1.
Wprowadzenie. Przepis art. 85 k.k. reguluje relację zachodzącą między przestępstwami popełnianymi przez tego samego
sprawę, a także podstawy orzekania kary łącznej. Z dniem 1 lipca 2015 r. wyeliminowano cezurę czasową tworzącą zbieg
rzeczywisty przestępstw, polegającą na wydaniu pierwszego, chociażby nieprawomocnego, wyroku co do któregokolwiek z
przestępstw popełnionych przez sprawcę przed jego wydaniem. Nowe uregulowanie znajduje zastosowanie tylko do
przestępstw, które będą osądzone po wejściu w życie znowelizowanych przepisów, tj. po 1 lipca 2015 r. Zgodnie z art. 19 ust.
1 noweli z dnia 20 lutego 2015 r. przepisy zawarte w komentowanym rozdziale nie znajdują zastosowania do kar prawomocnie
orzeczonych przed 1 lipca 2015 r., chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem
po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 4 § 1 k.k. Oznacza
to, że jeśli po wejściu w życie ustawy nowelizującej zajdzie potrzeba orzeczenia nowej kary łącznej w związku z prawomocnym
skazaniem po dniu wejścia jej w życie, to można orzec karę łączną surowszą niż ta, którą orzeczono by na podstawie przepisów
dotychczasowych. Jednak ust. 2 art. 19 tejże ustawy stwarza podstawę do obniżenia kary łącznej w sytuacji, gdy górna granica
kary orzeczonej jest wyższa od górnej granicy kary łącznej przewidzianej w nowej ustawie. Jeśli zachodzi natomiast potrzeba
wymierzenia kary łącznej za przestępstwa popełnione przed dniem wejścia w życie noweli z dnia 20 lutego 2015 r., a sąd będzie
wydawał wyrok łączny po wejściu jej w życie, stosuje się ogólną zasadę wynikającą z art. 4 § 1 k.k.
2.
Istota zbiegu przestępstw. Nie jest jasne, czy przepis art. 85 § 1 k.k. po nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. wciąż
przewiduje instytucję zbiegu przestępstw. Z jednej strony intytulacja rozdziału IX wskazuje na to, że po wejściu w życie nowych
przepisów pozostaje instytucja zbiegu rzeczywistego przestępstw, tyle że zakres jej zastosowania ulega rozszerzeniu. Z drugiej
jednak strony pojawiają się głosy doktryny prawa karnego, zgodnie z którymi nowe przepisy ją eliminują (zob. np. D. Kala, M.
Klubińska, Kara łączna w projektach nowelizacji Kodeksu karnego - wybrane zagadnienia, Kwartalnik KSzSiP 2014, nr 13, s.
91-94). Gdyby się opowiedzieć za drugim z proponowanych poglądów, to należałoby zarzucić ustawodawcy rażącą
niekonsekwencję, o którą trudno go podejrzewać. Tak oto tytuł rozdziału IX k.k. popadałby w kolizję z podstawowym przepisem
otwierającym ten rozdział, a ponadto zrodziłoby się pytanie, dlaczego w art. 85 § 1 k.k. zrezygnowano z realnego zbiegu
przestępstw, pozostawiając jednocześnie taki zbieg w art. 91 § 1 k.k. Z praktycznego punktu widzenia może się wydawać, że
nie można abstrahować od tytułu rozdziału IX k.k. i należy uznać, że zarówno art. 85 § 1, jak i art. 91 k.k. stanowią o realnym
zbiegu przestępstw, tyle że w tym ostatnim przypadku ustawodawca przyjął pewną cezurę czasową, mianowicie moment
skazania choćby nieprawomocnego. W świetle nowych przepisów rzeczywisty zbieg przestępstw będą tworzyły wszystkie
przestępstwa popełnione przez sprawcę zarówno przed wydaniem, jak i po wydaniu pierwszego, choćby nieprawomocnego
wyroku, co do któregokolwiek z nich. Również przestępstwa popełnione w trakcie wykonywania kary wymierzonej za inne
przestępstwo będą tworzyły zbieg z tym, które zostało prawomocnie osądzone. Modyfikacji ulegną jedynie podstawy orzekania
kary łącznej.
3.
Pojęcie kary wymierzonej. Przez pojęcie kary wymierzonej należy rozumieć taką karę, którą zastosował sąd w wyroku
skazującym. Trafnie zatem podkreśla się w literaturze przedmiotu, że do tej kategorii nie należą kary zastępcze, a także kary
zmienione w trybie określonym w art. 75a § 1 k.k. (tak M. Bielski, Przesłanki wymiaru kary łącznej orzekanej w trybach wyroku
skazującego i wyroku łącznego na tle nowego modelu kary łącznej, Palestra 2015, nr 7-8, s. 91). Atrybutu kary wymierzonej
nie traci kara zastosowana w wyroku skazującym, która została następnie skrócona na podstawie art. 71 § 2, art. 75 § 3a k.k.
czy też na podstawie postanowienia Prezydenta RP o ułaskawieniu lub na mocy postanowienia sądu wydanego na podstawie
art. 4 § 2 k.k.
4.
Przesłanki pozytywne orzekania kary łącznej. Do przesłanek pozytywnych orzekania kary łącznej należy
jednorodzajowość kar. Łączeniu będą zatem podlegać grzywny samoistne, a także kumulatywne. Warto tutaj podkreślić, że
nie ma przeszkód do wymierzenia kary łącznej grzywny, której podstawą będzie grzywna samoistna oraz grzywna wymierzona
na podstawie art. 71 § 1 k.k., pod warunkiem że nie doszło do zarządzenia wykonania kary, a kara łączna pozbawienia wolności
została orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Łączeniu będą podlegały również kary ograniczenia wolności
bez względu na to, czy zostały orzeczone w formie pracy, czy w formie potrąceń. Wreszcie łączeniu podlegają kary izolacyjne,
mianowicie kara pozbawienia wolności do 15 lat, 25 lat pozbawienia wolności i dożywotnie pozbawienie wolności. Wyjątkiem od
zasady łączenia kar tego samego rodzaju jest przepis art. 87 k.k. Zob. komentarz do tego przepisu. Łączeniu podlegają również
środki karne tego samego rodzaju pod warunkiem, że jest to pozbawienie praw publicznych, zakaz lub obowiązek tego samego
rodzaju (art. 90 § 2 k.k.). Nie podlegają łączeniu środki kompensacyjne, a także środki zabezpieczające (arg. ex art. 90 § 1 i
2 k.k.).
5.
Kary podlegające wykonaniu. Zgodnie z przepisem art. 85 § 2 k.k. podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i
podlegające wykonaniu w całości lub w części kary. Trzeba jednak od razu zaznaczyć, że przesłanka ta ma zastosowanie
jedynie w przypadku wymierzania kary łącznej w wyroku łącznym (art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k.), gdyż tylko w takim przypadku
kary wymierzone w prawomocnych wyrokach będą co do zasady podlegały wykonaniu. Warunkiem wykonalności kary
wymierzonej w wyroku jest przede wszystkim prawomocność. Nie jest to jednak warunek wystarczający - ustawodawstwo
zna przypadki niedopuszczalności wykonania wyroku mimo jego prawomocności. Oprócz zatem prawomocności konieczna jest
dopuszczalność wprowadzenia kary do wykonania w chwili orzekania w przedmiocie kary łącznej w wyroku
łącznym. Nie wydaje się, aby wystarczająca była możliwość jedynie potencjalna, zależna od decyzji procesowej sądu, choćby
w postaci zarządzenia wykonania kary, odwołania warunkowego zwolnienia czy też odwołania odroczenia lub przerwy w karze
(zob. jednak P. Kardas (w
Nowelizacja prawa karnego 2015..., red. W. Wróbel, s. 496-500). Podstawą orzeczenia kary łącznej
w wyroku łącznym nie może być kara pozbawienia wolności, której wykonanie odroczono. W takim przypadku kara nie podlega
wykonaniu. Nie jest również dopuszczalne objęcie wyrokiem łącznym tych kar, jeśli sprawca jest w okresie przerwy. Także i w
tym przypadku kary nie podlegają wykonaniu, nie jest zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 85 § 3 k.k. Podobnie
rzecz się ma w przypadku warunkowego zwolnienia z reszty kary pozbawienia wolności. Jeśli wobec skazanego zastosowano tę
instytucję, to kara pozbawienia wolności, z której odbycia sprawca został warunkowo zwolniony, nie może stanowić podstawy
wymierzenia kary łącznej, nie podlega ona bowiem wykonaniu (odmiennie i nietrafnie S. Żółtek (w Kodeks karny. Część
ogólna, t. 2, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2015, s. 490-491). W wymienionym przypadku wykonaniu nie podlega kara, lecz
odpowiednio postanowienie o odroczeniu jej wykonania, postanowienie o przerwie, postanowienie o warunkowym zwolnieniu,
a w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary - ta część wyroku, w której mowa o tym rozstrzygnięciu.
Prezentowane tutaj stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, gdy zważy się na wyjątek przewidziany w art. 89 k.k.
dopuszczający łączenie kary, która nie podlega wykonaniu z uwagi na warunkowe zawieszenie. Istota warunkowego zawieszenia
wykonania kary pozbawienia wolności sprowadza się do tego, że kara pozbawienia wolności nie może być wprowadzona do
wykonania, nie podlega ona zatem wykonaniu. Podobnie jest w przypadku warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary
pozbawienia wolności. Jakkolwiek wyrok skazujący na taką karę jest prawomocny, to nie podlega ona wykonaniu w zakresie,
w jakim idzie o karę. Gdyby uznać, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz ta, z której
odbycia sprawca został warunkowo zwolniony, są karami podlegającymi wykonaniu, to zastrzeżenie wyjątku, o którym mowa
w art. 85 § 2 k.k., byłoby całkowicie zbędne. Jako kary podlegające wykonaniu można byłoby je łączyć na zasadach ogólnych
w myśl art. 85 § 2 in principio k.k. Odesłanie to dowodzi, że ustawodawca traktuje taką karę jako niepodlegającą wykonaniu,
choć - na zasadzie regulacji szczególnej, wynikającej z art. 89 k.k. - podlegającą łączeniu z bezwzględną karą pozbawienia
wolności. Jeśli zatem w art. 85 § 2 k.k. ustawodawca wyraźnie stanowi o wyjątku wymienionym w art. 89 k.k., przewidując
możliwość łączenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania i bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania, to należy uznać, że traktuje karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania jako
niepodlegającą wykonaniu. Tak samo należy potraktować karę pozbawienia wolności, z której odbycia sprawca został
warunkowo zwolniony, tyle że w tym wypadku ustawodawca nie uczynił żadnego wyjątku od zasady określonej w art. 85 § 2
k.k., a więc wykonalności kary. Skoro takiego wyjątku tutaj nie ma, to należy przyjąć, że kara pozbawienia wolności, z odbycia
której sprawca został warunkowo zwolniony, nie może być podstawą wymierzenia kary łącznej, nie podlega ona bowiem
wykonaniu, a nie ma przepisu szczególnego, który mimo braku możliwości wprowadzenia jej do wykonania pozwalałby tę karę
objąć jedną karą łączną. Nie można wyrokiem łącznym objąć kary, jeśli postępowanie wykonawcze w przedmiocie jej wykonania
zostało zawieszone. Karą łączną nie można również objąć takiej kary, której wykonanie zostało wstrzymane, bez względu na
podstawę prawną takiej decyzji (zob. art. 127, 532 § 1 k.p.k., art. 9 § 3 k.k.w. odnośnie do postanowień, których wykonanie
jest równoznaczne z wprowadzeniem kary do wykonania, np. postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia
wolności wydane na podstawie art. 75 § 1 k.k.). Wyjątek od zasady, zgodnie z którą można łączyć tylko kary podlegające
wykonaniu, przewiduje przepis art. 89 k.k. Zob. komentarz do tego przepisu. Łączyć można również kary łączne. Karą
podlegającą wykonaniu nie będzie kara, która już w całości została wykonana. Nie może ona wchodzić w skład kary łącznej.
Natomiast można łączyć takie kary, które zostały wykonane częściowo i są one w trakcie wykonywania, gdyż podlegają one
wykonaniu. Innymi słowy, karą podlegającą wykonaniu będzie kara, którą można wprowadzić do wykonania w chwili orzekania
kary łącznej, a także kary wykonywane w momencie orzekania kary łącznej.
6.
Przesłanki negatywne orzekania kary łącznej. Podstawą orzekania kary łącznej nie może być kara wymierzona za
przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania innej kary podlegającej łączeniu z karą
wykonywaną. Zastosowanie przepisu art. 85 § 3 k.k. uwarunkowane jest popełnieniem przestępstwa w trakcie wykonywania
kary. Przestępstwo nie musi być popełnione w całości w trakcie wykonywania takiej kary, wystarczy jeśli choćby jego część
będzie popełniona w tym czasie (np. fragment czynu ciągłego, przestępstwa trwałego lub wieloczynowego). Wyrok, w
którym sąd orzeka karę podlegającą łączeniu z inną karą, wykonywaną w trakcie popełnienia przestępstwa, za które ta kara
była orzeczona, może zapaść albo w trakcie wykonywania kary, albo po jej wykonaniu.
7.
Pojęcie kary oraz jej wykonywania na gruncie art. 85 § 3 k.k. Ponieważ przepis art. 85 § 3 k.k. mówi ogólnie o karze,
chodzi zatem tutaj o każdą karę, a więc również kary wolnościowe: grzywny i ograniczenia wolności. Przez pojęcie rozpoczęcia
wykonywania kary należy rozumieć faktyczne wprowadzenie jej do wykonania, a nie jedynie wszczęcie postępowania
wykonawczego. Rozpoczęcie wykonywania kary grzywny następuje w chwili skutecznego doręczenia skazanemu wezwania do
zapłaty grzywny zgodnie z art. 44 k.k.w. Wyjątkiem od tej zasady jest złożenie przez skazanego wniosku o rozłożenie grzywny
na raty przed doręczeniem takiego wezwania. Jeśli sąd uwzględni taki wniosek, rozpoczęcie procesu wykonywania kary odbywa
się z momentem wydania postanowienia o rozłożeniu grzywny na raty. Jeśli sąd wniosku nie uwzględni, wykonywanie kary
grzywny rozpocznie się od momentu doręczenia wezwania do jej uiszczenia. Rozpoczęcie wykonywania kary ograniczenia
wolności następuje w terminach określonych w art. 57a k.k.w. (przystąpienie do wykonywania pracy, pierwszy dzień okresu, w
którym następuje potrącenie z wynagrodzenia za pracę). Rozpoczęcie wykonywania kary pozbawienia wolności następuje w
chwili osadzenia skazanego w zakładzie karnym, a jeśli skazany jest osadzony już w zakładzie karnym z powodu tymczasowego
aresztowania - z momentem uprawomocnienia się wyroku skazującego. Przepis art. 85 § 3 k.k. stanowi o łączeniu kary za
przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary podlegającej łączeniu z karą wykonywaną
w chwili popełnienia przestępstwa, co oznacza, że przestępstwo musi być popełnione w czasie wykonywania kary, a nie np. w
czasie przerwy w wykonywaniu kary. Jeśli zatem sprawca popełni nowe przestępstwo po rozpoczęciu wykonywania kary za inne
przestępstwo, ale w trakcie przerwy w wykonywaniu kary (ograniczenia wolności, pozbawienia wolności), w okresie próby
związanym z warunkowym zwolnieniem, to przepis art. 85 § 3 k.k. nie znajdzie zastosowania. W takim przypadku nowe
przestępstwo nie zostało popełnione w trakcie wykonywania kary. Jeśli zatem sprawca popełni nowe przestępstwo w okresie
przerwy w wykonywaniu kary podlegającej łączeniu za przestępstwo wcześniej osądzone, to można obydwie kary połączyć, jeśli
są to kary tego samego rodzaju. Trzeba jednak podkreślić, że połączenie takie będzie możliwe dopiero po zakończeniu przerwy,
ponieważ w czasie przerwy kara nie podlega wykonaniu. Nie jest wówczas spełniony warunek połączenia kar, o którym mowa
w art. 85 § 2 k.k. (wykonalność kary). Jeśli sprawca popełnił nowe przestępstwo przed rozpoczęciem wykonywania kary
podlegającej łączeniu, a wyrok w sprawie o to przestępstwo zapadnie już po wprowadzeniu tej kary do wykonania, to połączenie
tych kar będzie możliwe, a to z uwagi na niespełnienie warunku popełnienia przestępstwa po rozpoczęciu, a przed zakończeniem
wykonywania. Łączeniu nie podlega kara już wykonana. Nie spełnia ona warunku określonego w art. 85 § 2 k.k. (wykonalność
kary). Jeśli kara wykonywana lub orzeczona stała się podstawą orzeczenia kary łącznej lub kar łącznych (chodzi o karę
wykonywaną w trakcie popełnienia przestępstwa, za które orzeczono inną karę oraz o tę karę orzeczoną), zakaz łączenia kar
odnosi się również do tej kary lub kar łącznych (art. 85 § 3a k.k.).
8.
Kary w wyrokach, o których mowa w art. 114a k.k. W skład kary łącznej nie wchodzą kary wymierzone w wyrokach, o
których mowa w art. 114a k.k. Chodzi tutaj o kary wymierzone wyrokami wydanymi przez sąd karny w państwie członkowskim
UE. Taka kara podlega odrębnemu wykonaniu. Z treści przepisu art. 85 § 4 k.k. a contrario można wnosić, że łączeniu podlegają
kary wymierzone w innym państwie niż państwo członkowskie UE przejęte do wykonania w Polsce.
Wprowadzenie. Przepis art. 85 k.k. reguluje relację zachodzącą między przestępstwami popełnianymi przez tego samego
sprawę, a także podstawy orzekania kary łącznej. Z dniem 1 lipca 2015 r. wyeliminowano cezurę czasową tworzącą zbieg
rzeczywisty przestępstw, polegającą na wydaniu pierwszego, chociażby nieprawomocnego, wyroku co do któregokolwiek z
przestępstw popełnionych przez sprawcę przed jego wydaniem. Nowe uregulowanie znajduje zastosowanie tylko do
przestępstw, które będą osądzone po wejściu w życie znowelizowanych przepisów, tj. po 1 lipca 2015 r. Zgodnie z art. 19 ust.
1 noweli z dnia 20 lutego 2015 r. przepisy zawarte w komentowanym rozdziale nie znajdują zastosowania do kar prawomocnie
orzeczonych przed 1 lipca 2015 r., chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem
po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 4 § 1 k.k. Oznacza
to, że jeśli po wejściu w życie ustawy nowelizującej zajdzie potrzeba orzeczenia nowej kary łącznej w związku z prawomocnym
skazaniem po dniu wejścia jej w życie, to można orzec karę łączną surowszą niż ta, którą orzeczono by na podstawie przepisów
dotychczasowych. Jednak ust. 2 art. 19 tejże ustawy stwarza podstawę do obniżenia kary łącznej w sytuacji, gdy górna granica
kary orzeczonej jest wyższa od górnej granicy kary łącznej przewidzianej w nowej ustawie. Jeśli zachodzi natomiast potrzeba
wymierzenia kary łącznej za przestępstwa popełnione przed dniem wejścia w życie noweli z dnia 20 lutego 2015 r., a sąd będzie
wydawał wyrok łączny po wejściu jej w życie, stosuje się ogólną zasadę wynikającą z art. 4 § 1 k.k.
2.
Istota zbiegu przestępstw. Nie jest jasne, czy przepis art. 85 § 1 k.k. po nowelizacji z dnia 20 lutego 2015 r. wciąż
przewiduje instytucję zbiegu przestępstw. Z jednej strony intytulacja rozdziału IX wskazuje na to, że po wejściu w życie nowych
przepisów pozostaje instytucja zbiegu rzeczywistego przestępstw, tyle że zakres jej zastosowania ulega rozszerzeniu. Z drugiej
jednak strony pojawiają się głosy doktryny prawa karnego, zgodnie z którymi nowe przepisy ją eliminują (zob. np. D. Kala, M.
Klubińska, Kara łączna w projektach nowelizacji Kodeksu karnego - wybrane zagadnienia, Kwartalnik KSzSiP 2014, nr 13, s.
91-94). Gdyby się opowiedzieć za drugim z proponowanych poglądów, to należałoby zarzucić ustawodawcy rażącą
niekonsekwencję, o którą trudno go podejrzewać. Tak oto tytuł rozdziału IX k.k. popadałby w kolizję z podstawowym przepisem
otwierającym ten rozdział, a ponadto zrodziłoby się pytanie, dlaczego w art. 85 § 1 k.k. zrezygnowano z realnego zbiegu
przestępstw, pozostawiając jednocześnie taki zbieg w art. 91 § 1 k.k. Z praktycznego punktu widzenia może się wydawać, że
nie można abstrahować od tytułu rozdziału IX k.k. i należy uznać, że zarówno art. 85 § 1, jak i art. 91 k.k. stanowią o realnym
zbiegu przestępstw, tyle że w tym ostatnim przypadku ustawodawca przyjął pewną cezurę czasową, mianowicie moment
skazania choćby nieprawomocnego. W świetle nowych przepisów rzeczywisty zbieg przestępstw będą tworzyły wszystkie
przestępstwa popełnione przez sprawcę zarówno przed wydaniem, jak i po wydaniu pierwszego, choćby nieprawomocnego
wyroku, co do któregokolwiek z nich. Również przestępstwa popełnione w trakcie wykonywania kary wymierzonej za inne
przestępstwo będą tworzyły zbieg z tym, które zostało prawomocnie osądzone. Modyfikacji ulegną jedynie podstawy orzekania
kary łącznej.
3.
Pojęcie kary wymierzonej. Przez pojęcie kary wymierzonej należy rozumieć taką karę, którą zastosował sąd w wyroku
skazującym. Trafnie zatem podkreśla się w literaturze przedmiotu, że do tej kategorii nie należą kary zastępcze, a także kary
zmienione w trybie określonym w art. 75a § 1 k.k. (tak M. Bielski, Przesłanki wymiaru kary łącznej orzekanej w trybach wyroku
skazującego i wyroku łącznego na tle nowego modelu kary łącznej, Palestra 2015, nr 7-8, s. 91). Atrybutu kary wymierzonej
nie traci kara zastosowana w wyroku skazującym, która została następnie skrócona na podstawie art. 71 § 2, art. 75 § 3a k.k.
czy też na podstawie postanowienia Prezydenta RP o ułaskawieniu lub na mocy postanowienia sądu wydanego na podstawie
art. 4 § 2 k.k.
4.
Przesłanki pozytywne orzekania kary łącznej. Do przesłanek pozytywnych orzekania kary łącznej należy
jednorodzajowość kar. Łączeniu będą zatem podlegać grzywny samoistne, a także kumulatywne. Warto tutaj podkreślić, że
nie ma przeszkód do wymierzenia kary łącznej grzywny, której podstawą będzie grzywna samoistna oraz grzywna wymierzona
na podstawie art. 71 § 1 k.k., pod warunkiem że nie doszło do zarządzenia wykonania kary, a kara łączna pozbawienia wolności
została orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Łączeniu będą podlegały również kary ograniczenia wolności
bez względu na to, czy zostały orzeczone w formie pracy, czy w formie potrąceń. Wreszcie łączeniu podlegają kary izolacyjne,
mianowicie kara pozbawienia wolności do 15 lat, 25 lat pozbawienia wolności i dożywotnie pozbawienie wolności. Wyjątkiem od
zasady łączenia kar tego samego rodzaju jest przepis art. 87 k.k. Zob. komentarz do tego przepisu. Łączeniu podlegają również
środki karne tego samego rodzaju pod warunkiem, że jest to pozbawienie praw publicznych, zakaz lub obowiązek tego samego
rodzaju (art. 90 § 2 k.k.). Nie podlegają łączeniu środki kompensacyjne, a także środki zabezpieczające (arg. ex art. 90 § 1 i
2 k.k.).
5.
Kary podlegające wykonaniu. Zgodnie z przepisem art. 85 § 2 k.k. podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone i
podlegające wykonaniu w całości lub w części kary. Trzeba jednak od razu zaznaczyć, że przesłanka ta ma zastosowanie
jedynie w przypadku wymierzania kary łącznej w wyroku łącznym (art. 568a § 1 pkt 2 k.p.k.), gdyż tylko w takim przypadku
kary wymierzone w prawomocnych wyrokach będą co do zasady podlegały wykonaniu. Warunkiem wykonalności kary
wymierzonej w wyroku jest przede wszystkim prawomocność. Nie jest to jednak warunek wystarczający - ustawodawstwo
zna przypadki niedopuszczalności wykonania wyroku mimo jego prawomocności. Oprócz zatem prawomocności konieczna jest
dopuszczalność wprowadzenia kary do wykonania w chwili orzekania w przedmiocie kary łącznej w wyroku
łącznym. Nie wydaje się, aby wystarczająca była możliwość jedynie potencjalna, zależna od decyzji procesowej sądu, choćby
w postaci zarządzenia wykonania kary, odwołania warunkowego zwolnienia czy też odwołania odroczenia lub przerwy w karze
(zob. jednak P. Kardas (w
Nowelizacja prawa karnego 2015..., red. W. Wróbel, s. 496-500). Podstawą orzeczenia kary łącznej w wyroku łącznym nie może być kara pozbawienia wolności, której wykonanie odroczono. W takim przypadku kara nie podlega
wykonaniu. Nie jest również dopuszczalne objęcie wyrokiem łącznym tych kar, jeśli sprawca jest w okresie przerwy. Także i w
tym przypadku kary nie podlegają wykonaniu, nie jest zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 85 § 3 k.k. Podobnie
rzecz się ma w przypadku warunkowego zwolnienia z reszty kary pozbawienia wolności. Jeśli wobec skazanego zastosowano tę
instytucję, to kara pozbawienia wolności, z której odbycia sprawca został warunkowo zwolniony, nie może stanowić podstawy
wymierzenia kary łącznej, nie podlega ona bowiem wykonaniu (odmiennie i nietrafnie S. Żółtek (w
Kodeks karny. Część ogólna, t. 2, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, 2015, s. 490-491). W wymienionym przypadku wykonaniu nie podlega kara, lecz
odpowiednio postanowienie o odroczeniu jej wykonania, postanowienie o przerwie, postanowienie o warunkowym zwolnieniu,
a w przypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary - ta część wyroku, w której mowa o tym rozstrzygnięciu.
Prezentowane tutaj stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, gdy zważy się na wyjątek przewidziany w art. 89 k.k.
dopuszczający łączenie kary, która nie podlega wykonaniu z uwagi na warunkowe zawieszenie. Istota warunkowego zawieszenia
wykonania kary pozbawienia wolności sprowadza się do tego, że kara pozbawienia wolności nie może być wprowadzona do
wykonania, nie podlega ona zatem wykonaniu. Podobnie jest w przypadku warunkowego przedterminowego zwolnienia z kary
pozbawienia wolności. Jakkolwiek wyrok skazujący na taką karę jest prawomocny, to nie podlega ona wykonaniu w zakresie,
w jakim idzie o karę. Gdyby uznać, że kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz ta, z której
odbycia sprawca został warunkowo zwolniony, są karami podlegającymi wykonaniu, to zastrzeżenie wyjątku, o którym mowa
w art. 85 § 2 k.k., byłoby całkowicie zbędne. Jako kary podlegające wykonaniu można byłoby je łączyć na zasadach ogólnych
w myśl art. 85 § 2 in principio k.k. Odesłanie to dowodzi, że ustawodawca traktuje taką karę jako niepodlegającą wykonaniu,
choć - na zasadzie regulacji szczególnej, wynikającej z art. 89 k.k. - podlegającą łączeniu z bezwzględną karą pozbawienia
wolności. Jeśli zatem w art. 85 § 2 k.k. ustawodawca wyraźnie stanowi o wyjątku wymienionym w art. 89 k.k., przewidując
możliwość łączenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania i bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania, to należy uznać, że traktuje karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania jako
niepodlegającą wykonaniu. Tak samo należy potraktować karę pozbawienia wolności, z której odbycia sprawca został
warunkowo zwolniony, tyle że w tym wypadku ustawodawca nie uczynił żadnego wyjątku od zasady określonej w art. 85 § 2
k.k., a więc wykonalności kary. Skoro takiego wyjątku tutaj nie ma, to należy przyjąć, że kara pozbawienia wolności, z odbycia
której sprawca został warunkowo zwolniony, nie może być podstawą wymierzenia kary łącznej, nie podlega ona bowiem
wykonaniu, a nie ma przepisu szczególnego, który mimo braku możliwości wprowadzenia jej do wykonania pozwalałby tę karę
objąć jedną karą łączną. Nie można wyrokiem łącznym objąć kary, jeśli postępowanie wykonawcze w przedmiocie jej wykonania
zostało zawieszone. Karą łączną nie można również objąć takiej kary, której wykonanie zostało wstrzymane, bez względu na
podstawę prawną takiej decyzji (zob. art. 127, 532 § 1 k.p.k., art. 9 § 3 k.k.w. odnośnie do postanowień, których wykonanie
jest równoznaczne z wprowadzeniem kary do wykonania, np. postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia
wolności wydane na podstawie art. 75 § 1 k.k.). Wyjątek od zasady, zgodnie z którą można łączyć tylko kary podlegające
wykonaniu, przewiduje przepis art. 89 k.k. Zob. komentarz do tego przepisu. Łączyć można również kary łączne. Karą
podlegającą wykonaniu nie będzie kara, która już w całości została wykonana. Nie może ona wchodzić w skład kary łącznej.
Natomiast można łączyć takie kary, które zostały wykonane częściowo i są one w trakcie wykonywania, gdyż podlegają one
wykonaniu. Innymi słowy, karą podlegającą wykonaniu będzie kara, którą można wprowadzić do wykonania w chwili orzekania
kary łącznej, a także kary wykonywane w momencie orzekania kary łącznej.
6.
Przesłanki negatywne orzekania kary łącznej. Podstawą orzekania kary łącznej nie może być kara wymierzona za
przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania innej kary podlegającej łączeniu z karą
wykonywaną. Zastosowanie przepisu art. 85 § 3 k.k. uwarunkowane jest popełnieniem przestępstwa w trakcie wykonywania
kary. Przestępstwo nie musi być popełnione w całości w trakcie wykonywania takiej kary, wystarczy jeśli choćby jego część
będzie popełniona w tym czasie (np. fragment czynu ciągłego, przestępstwa trwałego lub wieloczynowego). Wyrok, w
którym sąd orzeka karę podlegającą łączeniu z inną karą, wykonywaną w trakcie popełnienia przestępstwa, za które ta kara
była orzeczona, może zapaść albo w trakcie wykonywania kary, albo po jej wykonaniu.
7.
Pojęcie kary oraz jej wykonywania na gruncie art. 85 § 3 k.k. Ponieważ przepis art. 85 § 3 k.k. mówi ogólnie o karze,
chodzi zatem tutaj o każdą karę, a więc również kary wolnościowe: grzywny i ograniczenia wolności. Przez pojęcie rozpoczęcia
wykonywania kary należy rozumieć faktyczne wprowadzenie jej do wykonania, a nie jedynie wszczęcie postępowania
wykonawczego. Rozpoczęcie wykonywania kary grzywny następuje w chwili skutecznego doręczenia skazanemu wezwania do
zapłaty grzywny zgodnie z art. 44 k.k.w. Wyjątkiem od tej zasady jest złożenie przez skazanego wniosku o rozłożenie grzywny
na raty przed doręczeniem takiego wezwania. Jeśli sąd uwzględni taki wniosek, rozpoczęcie procesu wykonywania kary odbywa
się z momentem wydania postanowienia o rozłożeniu grzywny na raty. Jeśli sąd wniosku nie uwzględni, wykonywanie kary
grzywny rozpocznie się od momentu doręczenia wezwania do jej uiszczenia. Rozpoczęcie wykonywania kary ograniczenia
wolności następuje w terminach określonych w art. 57a k.k.w. (przystąpienie do wykonywania pracy, pierwszy dzień okresu, w
którym następuje potrącenie z wynagrodzenia za pracę). Rozpoczęcie wykonywania kary pozbawienia wolności następuje w
chwili osadzenia skazanego w zakładzie karnym, a jeśli skazany jest osadzony już w zakładzie karnym z powodu tymczasowego
aresztowania - z momentem uprawomocnienia się wyroku skazującego. Przepis art. 85 § 3 k.k. stanowi o łączeniu kary za
przestępstwo popełnione po rozpoczęciu, a przed zakończeniem wykonywania kary podlegającej łączeniu z karą wykonywaną
w chwili popełnienia przestępstwa, co oznacza, że przestępstwo musi być popełnione w czasie wykonywania kary, a nie np. w
czasie przerwy w wykonywaniu kary. Jeśli zatem sprawca popełni nowe przestępstwo po rozpoczęciu wykonywania kary za inne
przestępstwo, ale w trakcie przerwy w wykonywaniu kary (ograniczenia wolności, pozbawienia wolności), w okresie próby
związanym z warunkowym zwolnieniem, to przepis art. 85 § 3 k.k. nie znajdzie zastosowania. W takim przypadku nowe
przestępstwo nie zostało popełnione w trakcie wykonywania kary. Jeśli zatem sprawca popełni nowe przestępstwo w okresie
przerwy w wykonywaniu kary podlegającej łączeniu za przestępstwo wcześniej osądzone, to można obydwie kary połączyć, jeśli
są to kary tego samego rodzaju. Trzeba jednak podkreślić, że połączenie takie będzie możliwe dopiero po zakończeniu przerwy,
ponieważ w czasie przerwy kara nie podlega wykonaniu. Nie jest wówczas spełniony warunek połączenia kar, o którym mowa
w art. 85 § 2 k.k. (wykonalność kary). Jeśli sprawca popełnił nowe przestępstwo przed rozpoczęciem wykonywania kary
podlegającej łączeniu, a wyrok w sprawie o to przestępstwo zapadnie już po wprowadzeniu tej kary do wykonania, to połączenie
tych kar będzie możliwe, a to z uwagi na niespełnienie warunku popełnienia przestępstwa po rozpoczęciu, a przed zakończeniem
wykonywania. Łączeniu nie podlega kara już wykonana. Nie spełnia ona warunku określonego w art. 85 § 2 k.k. (wykonalność
kary). Jeśli kara wykonywana lub orzeczona stała się podstawą orzeczenia kary łącznej lub kar łącznych (chodzi o karę
wykonywaną w trakcie popełnienia przestępstwa, za które orzeczono inną karę oraz o tę karę orzeczoną), zakaz łączenia kar
odnosi się również do tej kary lub kar łącznych (art. 85 § 3a k.k.).
8.
Kary w wyrokach, o których mowa w art. 114a k.k. W skład kary łącznej nie wchodzą kary wymierzone w wyrokach, o
których mowa w art. 114a k.k. Chodzi tutaj o kary wymierzone wyrokami wydanymi przez sąd karny w państwie członkowskim
UE. Taka kara podlega odrębnemu wykonaniu. Z treści przepisu art. 85 § 4 k.k. a contrario można wnosić, że łączeniu podlegają
kary wymierzone w innym państwie niż państwo członkowskie UE przejęte do wykonania w Polsce.