szkody wyrządzonej kradzieżą. W wypadku zasadniczego odwrócenia proporcji szkód nie da
się już zasadnie mówić o konsumpcji i trzeba przyjmować kumulatywny zbieg wspomnianych przepisów (wyrok SA w
Białymstoku z dnia 12 lipca 2013 r., II AKa 126/13, LEX nr 1372235; wyrok SN z dnia 18 grudnia 1985 r., Rw 1148/85, OSNKW
1986, nr 11-12, poz. 95). Wydaje się dopuszczalna kumulatywna kwalifikacja prawna przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. z
przestępstwami określonymi w art. 155, 156 § 2, art. 232, 243, 278 § 1 i art. 289 k.k.
Wstęp. Artykuł 288 k.k. statuuje formy występku zniszczenia mienia, tj. podstawową i uprzywilejowaną. Penalizacji podlega
ponadto przerwanie, uszkodzenie kabla podmorskiego lub naruszenie przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie
tego rodzaju kabla. Zasadniczym znamieniem występku zniszczenia mienia jest zamach sprawcy na fizyczną strukturę rzeczy.
2.
Przedmiot ochrony. W przypadku art. 288 § 1 i 2 k.k. jest nim nienaruszalność i integralność cudzej rzeczy, a także jej
zdatność do używania zgodnie z przeznaczeniem (R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 498; M. Gałązka, kom. do
art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Dobrem chronionym art. 288 § 3 k.k. jestnatomiast nienaruszalność kabla podmorskiego oraz jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przy
zakładaniu lub naprawie przepisami.
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Zachowanie sprawcy niszczenia mienia polega na zniszczeniu, uszkodzeniu lub uczynieniu
niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
"Cudza rzecz" to rzecz ruchoma bądź nieruchomość, którą sprawca nie ma prawa samodzielnie dysponować, pod jakimkolwiek
tytułem (zob. art. 45 k.c. i art. 115 § 9 k.k.).
"Niszczenie" to fizyczne działanie na rzecz, którego skutkiem jest jej unicestwienie, tzn. wywołanie przez sprawcę sytuacji, w
której rzecz, na którą działał, przestała istnieć. Za niszczenie uznać też należy nieodwracalne pozbawienie właściwości
charakterystycznych dla danej rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,LEX/el. 2015).
"Uszkodzenie" oznacza fizyczne oddziaływanie na rzecz, którego skutkiem jest czasowa albo trwała zmiana w zakresie jej
substancji, uniemożliwiająca wykorzystanie jej zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że uszkodzenie może mieć charakter
odwracalny (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015)."Uczynienie rzeczy niezdatnej do użytku" to działanie, które skutkuje niemożliwością wykorzystania rzeczy zgodnie z
przeznaczeniem. Nie wiąże się ono z ingerencją w fizyczną strukturę rzeczy (A. Marek, kom. do art. 288 k.k. (w
A. Marek,Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Charakter występku. Występek określony w komentowanym przepisie ma charakter materialny. Do jego znamion należy
skutek w postaci zniszczenia, uszkodzenia lub uczynienia niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
Kryterium rozgraniczenia przestępstwa od wykroczenia zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy. Dla zakwalifikowania
zachowania sprawcy jako przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. niezbędne jest, aby skutkiem jego zachowania była szkoda majątkowa
przekraczająca 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Występek z art. 288 k.k. należy bowiem do czynów przepołowionych, a więc
w zależności od okoliczności może być kwalifikowany albo jako występek, albo jako wykroczenie z art. 124 § 1 k.w. Należy też
wskazać, że art. 124 § 1 k.w. określa granicę przewidzianego w nim wykroczenia i odnosi ją do wysokości szkody, a nie wartości
uszkodzonej rzeczy (wyrok SN z dnia 22 października 1998 r., III KKN 146/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 2, poz. 16). Wartość
tę wyznacza więc suma rzeczywistych strat (damnum emergens) i utraconych korzyści (lucrum cessans) w związku ze
zniszczeniem albo uszkodzeniem rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,LEX/el. 2015; uchwała SN z dnia 19 października 1972 r., VI KZP 41/72, OSNKW 1973, nr 1, poz. 4). Podkreślenia wymaga
fakt, że opisane powyżej kryterium przepołowienia nie ma zastosowania, jeśli czyn sprawcy dotyczył broni, amunicji lub
materiałów wybuchowych (zob. art. 130 § 1 pkt 2 k.w.).
Graffiti i samowolne plakatowanie. Uszkodzenie rzeczy przez umieszczenie napisu w miejscu do tego niewyznaczonym tylko
wówczas może stanowić przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., jeśli w wyniku tego działania nastąpiło pomniejszenie wartości
materialnej lub użytkowej budynku, obiektu lub innej rzeczy na tyle, że do usunięcia tego uszkodzenia konieczne było
naruszenie ich substancji (wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 r., V KKN 362/01, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 15). W praktyce
zatem takie zachowanie będzie najczęściej występkiem z art. 288 k.k., gdyż na ogół w takich sytuacjach konieczne jest
poniesienie znacznych nakładów. Analogicznie należy traktować zachowania polegające na samowolnym umieszczeniu na
1.
Wstęp. Artykuł 288 k.k. statuuje formy występku zniszczenia mienia, tj. podstawową i uprzywilejowaną. Penalizacji podlega
ponadto przerwanie, uszkodzenie kabla podmorskiego lub naruszenie przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie
tego rodzaju kabla. Zasadniczym znamieniem występku zniszczenia mienia jest zamach sprawcy na fizyczną strukturę rzeczy.
2.
Przedmiot ochrony. W przypadku art. 288 § 1 i 2 k.k. jest nim nienaruszalność i integralność cudzej rzeczy, a także jej
zdatność do używania zgodnie z przeznaczeniem (R. Góral, Kodeks karny. Komentarz..., 2007, s. 498; M. Gałązka, kom. do
art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Legalis 2015). Dobrem chronionym art. 288 § 3 k.k. jestnatomiast nienaruszalność kabla podmorskiego oraz jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem i obowiązującymi przy
zakładaniu lub naprawie przepisami.
3.
Znamiona strony przedmiotowej. Zachowanie sprawcy niszczenia mienia polega na zniszczeniu, uszkodzeniu lub uczynieniu
niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
"Cudza rzecz" to rzecz ruchoma bądź nieruchomość, którą sprawca nie ma prawa samodzielnie dysponować, pod jakimkolwiek
tytułem (zob. art. 45 k.c. i art. 115 § 9 k.k.).
"Niszczenie" to fizyczne działanie na rzecz, którego skutkiem jest jej unicestwienie, tzn. wywołanie przez sprawcę sytuacji, w
której rzecz, na którą działał, przestała istnieć. Za niszczenie uznać też należy nieodwracalne pozbawienie właściwości
charakterystycznych dla danej rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,LEX/el. 2015).
"Uszkodzenie" oznacza fizyczne oddziaływanie na rzecz, którego skutkiem jest czasowa albo trwała zmiana w zakresie jej
substancji, uniemożliwiająca wykorzystanie jej zgodnie z przeznaczeniem. Oznacza to, że uszkodzenie może mieć charakter
odwracalny (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015)."Uczynienie rzeczy niezdatnej do użytku" to działanie, które skutkuje niemożliwością wykorzystania rzeczy zgodnie z
przeznaczeniem. Nie wiąże się ono z ingerencją w fizyczną strukturę rzeczy (A. Marek, kom. do art. 288 k.k. (w
A. Marek,Kodeks karny..., LEX/el. 2010).
Charakter występku. Występek określony w komentowanym przepisie ma charakter materialny. Do jego znamion należy
skutek w postaci zniszczenia, uszkodzenia lub uczynienia niezdatną do użytku cudzej rzeczy.
Kryterium rozgraniczenia przestępstwa od wykroczenia zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy. Dla zakwalifikowania
zachowania sprawcy jako przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. niezbędne jest, aby skutkiem jego zachowania była szkoda majątkowa
przekraczająca 1/4 minimalnego wynagrodzenia. Występek z art. 288 k.k. należy bowiem do czynów przepołowionych, a więc
w zależności od okoliczności może być kwalifikowany albo jako występek, albo jako wykroczenie z art. 124 § 1 k.w. Należy też
wskazać, że art. 124 § 1 k.w. określa granicę przewidzianego w nim wykroczenia i odnosi ją do wysokości szkody, a nie wartości
uszkodzonej rzeczy (wyrok SN z dnia 22 października 1998 r., III KKN 146/97, Prok. i Pr.-wkł. 1999, nr 2, poz. 16). Wartość
tę wyznacza więc suma rzeczywistych strat (damnum emergens) i utraconych korzyści (lucrum cessans) w związku ze
zniszczeniem albo uszkodzeniem rzeczy (M. Kulik, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa,LEX/el. 2015; uchwała SN z dnia 19 października 1972 r., VI KZP 41/72, OSNKW 1973, nr 1, poz. 4). Podkreślenia wymaga
fakt, że opisane powyżej kryterium przepołowienia nie ma zastosowania, jeśli czyn sprawcy dotyczył broni, amunicji lub
materiałów wybuchowych (zob. art. 130 § 1 pkt 2 k.w.).
Graffiti i samowolne plakatowanie. Uszkodzenie rzeczy przez umieszczenie napisu w miejscu do tego niewyznaczonym tylko
wówczas może stanowić przestępstwo z art. 288 § 1 k.k., jeśli w wyniku tego działania nastąpiło pomniejszenie wartości
materialnej lub użytkowej budynku, obiektu lub innej rzeczy na tyle, że do usunięcia tego uszkodzenia konieczne było
naruszenie ich substancji (wyrok SN z dnia 22 sierpnia 2002 r., V KKN 362/01, Prok. i Pr.-wkł. 2003, nr 5, poz. 15). W praktyce
zatem takie zachowanie będzie najczęściej występkiem z art. 288 k.k., gdyż na ogół w takich sytuacjach konieczne jest
poniesienie znacznych nakładów. Analogicznie należy traktować zachowania polegające na samowolnym umieszczeniu na
fasadzie budynku plakatów, tablic itd. (T. Oczkowski, kom. do art. 288 k.k. (w
Kodeks karny..., red. R.A. Stefański, Legalis 2015; zob. także uchwała SN z dnia 13 marca 1984 r., VI KZP 48/83, OSNKW 1984, nr 7-8, poz. 71).
Wyrąb, niszczenie, uszkodzenie lub karczowanie w lesie nienależącym do sprawcy albo zabór z takiego lasu mienia
wymienionego w art. 148 k.w. stanowi wykroczenie przewidziane w tym przepisie, bez względu na wartość mienia (uchwała SN
z dnia 19 sierpnia 1993 r., I KZP 17/93, OSNKW 1993, nr 9-10, poz. 54).
Występek mniejszej wagi. W przepisie art. 288 § 2 k.k. umieszczony został typ uprzywilejowany występku zniszczenia
rzeczy. Zaistnienie występku mniejszej wagi należy łączyć głównie z wysokością szkody, ewentualnie z innymi okolicznościami
łagodzącymi. W tym zakresie por. komentarz do art. 278, 283 i 291 k.k.
Kabel podmorski. W art. 288 § 3 k.k. spenalizowano zachowanie polegające na przerwaniu lub uszkodzeniu kabla
podmorskiego oraz naruszeniu przepisów obowiązujących przy zakładaniu lub naprawie takiego kabla. Unormowanie to stanowi
element wypełnienia przez Polskę przyjętych na siebie zobowiązań wynikających z umów międzynarodowych (m.in. Konwencji
z dnia 14 marca 1934 r. o ochronie kabli podmorskich, Dz. U. z 1935 r. Nr 17, poz. 97).
Kwalifikowana postać występku z art. 288 § 1 i 3 k.k. została określona w art. 294 k.k. Ma miejsce w sytuacji, gdy sprawca
dopuszcza się przestępstwa w stosunku do mienia znacznej wartości lub w stosunku do dobra o szczególnym znaczeniu dla
kultury. Sankcją za tego rodzaju czyn jest kara pozbawienia wolności od roku do lat 10. Zob. komentarz do art. 294 k.k.
4.
Podmiot przestępstwa. Podmiotem przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. może być każdy, jest to bowiem przestępstwo
powszechne.
5.
Znamiona strony podmiotowej. Przestępstwo z art. 288 § 1 k.k. może być popełnione wyłącznie umyślnie w obu postaciach
zamiaru, tj. bezpośrednim i ewentualnym.
6.
Sankcja karna i tryb ścigania. Występek z art. 288 § 1 i 3 k.k. jest zagrożony karą pozbawienia wolności w wymiarze od 3
miesięcy do lat 5. Znajdzie tu zastosowanie dyrektywa z art. 37a k.k. Typ uprzywilejowany zagrożony jest grzywną, karą
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W wypadku mniejszej wagi sąd jest uprawniony, na podstawie treści
art. 59 k.k., do odstąpienia od wymierzenia kary. W obu natomiast przypadkach, zgodnie z art. 66 k.k., sąd władny jest
warunkowo umorzyć postępowanie. Ściganie przestępstwa określonego w art. 288 § 1 i 2 k.k. następuje na wniosek
pokrzywdzonego (art. 288 § 4 k.k.). Osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ściganie jest nie tylko właściciel rzeczy, lecz
także każda inna osoba, której przysługuje inne prawo rzeczowe lub prawo obligacyjne do rzeczy, a także posiadacz (wyrok SN
z dnia 9 grudnia 2003 r., III KK 165/03, LEX nr 140098; wyrok SN z dnia 24 kwietnia 1990 r., WR 116/90, OSNKW 1991, nr
1-3, poz. 6; wyrok SN z dnia 3 listopada 1971 r., I KR 183/71, OSNKW 1972, nr 3, poz. 52; T. Grzegorczyk, Wnioskowy tryb
ścigania czynów karalnych, Acta Universitatis Lodziensis 1986, s. 143-149). Ściganie przestępstwa określonego w art. 288 § 3
k.k. następuje z urzędu.
7.
Zbieg przepisów. Przepis art. 163 § 1 pkt 1 k.k. ma charakter przepisu szczególnego wobec art. 288 k.k., tak więc nie może
zachodzić zbieg tych przepisów (wyrok SA w Katowicach z dnia 21 grudnia 2000 r., II AKa 353/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 10,
poz. 14). Należy jednak dodać, że przedmiotem przestępstwa z art. 163 § 1 pkt 1 k.k. zamieszczonego w rozdziale normującym
odpowiedzialność za przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu nie jest samo spowodowanie pożaru
postrzeganego przez pryzmat wysokości szkody w mieniu, lecz sprowadzenie tego rodzaju zdarzenia, które zagraża życiu lub
zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach i przybiera postać pożaru. Jeżeli brak takiego zagrożenia, to zachowanie
sprawcy powodującego pożar może być oceniane w kategoriach niszczenia lub uszkadzania mienia w rozumieniu przepisu art.
288 § 1 k.k. (wyrok SN z dnia 27 października 2010 r., V KK 129/10, LEX nr 621196). Przepis o kradzieży z włamaniem (art.
279 k.k.) konsumuje przepis o zniszczeniu lub uszkodzeniu rzeczy (art. 288 § 1 k.k.) wtedy, gdy szkoda wyrządzona włamaniem
jest nieporównywalnie niższa od szkody wyrządzonej kradzieżą. W wypadku zasadniczego odwrócenia proporcji szkód nie da
się już zasadnie mówić o konsumpcji i trzeba przyjmować kumulatywny zbieg wspomnianych przepisów (wyrok SA w
Białymstoku z dnia 12 lipca 2013 r., II AKa 126/13, LEX nr 1372235; wyrok SN z dnia 18 grudnia 1985 r., Rw 1148/85, OSNKW
1986, nr 11-12, poz. 95). Wydaje się dopuszczalna kumulatywna kwalifikacja prawna przestępstwa z art. 288 § 1 k.k. z
przestępstwami określonymi w art. 155, 156 § 2, art. 232, 243, 278 § 1 i art. 289 k.k.