1.
Artykuł 294 k.k. ustanawia typy kwalifikowane niektórych przestępstw przeciwko mieniu, tj. art. 278 § 1 lub 2, art.
284 § 1 lub 2, art. 285 § 1, art. 286 § 1, art. 287 § 1, art. 288 § 1 lub 3 i art. 291 § 1 k.k. Jest to katalog zamknięty. Znamieniem
kwalifikującym jest mienie znacznej wartości bądź dobro o szczególnym znaczeniu dla kultury.
2.
Artykuł 294 § 1 i 2 k.k. nie określa samodzielnie znamion typu czynu zabronionego, a tylko znamiona kwalifikujące, co wyklucza
zastosowanie konstrukcji kumulatywnego zbiegu przepisów k.k. z art. 11 § 2 k.k. W takiej sytuacji w celu należytego
ustalenia kwalifikacji prawnej, niezbędne jest powołanie przepisu określającego typ podstawowy danego
przestępstwa w związku z art. 294 k.k. (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 23 marca 2013 r., II AKa 72/13, LEX nr 1313479;
wyrok SA w Krakowie z dnia 7 czerwca 2001 r., II AKa 107/01, KZS 2001, z. 7-8, poz. 46; wyrok SA w Katowicach z dnia 29
czerwca 1999 r., II AKa 179/99, OSA 2000, z. 7-8, poz. 52). Natomiast w przypadku skazania za przestępstwo z art. 278 § 1
lub 2, art. 284 § 1 lub 2, art. 285 § 1, art. 286 § 1, art. 287 § 1, art. 288 § 1 lub 3 lub art. 291 § 1 k.k. w typie kwalifikowanym
z uwagi na mienie znacznej wartości w podstawie wymiaru kary powinien zostać umieszczony wyłącznie przepis z art.
294 § 1 k.k., bez nawiązywania do przepisu określającego typ podstawowy danego przestępstwa (wyrok SA w Katowicach z
dnia 3 lutego 2011 r., II AKa 457/10, LEX nr 846490).
3.
Przepis art. 294 § 1 k.k. tylko wtedy może być zastosowany w kwalifikacji prawnej odnoszącej się do ciągu przestępstw z art.
91 § 1 k.k. i stanowić podstawę skazania i wymiaru kary, gdy każde z tych przestępstw (a więc nie ich suma) dotyczyło mienia
znacznej wartości (por. wyrok SN z dnia 11 marca 2008 r., III KK 523/07, Prok. i Pr.-wkł. 2008, nr 6, poz. 10; wyrok SN z dnia
2 lutego 2007 r., V KK 133/06, OSNKW 2007, nr 3, poz. 27; wyrok SA w Krakowie z dnia 8 kwietnia 1999 r., II AKa 34/99,
KZS 1999, z. 5, poz. 33). Inaczej jest, rzecz jasna, w przypadku czynu ciągłego z art. 12 k.k.
4.
Przestępstwa z art. 294 k.k. mogą być popełnione tylko umyślnie, z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. Strona
podmiotowa danego przestępstwa w typie kwalifikowanym odnośnie do znamienia kwalifikującego będzie spełniona nawet
wówczas, gdy sprawca przewiduje, że wartość mienia może być znaczna, i na to się godzi (por. wyrok SN z dnia 10 października
1974 r., III KR 95/74, OSNKW 1975, nr 5, poz. 7).
5.
Zgodnie z art. 115 § 5 k.k. mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w czasie popełnienia czynu
zabronionego przekracza 200 000 złotych. Wartości tej nie można relatywizować do czasu orzekania (postanowienie SA w
Lublinie z dnia 22 grudnia 1998 r., II AKz 118/98, LEX nr 62576).
6.
Kodeks karny nie zna definicji dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury. Niewątpliwie jest to pojęcie nieprecyzyjne.
Uznać jednak trzeba, że nie będzie nim każdy zabytek, a jedynie rzeczy szczególnie cenne (niekonieczne w znaczeniu
materialnym) dla kultury, nie tylko w wymiarze ogólnonarodowym, lecz także szerszym. Przepis chroni zatem dziedzictwo
narodowe.
7.
W doktrynie słusznie się proponuje, aby ze względu na brak legalnej definicji zwrotu "dobro o szczególnym znaczeniu dla
kultury" jego znaczenie interpretować w nawiązaniu do określenia "dobro kulturalne" zawarte w konwencji o ochronie dóbr
kulturalnych (M. Kulik, kom. do art. 294 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015). Zgodnie z art.
1 konwencji o ochronie dóbr kulturalnych za dobra kulturalne, bez względu na ich pochodzenie oraz na osobę ich właściciela,
uważa się:
a) dobra ruchome lub nieruchome, które mają wielką wagę dla dziedzictwa kulturalnego narodu, np. zabytki
architektury, sztuki lub historii, zarówno religijne, jak i świeckie; stanowiska archeologiczne; zespoły budowlane mające
jako takie znaczenie historyczne lub artystyczne; dzieła sztuki, rękopisy, książki i inne przedmioty o znaczeniu
artystycznym, historycznym lub archeologicznym, jak również zbiory naukowe i poważne zbiory książek, archiwaliów
lub reprodukcji wyżej określonych dóbr;
b) gmachy, których zasadniczym i stosowanym w praktyce przeznaczeniem jest przechowywanie lub wystawianie dóbr
kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a), np. muzea, wielkie biblioteki, składnice archiwalne, jak również schrony
mające na celu przechowywanie w razie konfliktu zbrojnego dóbr kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a);
c) ośrodki obejmujące znaczną ilość dóbr kulturalnych określonych pod lit. a) i b), zwane w dalszym ciągu ośrodkami
zabytkowymi.
8.
Właściwy rzeczowo do rozpoznania spraw z art. 294 k.k. jest sąd okręgowy (art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k.).
Artykuł 294 k.k. ustanawia typy kwalifikowane niektórych przestępstw przeciwko mieniu, tj. art. 278 § 1 lub 2, art.
284 § 1 lub 2, art. 285 § 1, art. 286 § 1, art. 287 § 1, art. 288 § 1 lub 3 i art. 291 § 1 k.k. Jest to katalog zamknięty. Znamieniem
kwalifikującym jest mienie znacznej wartości bądź dobro o szczególnym znaczeniu dla kultury.
2.
Artykuł 294 § 1 i 2 k.k. nie określa samodzielnie znamion typu czynu zabronionego, a tylko znamiona kwalifikujące, co wyklucza
zastosowanie konstrukcji kumulatywnego zbiegu przepisów k.k. z art. 11 § 2 k.k. W takiej sytuacji w celu należytego
ustalenia kwalifikacji prawnej, niezbędne jest powołanie przepisu określającego typ podstawowy danego
przestępstwa w związku z art. 294 k.k. (wyrok SA we Wrocławiu z dnia 23 marca 2013 r., II AKa 72/13, LEX nr 1313479;
wyrok SA w Krakowie z dnia 7 czerwca 2001 r., II AKa 107/01, KZS 2001, z. 7-8, poz. 46; wyrok SA w Katowicach z dnia 29
czerwca 1999 r., II AKa 179/99, OSA 2000, z. 7-8, poz. 52). Natomiast w przypadku skazania za przestępstwo z art. 278 § 1
lub 2, art. 284 § 1 lub 2, art. 285 § 1, art. 286 § 1, art. 287 § 1, art. 288 § 1 lub 3 lub art. 291 § 1 k.k. w typie kwalifikowanym
z uwagi na mienie znacznej wartości w podstawie wymiaru kary powinien zostać umieszczony wyłącznie przepis z art.
294 § 1 k.k., bez nawiązywania do przepisu określającego typ podstawowy danego przestępstwa (wyrok SA w Katowicach z
dnia 3 lutego 2011 r., II AKa 457/10, LEX nr 846490).
3.
Przepis art. 294 § 1 k.k. tylko wtedy może być zastosowany w kwalifikacji prawnej odnoszącej się do ciągu przestępstw z art.
91 § 1 k.k. i stanowić podstawę skazania i wymiaru kary, gdy każde z tych przestępstw (a więc nie ich suma) dotyczyło mienia
znacznej wartości (por. wyrok SN z dnia 11 marca 2008 r., III KK 523/07, Prok. i Pr.-wkł. 2008, nr 6, poz. 10; wyrok SN z dnia
2 lutego 2007 r., V KK 133/06, OSNKW 2007, nr 3, poz. 27; wyrok SA w Krakowie z dnia 8 kwietnia 1999 r., II AKa 34/99,
KZS 1999, z. 5, poz. 33). Inaczej jest, rzecz jasna, w przypadku czynu ciągłego z art. 12 k.k.
4.
Przestępstwa z art. 294 k.k. mogą być popełnione tylko umyślnie, z zamiarem bezpośrednim lub ewentualnym. Strona
podmiotowa danego przestępstwa w typie kwalifikowanym odnośnie do znamienia kwalifikującego będzie spełniona nawet
wówczas, gdy sprawca przewiduje, że wartość mienia może być znaczna, i na to się godzi (por. wyrok SN z dnia 10 października
1974 r., III KR 95/74, OSNKW 1975, nr 5, poz. 7).
5.
Zgodnie z art. 115 § 5 k.k. mieniem znacznej wartości jest mienie, którego wartość w czasie popełnienia czynu
zabronionego przekracza 200 000 złotych. Wartości tej nie można relatywizować do czasu orzekania (postanowienie SA w
Lublinie z dnia 22 grudnia 1998 r., II AKz 118/98, LEX nr 62576).
6.
Kodeks karny nie zna definicji dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury. Niewątpliwie jest to pojęcie nieprecyzyjne.
Uznać jednak trzeba, że nie będzie nim każdy zabytek, a jedynie rzeczy szczególnie cenne (niekonieczne w znaczeniu
materialnym) dla kultury, nie tylko w wymiarze ogólnonarodowym, lecz także szerszym. Przepis chroni zatem dziedzictwo
narodowe.
7.
W doktrynie słusznie się proponuje, aby ze względu na brak legalnej definicji zwrotu "dobro o szczególnym znaczeniu dla
kultury" jego znaczenie interpretować w nawiązaniu do określenia "dobro kulturalne" zawarte w konwencji o ochronie dóbr
kulturalnych (M. Kulik, kom. do art. 294 k.k. (w
Kodeks karny. Praktyczny..., red. M. Mozgawa, LEX/el. 2015). Zgodnie z art. 1 konwencji o ochronie dóbr kulturalnych za dobra kulturalne, bez względu na ich pochodzenie oraz na osobę ich właściciela,
uważa się:
a) dobra ruchome lub nieruchome, które mają wielką wagę dla dziedzictwa kulturalnego narodu, np. zabytki
architektury, sztuki lub historii, zarówno religijne, jak i świeckie; stanowiska archeologiczne; zespoły budowlane mające
jako takie znaczenie historyczne lub artystyczne; dzieła sztuki, rękopisy, książki i inne przedmioty o znaczeniu
artystycznym, historycznym lub archeologicznym, jak również zbiory naukowe i poważne zbiory książek, archiwaliów
lub reprodukcji wyżej określonych dóbr;
b) gmachy, których zasadniczym i stosowanym w praktyce przeznaczeniem jest przechowywanie lub wystawianie dóbr
kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a), np. muzea, wielkie biblioteki, składnice archiwalne, jak również schrony
mające na celu przechowywanie w razie konfliktu zbrojnego dóbr kulturalnych ruchomych, określonych pod lit. a);
c) ośrodki obejmujące znaczną ilość dóbr kulturalnych określonych pod lit. a) i b), zwane w dalszym ciągu ośrodkami
zabytkowymi.
8.
Właściwy rzeczowo do rozpoznania spraw z art. 294 k.k. jest sąd okręgowy (art. 25 § 1 pkt 2 k.p.k.).